Những ngày đầu hè là thời điểm những chùm sim rừng bắt đầu chín tím. Từ một loại quả dại gắn với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ, sim rừng ngày nay đã trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua để ăn tươi, ngâm rượu, làm trà hay chế biến thành siro giải nhiệt.
Cây sim còn được gọi là hồng sim, đào kim nương hay dương lê. Đây là loài cây thân gỗ nhỏ, thường mọc tự nhiên trên các đồi đất đỏ, đồi sỏi đá và vùng trung du ở nhiều tỉnh như Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa hay một số địa phương miền núi phía Bắc. Sim có sức sống rất mạnh, chịu hạn tốt và ít sâu bệnh nên từ lâu đã trở thành loài cây quen thuộc của vùng đồi núi.
Quả sim có kích thước nhỏ, hình tròn hoặc hơi thuôn, khi non mang màu xanh, đến lúc chín chuyển sang tím sẫm hoặc tím đen rất bắt mắt. Bên ngoài quả phủ một lớp lông mịn, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ. Điều làm nên sức hấp dẫn của sim rừng chính là hương vị đặc trưng. Khi ăn, quả có vị ngọt dịu hòa cùng chút chát nhẹ nơi đầu lưỡi, càng nhai càng cảm nhận rõ vị thơm tự nhiên của núi rừng. Những quả sim chín mọng sau các cơn mưa đầu mùa thường ngọt hơn, nhiều nước hơn và được đánh giá cao về chất lượng.
Khoảng vài năm trở lại đây, sim rừng trở thành nguyên liệu được nhiều cơ sở chế biến thực phẩm săn đón. Ngoài việc bán quả tươi, người dân còn chế biến thành sim khô, siro sim, mứt sim, trà sim hoặc rượu sim. Trong đó, siro sim là sản phẩm được nhiều người yêu thích nhờ màu tím đỏ đẹp mắt, vị ngọt thanh cùng hương thơm dễ chịu. Chỉ cần pha với nước và thêm đá là đã có một thức uống giải nhiệt hấp dẫn cho những ngày hè nóng bức.
Mùa sim thường bắt đầu từ tháng 6 và kéo dài đến khoảng tháng 9 dương lịch. Vào thời điểm này, sim tươi được bán rộng rãi trên thị trường với giá dao động khoảng 40.000 – 50.000 đồng/kg. Sim sấy khô dùng để ngâm rượu hoặc pha trà có giá từ 120.000 – 150.000 đồng mỗi kg. Nhiều thương lái còn thu mua số lượng lớn để cung cấp cho các cơ sở sản xuất rượu sim và đồ uống từ sim trên cả nước.
Trước nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đưa cây sim từ rừng về trồng tập trung trên các triền đồi. Đây là loại cây khá dễ trồng và phù hợp với nhiều vùng đất khô cằn, sỏi đá. Sim có thể được nhân giống bằng hạt hoặc bằng cây con. Thời điểm thích hợp để trồng thường vào đầu mùa mưa, khi đất có độ ẩm cao giúp cây nhanh bén rễ.
Mặc dù là cây chịu hạn tốt nhưng trong giai đoạn mới trồng, sim cần được tưới nước thường xuyên để thích nghi với môi trường mới. Sau khi ổn định, cây gần như không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Người trồng chỉ cần làm cỏ định kỳ, bón thêm phân hữu cơ và giữ độ ẩm vừa phải cho đất. Nếu được chăm sóc tốt, cây sẽ cho quả to, đều, nhiều mật và ít vị chát hơn so với sim mọc hoàn toàn tự nhiên.
Thông thường, sim bắt đầu ra hoa vào khoảng tháng 3 âm lịch. Sau khoảng vài tháng, cây bắt đầu kết quả và bước vào mùa thu hoạch. Một bụi sim trưởng thành có thể cho từ 1-3kg quả mỗi năm.
Không chỉ có giá trị kinh tế, quả sim còn được nhiều người biết đến nhờ những lợi ích đối với sức khỏe. Theo y học cổ truyền, sim có vị ngọt chát, tính bình, thường được sử dụng để hỗ trợ bồi bổ cơ thể, giảm mệt mỏi và cải thiện sức khỏe sau thời gian suy nhược.
