Cho phép con được là chính mình, kể cả khi chưa hoàn hảo
Không có hành trình trưởng thành nào đi lên bằng một đường thẳng. Trẻ em cũng vậy, các em cần được phép sai, được thử và được trải nghiệm những cảm xúc chưa trọn vẹn. Thế nhưng, trong thực tế, không ít bố mẹ lại dễ chú ý đến điểm yếu, lỗi sai hay kết quả chưa đạt, mà quên rằng mỗi nỗ lực nhỏ của con đều đáng được ghi nhận.
Khi một đứa trẻ thất vọng vì bài kiểm tra chưa tốt, buồn bã vì thua một trò chơi hay cáu kỉnh vì không làm được điều mình muốn, phản ứng của người lớn có vai trò rất lớn. Thay vì vội vàng sửa sai hay nhắc nhở, việc đơn giản là ở bên, lắng nghe và gọi tên cảm xúc sẽ giúp trẻ hiểu rằng cảm xúc của mình là hợp lệ. Trẻ được tôn trọng cảm xúc sẽ học cách chấp nhận bản thân, thay vì che giấu hay kìm nén.
Chấp nhận sự chưa hoàn hảo không đồng nghĩa với việc buông lỏng kỷ luật. Trẻ vẫn cần ranh giới rõ ràng để cảm thấy an toàn. Tuy nhiên, khi ranh giới ấy được đặt ra bằng sự kiên nhẫn và nhất quán, trẻ sẽ hiểu rằng giá trị của mình không phụ thuộc vào việc luôn giỏi hay luôn đúng. Đây chính là nền tảng để nuôi dưỡng sự tự tin và lòng tự trọng từ bên trong.
Buông bớt ám ảnh về “chuẩn mực thành công” trong nuôi dạy con
Trong xã hội hiện đại, hình ảnh những đứa trẻ “toàn diện” xuất hiện ngày càng nhiều, kéo theo đó là vô số phương pháp nuôi dạy được quảng bá như chìa khóa dẫn đến thành công. Không ít bố mẹ rơi vào trạng thái hoang mang, sợ rằng chỉ cần chậm một bước, con mình sẽ tụt lại phía sau.
Thực tế, mỗi đứa trẻ mang trong mình một nhịp phát triển riêng. Có em sớm bộc lộ khả năng học thuật, có em lại nổi bật khi được vận động, sáng tạo hoặc chăm sóc người khác. Khi tất cả bị đặt lên cùng một thước đo, những thế mạnh tự nhiên ấy dễ bị lu mờ.
Việc cần làm không phải là tìm cho con một “công thức đúng”, mà là dành thời gian quan sát và thấu hiểu. Ánh mắt hào hứng khi con được vẽ, sự tập trung cao độ lúc con xếp hình hay niềm vui giản dị khi con được ra ngoài chạy nhảy đều là những tín hiệu cho thấy điều gì thực sự nuôi dưỡng con. Khi bố mẹ tôn trọng nhịp điệu riêng ấy, trẻ sẽ lớn lên nhẹ nhõm hơn, không mang theo nỗi sợ bị so sánh hay đánh giá.
Trao quyền lựa chọn để nuôi dưỡng sự tự chủ
Vì mong muốn điều tốt nhất, nhiều bố mẹ quen với việc quyết định thay con từ những việc nhỏ nhất. Lâu dần, trẻ dễ trở nên thụ động, thiếu khả năng tự đưa ra quyết định và phụ thuộc vào người khác.
Trao quyền lựa chọn không có nghĩa là giao cho trẻ những quyết định vượt quá khả năng. Chỉ cần cho con quyền chọn chiếc áo mình thích, quyết định hôm nay ăn món gì trong những lựa chọn quen thuộc, hay lựa chọn hoạt động cuối tuần, trẻ đã bắt đầu học cách lắng nghe nhu cầu của bản thân. Những quyết định nhỏ này giúp trẻ hình thành cảm giác được tôn trọng và tin tưởng.
Khi trẻ được tự lựa chọn, các em cũng dần học cách chịu trách nhiệm cho kết quả, kể cả khi mọi việc không diễn ra như mong muốn. Bố mẹ không cần can thiệp quá sâu, mà đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ và khích lệ. Chính trải nghiệm tự chủ này là mảnh đất màu mỡ để sự tự tin và bản lĩnh cá nhân được hình thành.
Không khí gia đình thư thái – “vitamin tinh thần” cho trẻ
Một đứa trẻ có thể học rất nhiều điều từ bên ngoài, nhưng nơi nuôi dưỡng sâu sắc nhất vẫn là gia đình. Một ngôi nhà không cần hoàn hảo, chỉ cần đủ bình yên để trẻ cảm thấy an toàn khi trở về. Những bữa cơm không vội vã, những buổi tối bố mẹ tạm gác điện thoại để trò chuyện hay chơi cùng con, tuy giản dị nhưng lại có giá trị bền lâu.
Khi không khí gia đình bớt căng thẳng, trẻ sẽ dễ dàng chia sẻ suy nghĩ và cảm xúc của mình. Cảm giác được lắng nghe giúp trẻ xây dựng “lá chắn” tinh thần, từ đó vững vàng hơn trước áp lực học tập và những va chạm xã hội.
Đưa con trở lại với thiên nhiên và thế giới thật
Giữa nhịp sống số hóa, việc để trẻ tiếp xúc nhiều hơn với thiên nhiên mang lại lợi ích rõ rệt cho cả thể chất lẫn tinh thần. Những buổi chạy nhảy ngoài trời, quan sát cây cối hay đơn giản là hít thở không khí trong lành giúp trẻ giải tỏa năng lượng dư thừa, cân bằng cảm xúc và khơi gợi sự tò mò tự nhiên.
Thiên nhiên không đòi hỏi trẻ phải giỏi, phải đúng hay phải nhanh. Ở đó, trẻ được tự do khám phá, sai rồi làm lại, học cách kiên nhẫn và kết nối với thế giới xung quanh một cách tự nhiên.
Kết bài
Nuôi dạy con không phải là cuộc chạy đua để chạm tới những chuẩn mực sẵn có, mà là hành trình đồng hành đầy kiên nhẫn và thấu hiểu. Khi bố mẹ dám buông bớt áp lực, tin tưởng vào nhịp lớn lên tự nhiên của con, trẻ sẽ có đủ không gian để phát triển toàn diện. Một đứa trẻ khỏe mạnh từ bên trong là đứa trẻ lớn lên với cảm giác an toàn, tự tin và đủ an yên để bước vào đời bằng chính đôi chân của mình.
