Vận động thô là những hoạt động sử dụng các nhóm cơ lớn của cơ thể như cổ, lưng, tay, chân để thực hiện các động tác như ngẩng đầu, lật, ngồi, bò và đi. Sự phát triển các kỹ năng này trong năm đầu đời luôn được nhiều bố mẹ quan tâm. Tuy nhiên, mỗi em bé có tốc độ phát triển riêng, không có một mốc thời gian cố định nào phù hợp với tất cả.
Nếu theo dõi một số nhóm nuôi dạy con, các mẹ thường nghe những câu ghi nhớ như: “Hai tháng biết ngẩng đầu, ba tháng biết lật, sáu tháng biết bò…”. Những mốc này được truyền tai nhau khá phổ biến, nhưng nếu xem như tiêu chuẩn bắt buộc, bố mẹ dễ rơi vào tâm lý lo lắng, so sánh và thúc ép con tập luyện sớm.
Năm đầu đời là giai đoạn quan trọng đối với sự phát triển vận động thô. Dù vậy, mỗi bé có thể đạt được các kỹ năng như ngẩng đầu, lật, bò vào những thời điểm khác nhau. Việc áp dụng máy móc các mốc phát triển đôi khi gây ra những ảnh hưởng không tốt đến trẻ. Vì vậy, một mẹ nên tránh mắc sai lầm thúc ép trẻ sơ sinh phát triển nhanh, bởi có thể gây ra tác hại đối với quá trình lớn lên của con.


Việc thúc ép trẻ phát triển sớm có thể gây ra 3 tác hại đối với bé sơ sinh
Tạo áp lực lên cột sống và hệ xương
Mỗi em bé có cân nặng và thể trạng khác nhau nên khả năng vận động cũng không giống nhau. Tuy nhiên, nhiều bố mẹ thường có tâm lý so sánh con với những trẻ cùng tuổi, chẳng hạn thấy con nhà người khác đã biết lật, biết ngồi hoặc tập bò thì lo lắng khi con mình chưa làm được. Từ đó, bố mẹ dễ nôn nóng, tìm cách thúc đẩy con tập luyện sớm, thậm chí hướng dẫn bé thực hiện những động tác vượt quá khả năng hiện tại.
Trong khi đó, hệ xương của trẻ sơ sinh còn mềm và chưa phát triển hoàn thiện. Việc tập luyện quá sức hoặc không phù hợp với thể trạng của bé sẽ tạo áp lực lên cơ thể, đặc biệt là cột sống.
Vì vậy, bố mẹ không nên nóng vội hay chạy theo các mốc phát triển của những trẻ khác. Điều quan trọng là quan sát khả năng của con, tạo môi trường vận động an toàn và hỗ trợ bé từng bước khi con đã sẵn sàng.

Khiến trẻ sợ hãi và hình thành tâm lý chống đối
Trẻ sơ sinh cũng có những phản ứng cảm xúc trước các tác động từ bên ngoài. Khi bị thúc ép thực hiện những động tác chưa đủ khả năng, bé dễ cảm thấy khó chịu, sợ hãi và mất đi sự thoải mái khi vận động.
Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có thể hình thành tâm lý né tránh những hoạt động từng khiến mình không thoải mái. Điều đó làm giảm sự hứng thú và chủ động trong quá trình rèn luyện các kỹ năng vận động.
Hạn chế khả năng chủ động khám phá
Mỗi kỹ năng vận động thô đều cần thời gian để trẻ tự khám phá và làm quen. Trong quá trình ngẩng đầu, lật, trườn hay bò, bé dần học cách điều khiển cơ thể và phối hợp các nhóm cơ.
Nếu bố mẹ luôn thúc ép con đạt được những cột mốc sớm hơn dự kiến, trẻ dễ mất đi cơ hội tự trải nghiệm và khám phá theo nhịp độ riêng. Điều này cũng ảnh hưởng đến quá trình hình thành tính chủ động và khả năng học hỏi của trẻ.

Mỗi bé có tốc độ phát triển vận động thô khác nhau
Một số em bé biết ngẩng đầu khi được 2 tháng tuổi, lật người lúc 3 tháng. Tuy nhiên, đây không phải là những mốc thời gian bắt buộc mà tất cả trẻ đều phải đạt được.
Có bé ngẩng đầu vững vàng khi 3-4 tháng tuổi, trong khi những bé khác đạt được kỹ năng này sớm hơn. Sự khác biệt về thời điểm phát triển không đồng nghĩa với việc trẻ gặp vấn đề.
Bố mẹ nên quan sát tiến trình phát triển của con, đối chiếu với các mốc phát triển phù hợp theo độ tuổi và tham khảo ý kiến bác sĩ khi nhận thấy dấu hiệu bất thường.
Trong giai đoạn này, bố mẹ nên tạo không gian an toàn để bé vận động, dành thời gian cho con nằm sấp khi thức và có người lớn giám sát, đồng thời hạn chế bế ẵm liên tục để trẻ có cơ hội tự vận động.


Cân nặng và sức mạnh cơ bắp cũng ảnh hưởng đến khả năng vận động thô ở trẻ sơ sinh
Cân nặng, thể trạng và trương lực cơ của mỗi em bé đều khác nhau. Những yếu tố này ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cơ thể và thực hiện các động tác vận động thô.
Trong quá trình khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ sẽ đánh giá khả năng giữ đầu, kiểm soát tư thế và sức mạnh cơ bắp của trẻ. Một số bé gặp khó khăn trong việc giữ đầu thăng bằng do đặc điểm thể trạng hoặc những vấn đề cần được kiểm tra thêm.
Vì vậy, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám định kỳ để theo dõi sự tăng trưởng, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng của con.
Trong quá trình lớn lên, mỗi em bé đều có nhịp độ phát triển riêng. Những công thức ghi nhớ về các mốc vận động chỉ mang tính tham khảo, không phải tiêu chuẩn để bố mẹ áp đặt lên con.
Việc bố mẹ thường xuyên so sánh con với trẻ khác, hay nóng lòng thúc ép trẻ đạt được một kỹ năng nào đó sớm hơn có thể gây áp lực và ảnh hưởng đến quá trình phát triển tự nhiên của bé.
Điều bố mẹ cần làm là kiên nhẫn quan sát, đồng hành và tạo điều kiện để con phát triển an toàn theo khả năng của mình.
