Cuộc tranh luận về ai là võ sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại (GOAT) ở hạng lông UFC ngày càng nóng lên sau những chiến thắng của Alexander Volkanovski. Tuy nhiên, khi đặt lên bàn cân những con số và di sản, Jose Aldo vẫn là người chiếm thế thượng phong một cách thuyết phục. Đây không chỉ là câu chuyện về ai giỏi hơn, mà là ai vĩ đại hơn.
Cuộc tranh luận bùng nổ sau khi Alexander Volkanovski bảo vệ thành công đai vô địch trước Diego Lopes tại UFC 325. Câu hỏi được đặt ra ở khắp mọi nơi: Ai mới thực sự là GOAT hạng lông? Câu hỏi này tưởng chừng đơn giản nhưng lại chứa đựng nhiều tầng nghĩa phức tạp.
"Vĩ đại nhất" và "Giỏi nhất": Hai khái niệm khác biệt
Trước hết, cần phải làm rõ hai khái niệm thường bị đánh đồng: "võ sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại" (Greatest of All Time - GOAT) và "võ sĩ giỏi nhất mọi thời đại" (Best of All Time). "Giỏi nhất" mang tính chủ quan hơn, nói về đỉnh cao kỹ năng và năng lực. Trong khi đó, "Vĩ đại nhất" cũng có yếu tố chủ quan nhưng chủ yếu dựa trên thành tựu và di sản kéo dài trong suốt sự nghiệp. Rất ít người dám khẳng định Babe Ruth là một cầu thủ bóng chày giỏi hơn Shohei Otani ở thời điểm hiện tại, nhưng không ai có thể phủ nhận rằng Ruth là một huyền thoại vĩ đại hơn. Đây là điều mà một bộ phận lớn người hâm mộ MMA dường như chưa thực sự thấu hiểu.
Và dựa trên tiêu chí đó, Jose Aldo vẫn là GOAT của hạng lông. Đây là một thực tế khó có thể tranh cãi ở thời điểm này, dù khoảng cách đang dần được thu hẹp. Hãy cùng phân tích những con số.
Những con số không biết nói dối
Một lưu ý quan trọng: việc UFC gần như phớt lờ sự tồn tại của giải WEC là một điều khó hiểu. WEC từng là đấu trường đỉnh cao cho các võ sĩ dưới 155 pound và thuộc sở hữu của chính UFC. Khi giải đấu này sáp nhập, các nhà vô địch WEC nghiễm nhiên được trao đai UFC. Vì vậy, chúng ta phải công nhận các trận đấu ở WEC có giá trị tương đương với các trận đấu của UFC.
Hãy nhìn vào bản thành tích của Jose Aldo: 18 thắng - 4 thua ở hạng lông, với 11 lần thắng trong các trận tranh đai, và 11 lần kết thúc sớm đối thủ (4 trong số đó là ở các trận tranh đai). Con số 11 chiến thắng trong các trận tranh đai giúp ông sánh ngang với những huyền thoại như Anderson Silva, Amanda Nunes và Valentina Shevchenko ở vị trí thứ tư trong lịch sử. Aldo giữ đai vô địch hạng lông trong 2,379 ngày liên tiếp, chỉ đứng sau kỷ lục 2,457 ngày của Anderson Silva. Nếu tính cả lần thứ hai giữ đai, tổng số ngày ông ở trên ngai vàng là 2,708, chỉ kém Jon Jones. Ông cũng có 9 lần bảo vệ đai thành công, ngang hàng với Georges St-Pierre.
Bên kia chiến tuyến, Alexander Volkanovski có thành tích 14 thắng - 1 thua ở hạng lông, với 8 lần thắng trong các trận tranh đai và 4 lần kết thúc sớm (2 ở trận tranh đai). 8 chiến thắng này xếp anh ở vị trí thứ 10, cùng với Israel Adesanya. Anh giữ đai trong 1,526 ngày liên tiếp ở lần đầu tiên, đứng thứ tám trong lịch sử. Nếu tính cả lần giữ đai hiện tại, tổng số ngày vô địch của anh là 1,822 (và vẫn đang tiếp tục), nhưng vẫn ở vị trí thứ tám. Với 6 lần bảo vệ đai thành công, Volkanovski hiện đứng thứ bảy trong lịch sử.
Rõ ràng, một trong hai bản thành tích này đang vượt trội hơn hẳn. Volkanovski đã thu hẹp khoảng cách, nhưng anh vẫn chưa bắt kịp Aldo. Vẫn chưa.
Lập luận ủng hộ Volkanovski và những lỗ hổng
Vì các con số chưa thể sánh bằng, những người ủng hộ Volkanovski thường dựa vào hai lập luận chính.
