Xã Lai Vung (Đồng Tháp) từ lâu nổi tiếng là "vương quốc quýt hồng" của miền Tây. Mỗi dịp cuối năm, khi những vườn quýt bắt đầu chuyển màu vàng cam rực rỡ, nơi đây lại thu hút đông đảo du khách tìm đến tham quan, chụp ảnh và thưởng thức thứ trái cây ngọt thanh.
Quýt hồng Lai Vung không chỉ nổi tiếng bởi vẻ ngoài bắt mắt mà còn ghi dấu ấn nhờ hương vị rất riêng. Quả có dáng tròn dẹt nhẹ ở hai đầu, lớp vỏ mỏng căng bóng với sắc hồng cam đặc trưng. Khi bóc ra, tinh dầu từ vỏ tỏa hương thơm dịu dễ chịu. Múi quýt mọng nước, ít hạt, vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ nên ăn không gắt mà rất vừa miệng.
Theo người dân địa phương, giống quýt này bắt đầu được trồng ở Lai Vung từ đầu thế kỷ 20. Ban đầu đây chỉ là giống quýt thông thường, nhưng nhờ điều kiện khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ và nguồn nước ngọt quanh năm của vùng Đồng Tháp mà cây quýt cho chất lượng vượt trội. Quả lớn hơn, vỏ mỏng, màu sắc đẹp, vị ngọt đậm và thơm hơn nhiều nơi khác. Từ đó, quýt hồng Lai Vung dần trở thành đặc sản nổi tiếng khắp nơi.
Mỗi năm quýt hồng chỉ cho một vụ chính. Nhà vườn thường bắt đầu chăm sóc, xử lý cây từ khoảng tháng 2 âm lịch. Đến tháng 3 - 4 âm lịch, cây bước vào mùa ra hoa. Hoa quýt màu trắng nhỏ xinh, hương thơm dịu nhẹ tương tự hoa cam hay hoa bưởi, tạo nên khung cảnh rất nên thơ trong vườn. Sau khoảng 8 - 10 tháng, trái bắt đầu chuyển màu và chín rộ vào khoảng tháng 11 đến tháng Chạp âm lịch.
Thời điểm đẹp nhất để tham quan vườn quýt là những ngày cuối năm. Khi ấy, cả khu vườn phủ kín màu vàng cam rực rỡ của hàng ngàn trái quýt sai lúc lỉu. Dưới nắng xuân, những tán cây trĩu quả tạo nên khung cảnh đặc trưng của miền Tây. Du khách đến đây không chỉ được ngắm cảnh mà còn có thể tự tay hái và thưởng thức quýt tươi ngay tại vườn.
Một trong những trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích khi ghé thăm vườn quýt ở Lai Vung là tự tay thu hoạch quýt ngay tại vườn. Du khách sẽ được người dân địa phương hướng dẫn cách nhận biết những trái quýt chín ngon, căng mọng và cách hái đúng kỹ thuật để tránh làm gãy cành hay ảnh hưởng đến cây. Giữa không gian miệt vườn thoáng đãng, cảm giác tự tay cắt từng chùm quýt vàng óng rồi thưởng thức ngay tại chỗ mang đến trải nghiệm rất thú vị và khó quên.
Để trồng được một vườn quýt đạt chất lượng không phải điều đơn giản. Quýt hồng Lai Vung hiện chủ yếu được nhân giống bằng phương pháp chiết cành hoặc ghép cây. Với cách này, cây chỉ mất khoảng 1,5 - 2 năm là bắt đầu cho lứa trái đầu tiên. Nếu trồng bằng hạt, thời gian chờ có thể kéo dài tới 3 - 4 năm nên hiện ít nhà vườn áp dụng.
Cây quýt thích hợp với đất phù sa tơi xốp, thoát nước tốt và cần nguồn nước ổn định quanh năm. Trong quá trình canh tác, người trồng phải thường xuyên tỉa cành, tạo tán và xử lý sâu bệnh để cây phát triển khỏe mạnh. Đặc biệt, thời tiết nắng nóng hoặc mưa thất thường dễ làm cây rụng trái nên nhiều nhà vườn hiện chuyển sang áp dụng quy trình canh tác hữu cơ, kết hợp tưới nước đúng thời điểm để giữ độ bóng đẹp cho quả.
Hiện nay, quýt hồng Lai Vung được bán rộng rãi tại các siêu thị, cửa hàng trái cây và trên chợ mạng với giá dao động khoảng 40.000 - 65.000 đồng/kg tùy thời điểm và kích cỡ quả. Cuối năm, thương lái thường đến tận vườn đặt cọc trước vài tháng để thu mua. Nhiều hộ dân nhờ quýt hồng mà có nguồn thu nhập ổn định hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
