Đến năm 2005, sau hai lần liên tiếp góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản (JFA) đã quyết định đẩy nhanh tiến độ: Cột mốc vô địch được rút ngắn xuống năm 2050.
Kể từ màn ra mắt vào năm 1998, "Samurai Blue" chưa từng vắng bóng tại bất kỳ kỳ World Cup nào. Giải đấu năm 2026 sẽ đánh dấu lần thứ 8 liên tiếp họ góp mặt. Kể từ năm 2023, Nhật Bản chưa bao giờ rời khỏi top 20 thế giới và họ hoàn toàn đủ khả năng triệu tập một danh sách 26 tuyển thủ toàn những cái tên đang chinh chiến tại châu Âu. Mọi dấu hiệu đều cho thấy đội bóng này đang đi đúng lộ trình – nhưng câu hỏi đặt ra là: Họ sẽ tiến gần đến mục tiêu vĩ đại đó như thế nào trong năm 2026?
Vị thế của một "ngựa ô" hạng nặng
Trước hết, cần phải thừa nhận rằng dù Nhật Bản chưa lọt vào nhóm tinh hoa được coi là ứng viên vô địch thực thụ, nhưng World Cup luôn là sân khấu dành cho những bất ngờ.
Năm 1998, Croatia cán đích ở vị trí thứ ba ngay trong lần đầu tham dự dù chỉ đứng hạng 19 thế giới. Thổ Nhĩ Kỳ và Hàn Quốc – những "ngựa ô" gây chấn động năm 2002 – lần lượt xếp hạng 22 và 40 vào thời điểm đó. Gần nhất tại Qatar, Morocco cũng viết nên lịch sử khi tiến vào bán kết với vị thế đội hạng 22 thế giới. Thứ hạng hiện tại chắc chắn không phải là rào cản cho tham vọng tiến xa của Nhật Bản.
Ngay cả khi thiếu vắng những ngôi sao tấn công đột biến như Kaoru Mitoma hay Takumi Minamino, nhân sự của họ vẫn vô cùng chất lượng. Hãy nhìn vào đội hình xuất phát dự kiến: Zion Suzuki (Parma), Tsuyoshi Watanabe (Feyenoord), Ko Itakura (Ajax), Hiroki Ito (Bayern Munich), Ritsu Doan (Eintracht Frankfurt), Wataru Endo (Liverpool), Ao Tanaka (Leeds United), Yukinari Sugawara (Werder Bremen), Takefusa Kubo (Real Sociedad), Daichi Kamada (Crystal Palace) và Ayase Ueda (Feyenoord).
Đây là một tập thể 11 người đang chơi bóng tại các giải đấu hàng đầu châu Âu, trong đó nhiều cái tên là trụ cột tại các CLB thường xuyên góp mặt ở Champions League và Europa League. Với một hồ sơ ấn tượng như vậy, "Samurai Blue" xứng đáng tạo nên tầm ảnh hưởng lớn, thay vì cứ mãi dừng bước ở vòng 16 đội.
Rào cản từ sự thận trọng
Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất ngăn Nhật Bản bước lên nấc thang tiếp theo có lẽ lại nằm ở chính họ. Đội bóng này đã chứng minh họ đủ sức sòng phẳng với những gã khổng lồ khi đánh bại cả Đức lẫn Tây Ban Nha ở kỳ World Cup gần nhất, và chỉ dừng bước đầy tiếc nuối trước Croatia trên chấm luân lưu. Trong 7 tháng qua, Nhật Bản tiếp tục tạo địa chấn khi lần đầu tiên quật ngã cả Brazil lẫn Anh trong các trận giao hữu.
Chỉ trích lớn nhất dành cho HLV trưởng Hajime Moriyasu chính là sự thận trọng quá mức ở những thời khắc quyết định. Những chiến thắng trước Đức và Tây Ban Nha đến từ lối đá phòng ngự phản công khoa học, điều đó hoàn toàn hợp lý. Nhưng việc ông áp dụng lối chơi "chờ đợi" tương tự trước một đối thủ dưới cơ như Costa Rica dẫn đến trận thua sốc 1-0 là một điều khó hiểu.
Tất nhiên, sẽ là mạo hiểm nếu Nhật Bản chơi tấn công tổng lực trước các "ông kẹ" thế giới – như trận mở màn bảng F gặp Hà Lan vào ngày 14/6 tới. Nhưng sự tiến bộ có thể đến từ những bước đi nhỏ hơn: Không hoàn toàn chịu trận để phản công, nỗ lực kiểm soát bóng nhiều hơn trước các đối thủ mạnh và chủ động áp đặt thế trận trong các cuộc đối đầu cân bằng như với Tunisia hay Thụy Điển.
Giấc mơ tứ kết và xa hơn thế
Cách Moriyasu vận hành đội bóng sẽ là minh chứng rõ nhất cho niềm tin của họ. Sự thực dụng cần thiết không nên trở thành rào cản cho tham vọng. Có lẽ Nhật Bản chỉ có thể vô địch World Cup khi họ bắt đầu chơi bóng với tâm thế của một đội bóng tin rằng mình có thể đánh bại bất kỳ ai.
Dù những chấn thương của Mitoma hay Minamino là tổn thất lớn, nhưng triết lý "người kế cận" giúp Nhật Bản không dùng điều đó làm cái cớ, nhất là khi những người thay thế cũng đang chơi bóng tại Ngoại hạng Anh hay Bundesliga.
Khi Nhật Bản trở thành đội bóng đầu tiên (không tính chủ nhà) giành vé dự World Cup vào tháng 3 năm ngoái, niềm vui chiến thắng luôn đi kèm với một sự tập trung cao độ. Hậu vệ cánh Sugawara từng khẳng định với ESPN: "Mục tiêu tương lai của chúng tôi là vô địch World Cup. Đó là điều quan trọng nhất."
Để hiện thực hóa lời hứa vào năm 2050, bước tiến tại mùa hè năm nay sẽ là phép thử quan trọng. Mục tiêu trước mắt: Lần đầu tiên trong lịch sử lọt vào tứ kết. Và từ cột mốc đó, họ sẽ có quyền mơ về những điều vĩ đại hơn.
