Muốn biết cuộc sống gia đình sẽ trở thành nơi như thế nào trong tương lai, không nhất thiết phải nhìn vào diện tích hay số tiền tiết kiệm của gia đình. Khi bước vào nhà, quan sát cách mọi người sống và đối xử với nhau, cũng phần nào hiểu được điều đó.
Nhà rộng hay chật, ấm áp hay lạnh lẽo, mỗi người sống theo cách riêng hay luôn có người quan tâm hỏi han khi ai đó trở về, những điều này không thể hiện trên giấy tờ nhà đất, nhưng trẻ đều nhìn thấy và cảm nhận được.
Trẻ nhỏ thường học hỏi từ việc bố mẹ đối xử với người khác, cách nói chuyện và thói quen sống hàng ngày. Những gì diễn ra trong gia đình chính là hình ảnh đầu tiên về thế giới mà trẻ tiếp nhận.
Theo đó, môi trường sống của trẻ xuất hiện 4 điều này, là dấu hiệu cho thấy gia đình đang có cuộc sống thịnh vượng, con cái đang trưởng thành tốt.
Khu phố trẻ đang sống có sự ấm áp và thân thiện
Điều này có thể nhận thấy qua sự thiện chí và cách mọi người đối xử với nhau trong cộng đồng. Một cái gật đầu khi gặp mặt, lời hỏi han hay bàn tay sẵn sàng giúp đỡ khi cần đều tạo nên cảm giác gần gũi.
Đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà những người xung quanh thân thiện và đáng tin cậy sẽ dần hình thành cảm giác an toàn với thế giới bên ngoài. Lòng tin giúp trẻ tự tin hơn để đặt câu hỏi, thử những điều mới và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.
Ngược lại, nếu từ nhỏ trẻ liên tục được nhắc rằng bên ngoài có nhiều người xấu, không nên nói chuyện với người lạ và lúc nào cũng phải cảnh giác, trẻ có thể cảm thấy an toàn nhưng đồng thời hình thành suy nghĩ rằng thế giới xung quanh luôn đáng sợ.
Những định kiến này nếu kéo dài có thể khiến trẻ khi lớn lên trở nên lo lắng khi giao tiếp, né tránh cơ hội hoặc luôn nghĩ rằng “mình không làm được”.
Vì vậy, sự tử tế trong gia đình và cộng đồng giúp trẻ hiểu rằng thế giới không hoàn toàn tốt cũng không hoàn toàn xấu. Quan trọng là trẻ biết quan sát, phân biệt đúng sai và tự tin kết nối với những người xung quanh.
Trong nhà có duy trì thói quen đọc sách
Điều này không nhất thiết thể hiện ở việc gia đình có một phòng học riêng hay những bức tường đầy sách, mà nằm ở chỗ các thành viên thực sự coi trọng kiến thức và việc học.
Trong bữa cơm, có ai chia sẻ về một điều thú vị mình vừa biết? Có ai cùng bàn luận về một cuốn sách, một ý tưởng hay một quan điểm?
Thái độ của trẻ đối với việc học không chỉ đến từ những lời dạy, mà còn chịu ảnh hưởng từ những người xung quanh. Khi trong gia đình có người thực sự tìm thấy niềm vui trong việc khám phá và hiểu biết, trẻ cũng thừa hưởng tâm lý tích cực này.
Người lớn trong gia đình giữ được sự ổn định
Người lớn trong gia đình giữ lời hứa, kiểm soát cơn nóng giận, duy trì kỷ luật và vẫn giữ sự ấm áp, yêu thương với con. Trẻ hiểu rõ điều gì được phép, điều gì không nên làm, khi mắc lỗi, trẻ không bị làm cho xấu hổ hay bị phớt lờ.
Sự nhất quán trong cách ứng xử giúp trẻ hình thành cảm giác an toàn. Khi biết người lớn sẽ phản ứng ra sao trước mỗi tình huống, trẻ dễ hình thành cảm giác yên tâm và chủ động hơn trong sinh hoạt hàng ngày.
Trong nhiều gia đình, vấn đề nằm ở sự thiếu nhất quán: hôm nay bố mẹ vui vẻ thì mọi lỗi lầm đều được bỏ qua, ngày mai tâm trạng thay đổi lại dễ trách mắng con vì những việc tương tự.
Trẻ lớn lên trong môi trường ấy thường nhạy cảm với sắc mặt và tâm trạng của người lớn. Các em luôn quan sát để đoán xem bố mẹ đang vui hay giận, dần hình thành thói quen điều chỉnh bản thân theo cảm xúc của người khác.
Vì vậy, những quy tắc trong gia đình giúp trẻ nhận biết giới hạn và hiểu trách nhiệm của mình. Khi hiểu giới hạn của bản thân, trẻ cũng từng bước học cách tôn trọng giới hạn của người khác.
Ngôi nhà có cởi mở và sẵn sàng tiếp nhận những điều mới
Những cuộc gặp gỡ với người thân, bạn bè, những thông tin mới và các quan điểm khác nhau giúp trẻ mở rộng hiểu biết, nhìn nhận cuộc sống đa chiều hơn.
Khi nhận ra bên ngoài có nhiều con người, cách nghĩ và lối sống khác nhau. Nhờ đó, trẻ ít bị bó hẹp trong một môi trường hoặc phụ thuộc vào một cách nhìn duy nhất.
Cánh cửa gia đình cần được mở để những “luồng gió” mới bước vào. Qua những trải nghiệm ấy, trẻ dần hiểu thế giới rộng lớn và luôn có nhiều điều đáng khám phá.
Sự hài hòa của một gia đình thường nằm ở chất lượng các mối quan hệ, đặc biệt là cách vợ chồng đối xử với nhau. Trẻ quan sát những điều ấy và hình thành cách ứng xử của riêng mình.
Gia đình không quyết định hoàn toàn tương lai của trẻ, nhưng tạo nên nền tảng quan trọng cho quá trình trưởng thành. Sau cùng, những gì trẻ nhìn thấy mỗi ngày trong gia đình là những hình ảnh đầu tiên về thế giới, khởi đầu đủ tốt để tự tin bước tiếp trong cuộc sống sau này.
