Trong dòng chảy của sân khấu miền Nam, nếu gia tộc Bầu Thắng - Minh Tơ (bên ngoại của NSƯT Thành Lộc) được ví như "thánh đường" của nghệ thuật cải lương tuồng cổ, thì gia tộc Thành Tôn (bên nội) lại là dòng dõi 4 đời gắn liền với sự uy nghiêm của hát bội. Sự kết hợp giữa hai đại gia tộc này góp phần làm nên người phụ nữ tài sắc: Cố nghệ nhân Huỳnh Mai.
Bà không chỉ là con gái của ông bầu lẫy lừng, vợ của một danh sư hát bội mà còn là mẹ của những tên tuổi lớn như Bạch Lê, Bạch Long, Thành Lộc. Cuộc đời bà cho thấy sự mực thước, tận tụy và lòng kiêu hãnh của một người con nhà nòi.
Nghệ sĩ Bạch Long và Thành Lộc bên bố mẹ - đều là những tên tuổi gắn bó với nghệ thuật.
XEM VIDEO: Nghệ sĩ Thành Lộc nói về gameshow.
Người phụ nữ nhỏ bé, tài giỏi với sự giao thoa của hai đại gia tộc sân khấu
Nghệ nhân Huỳnh Mai (tên thật là Nguyễn Thị Huỳnh Mai, sinh năm 1930) vốn là "con nhà nòi" chính tông của gia tộc Bầu Thắng. Cha bà là ông Nguyễn Văn Thắng - người đã gầy dựng đình Cầu Quan thành nơi hội tụ của những bậc thầy tuồng cổ. Lớn lên trong tiếng trống chầu, bà sớm được cha truyền dạy những kỹ năng cốt lõi.
Ngay từ vai diễn đầu tiên là Trịnh Ấn trong tuồng Trảm Trịnh Ân, bà đã bộc lộ nét diễn linh động, tươi trẻ. Với vóc dáng nhỏ nhắn, bà không đi theo hướng đào chánh mà tỏa sáng ở những vai đào tính cách, đào lẵng như Tiết Kim Liên hay đào mụ trong Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài.
Nghệ sĩ Huỳnh Mai vốn là người phụ nữ nhỏ bé, tài giỏi. Chồng bà là NSND Thành Tôn.
Định mệnh đưa bà kết duyên cùng NSND Thành Tôn - một bậc thầy uyên bác của dòng dõi có 4 đời theo nghiệp hát bội từ thời quan triều Nguyễn. Gia tộc phía chồng bà bắt đầu từ cụ Nguyễn Văn Sĩ, trải qua các đời ông bầu Luông, kép Nguyễn Văn Nở rồi đến Thành Tôn - người nghệ sĩ không chỉ giỏi ca diễn mà còn am tường cả đàn kìm, cò, sến.
Sự kết hợp giữa con gái Bầu Thắng và truyền nhân gia tộc Thành Tôn đã tạo nên một "tổ ấm nghệ thuật" mẫu mực, nơi hai dòng máu nghệ thuật cổ truyền hòa quyện, tạo tiền đề cho sự ra đời của những tài năng xuất chúng.
NSND Quế Trân từng kể, nghệ nhân Huỳnh Mai chính là người học trò cuối cùng của ông cố nội cô. Với vóc dáng nhỏ nhắn, xinh xắn, bà thường được tin tưởng giao phó những vai đào tính cách. Qua lời thuật lại của cố NSND Thanh Tòng, nét diễn của bà luôn toát lên sự tươi trẻ, linh động, nhờ đó mà chiếm trọn được tình cảm của khán giả.
Vợ chồng bà sinh được những người con tài năng, trong đó có NSƯT Thành Lộc.
Không chỉ chỉn chu trên sân khấu, ở đời thường, nghệ nhân Huỳnh Mai sống rất nghiêm khắc với bản thân để làm gương cho con cháu. Bà luôn giữ gìn nề nếp gia phong của gia tộc Bầu Thắng - Minh Tơ, nơi vốn có truyền thống ít khi khen ngợi con cháu vì sợ các thế hệ sau nhụt chí phấn đấu. Chính vì thế, lời khen của bà trở nên vô cùng đắt giá.