Thứ nhất, anh đã đánh bại Aldo. Lập luận này không thực sự vững chắc, bởi không ai gọi Ilia Topuria là GOAT hạng lông cả (ít nhất là tôi hy vọng vậy). Một lần nữa, sự vĩ đại không được đo bằng một khoảnh khắc, mà là cả một sự nghiệp. Đúng là Volk đã thắng Aldo, và có thể Volk là một võ sĩ toàn diện hơn Aldo, vì đó là quy luật của thời gian, mọi thứ đều tiến bộ. Nhưng đây không phải là một lý lẽ thuyết phục để nói rằng Volk đã đạt được nhiều thành tựu hơn Aldo.
Thứ hai là về chất lượng đối thủ (strength of schedule), và đây có lẽ là lập luận gây khó chịu nhất vì nó gần như hoàn toàn phụ thuộc vào sự thiên vị của thời đại. Volkanovski đã đánh bại Max Holloway ba lần, một thành tích phi thường. Nhưng Aldo cũng có những chiến thắng vang dội không kém trước Chad Mendes (hai lần), Frankie Edgar (hai lần), Urijah Faber. Những bại tướng của Aldo mà bị xem là "kèo yếu" thực ra không hề tệ như nhiều người nghĩ. Với hơn 20 năm theo dõi môn thể thao này, tôi có thể cam đoan rằng trong 15 năm nữa, những người hâm mộ mới sẽ nhìn lại và nói rằng chiến thắng của Volkanovski trước Brian Ortega, Diego Lopes hay "Korean Zombie" Chan Sung Jung là những chiến thắng yếu, giống như cách người hâm mộ hiện tại xem nhẹ việc Aldo đánh bại Korean Zombie, Ricardo Lamas và Kenny Florian. Đó là quy luật của cuộc chơi. Nếu bạn không phải là một huyền thoại trong Sảnh Danh Vọng, thế hệ tương lai sẽ gọi bạn là một "kẻ tầm thường". Hãy chờ xem trong 10 năm nữa, bạn sẽ thấy tôi đúng. Đó là lý do tại sao các trận tranh đai lại quan trọng đến vậy, vì chúng là thước đo không thể bàn cãi cho một chiến thắng chất lượng.
Căn bệnh "vội vàng phong thánh"
Bất chấp tất cả, người ta vẫn quả quyết ủng hộ Volkanovski. Đó là xu hướng chung trong môn thể thao này: một nỗ lực phối hợp để tôn vinh mọi thứ mới mẻ là vĩ đại nhất từ trước đến nay. Tôi đủ già để nhớ thời điểm Max Holloway được một số người tung hô là GOAT hạng lông, một nhận định trở nên nực cười nếu nhìn vào những con số của anh. Chưa kể đến việc vội vàng tuyên bố Kamaru Usman và Israel Adesanya là GOAT ở hạng cân của họ, những điều này đều thật lố bịch. Dường như người hâm mộ MMA rất khó để trân trọng sự vĩ đại của một thế hệ mà không cần phải tuyên bố đó là sự vĩ đại của mọi thời đại, đặc biệt khi nhiều người trong số họ không chứng kiến thời kỳ huy hoàng trước đó.
Nếu Volk đối đầu và đánh bại Movsar Evloev hoặc Lerone Murphy, cuộc tranh luận sẽ trở nên cân bằng hơn. Và nếu anh có thêm hai lần bảo vệ đai nữa, có lẽ mọi tranh cãi sẽ chấm dứt. Nhưng ngay cả khi anh không đạt được điều đó, đây không phải là một sự chỉ trích dành cho Volkanovski. Giống như việc nói Alexander Ovechkin không giỏi bằng Wayne Gretzky không phải là một sự coi thường Ovi. Đó là một minh chứng cho thấy Jose Aldo đã phi thường đến mức nào trong sự nghiệp của mình. Tôi ước gì hầu hết các bạn đã ở đó để chứng kiến hành trình ấy.
Về câu hỏi ai sẽ thắng nếu cả hai ở đỉnh cao phong độ, tôi nghiêng về Alexander Volkanovski, nhưng sẽ không dám đặt cược cả mạng sống của mình vào đó. Volkanovski là võ sĩ giỏi nhất của thế hệ anh, và thế hệ của anh đến sau Aldo. Hơn nữa, khi họ thực sự đối đầu, Aldo đã qua thời đỉnh cao trong khi Volk vẫn chưa đạt tới. Tuy nhiên, Aldo ở đỉnh cao là một vận động viên vượt trội hơn Volk rất nhiều, điều đó cho anh cơ hội. Nếu những người như Brian Ortega hay Diego Lopes có thể khiến bạn thót tim, thì một Aldo ở đỉnh cao phong độ chắc chắn cũng làm được điều đó. Nhưng sau cùng, tôi vẫn tin vào khả năng điều chỉnh chiến thuật giữa trận đấu và các phương án khắc chế lối đánh của Aldo mà Volk sở hữu. Dù sao đi nữa, đó chắc chắn sẽ là một kiệt tác về mặt kỹ thuật.