NSND Thanh Tòng lúc sinh thời từng nhớ mãi một kỷ niệm khi ông diễn vai Võ Tòng, thực hiện động tác múa côn kết hợp xiếc để đặt ly rượu trên đầu gậy. Sau đêm diễn đó, bà đã vào tận hậu trường cười tấm tắc khen "Hôm nay con múa đẹp lắm!" Chỉ một lời động viên hiếm hoi ấy cũng đủ khiến vị "thống soái" của cải lương tuồng cổ vui đến mất ngủ. Ngược lại, với những sơ suất trong nghề, bà luôn thẳng thắn trách mắng và nhắc nhở để con cháu hoàn thiện mình. Đức tính đáng quý và sự nghiêm cẩn với nghề của bà đến nay vẫn là tấm gương sáng cho các thế hệ nghệ sĩ cải lương và kịch nói noi theo.
Người mẹ tảo tần lùi về hậu phương, đứng sau những ánh hào quang rực rỡ
Dù tài năng đang độ rực rỡ, nhưng khi thấy con gái lớn là nghệ sĩ Bạch Lê bắt đầu tỏa sáng, bà Huỳnh Mai đã chọn một quyết định đầy hy sinh: Lùi về hậu phương. Bà gác lại hào quang cá nhân để trở thành điểm tựa vững chắc cho chồng và đàn con. Suốt những năm tháng sau này, bà dành trọn tâm trí cho việc nội trợ, dù sức khỏe bị ảnh hưởng không nhỏ bởi khói than củi từ những chiếc lò xô cũ kỹ để chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ cho gia đình.
Dưới sự dạy bảo nghiêm khắc nhưng đầy bao dung của bà, 6 người con lần lượt là Bạch Liên, Bạch Lê, Bạch Lựu, Bạch Lý, Bạch Long và Thành Lộc đều trở thành những viên ngọc sáng. Lối sống của bà ảnh hưởng sâu sắc đến phong cách làm nghề của các con. Dù là thành viên của hai đại gia tộc lẫy lừng, bà luôn giữ phong thái giản dị, khiêm tốn, là tấm gương sáng về sự tự trọng và nỗ lực bền bỉ.
Nghệ sĩ Bạch Liên bên mẹ - Huỳnh Mai.
Trong số các con, NSƯT Thành Lộc là người gắn bó với bà sâu sắc nhất trong những năm tháng tuổi già. Dù các chị Thành Lộc ở nước ngoài nhiều lần muốn đón bà sang để phụng dưỡng, bà đều từ chối vì muốn ở lại chăm lo cho con trai út.
Với bà, dù Thành Lộc có ngoài tuổi tứ tuần hay là "phù thủy sân khấu" lừng lẫy, anh vẫn luôn là đứa con bé bỏng cần được mẹ lo toan. Bà thường nhắc nhở con không nên ăn uống bên ngoài vì lo ngại dịch bệnh, và khẳng định rằng dù con có bao nhiêu tuổi đi chăng nữa thì đối với mẹ, con vẫn mãi là một đứa trẻ.
Những năm tháng cuối đời, bà vẫn rất lạc quan.
Những ngày cuối đời, khi sức khỏe bà suy giảm sau một tai nạn, nghệ sĩ Thành Lộc đã dành trọn thời gian để ở bên bù đắp cho những năm tháng vô tâm thuở trẻ. Trong giờ phút mẹ lâm chung, anh đã nhẹ nhàng thì thầm vào tai mẹ những lời trấn an, giống như cách bà từng vỗ về ông lúc ốm đau ngày nhỏ, để bà có thể thanh thản ra đi gặp lại tổ tiên và người chồng quá cố. Dù không thể có mặt đúng khoảnh khắc bà nhắm mắt vì bận lịch tập chương trình Ngày xửa ngày xưa, Thành Lộc vẫn cảm thấy an lòng vì mẹ đã thoát khỏi những đau đớn thể xác.
Nghệ nhân Huỳnh Mai ra đi ở tuổi 90 vào năm 2019, để lại một khoảng trống lớn cho gia tộc. Bà không chỉ để lại những vai diễn trong ký ức khán giả xưa, mà còn để lại một di sản sống - đó là những người con nghệ sĩ vẫn đem lời ca tiếng hát hay những vai diễn đến cho đời.
Hình ảnh dễ thương, vui vầy thuở nào của cố nghệ sĩ Huỳnh Mai bên con cháu.
