Những năm gần đây, bên cạnh các giống vải quen thuộc như vải thiều, vải u hồng hay vải trứng chưa bước vào chính vụ, trên chợ mạng lại xuất hiện một loại quả nhỏ nhắn, đỏ rực khiến nhiều người tò mò, đó là vải rừng.
Vải rừng còn có tên gọi khác là trái trường. Loại quả này vốn mọc dại ở giữa núi rừng, ít ai để ý, nay trở thành đặc sản có hương vị độc lạ được người thành phố tò mò tìm mua về thưởng thức. Có thời điểm, giá của chúng lên tới 100.000 đồng/kg nhưng vẫn đắt khách.
Điểm dễ nhận biết nhất của vải rừng là kích thước rất nhỏ, chỉ bằng khoảng một phần ba quả vải thông thường. Khi chín, lớp vỏ chuyển sang màu đỏ tươi hoặc đỏ hồng nổi bật giữa tán lá. Một số cây còn cho quả có vỏ màu trắng ngà, đến khi chín chỉ ửng hồng nhẹ nhưng hương vị gần như không khác biệt. Bên trong là lớp cùi trắng, mỏng, bám khá sát vào hạt nên lượng thịt không nhiều. Tuy nhiên, chính hương vị đặc biệt đã tạo nên sức hút riêng của loại quả này.
Không giống các giống vải được trồng phổ biến, vải rừng có vị chua nhiều hơn ngọt. Có cây cho quả chua gắt như chanh, nhưng cũng có cây lại chua thanh, xen lẫn vị ngọt dịu và mùi thơm rất đặc trưng. Khi chín kỹ, hậu vị ngọt sẽ rõ hơn, khiến nhiều người ăn một lần rồi nhớ mãi. Vì thế, ngoài việc ăn tươi, vải rừng thường được lắc muối ớt, ngâm đường hoặc kết hợp với các loại trái cây khác để tạo nên những món ăn giải nhiệt hấp dẫn trong mùa hè.
Đối với nhiều người từng sống ở vùng núi hay vùng trung du, vải rừng còn gắn với những ký ức tuổi thơ. Mỗi khi vào mùa, những chùm quả đỏ rực xuất hiện trên các cây cao giữa rừng. Trẻ con theo người lớn đi làm nương, đi lấy củi thường tranh thủ hái vài chùm mang về ăn chơi. Ngày ấy, loại quả này mọc nhiều, không ai nghĩ sẽ trở thành đặc sản có giá trị như hiện nay.
Hiện nay, vào mùa thu hoạch, các sạp hàng ven đường ở nhiều khu vực miền núi hay vùng Bảy Núi (An Giang) đều bày bán những chùm vải rừng đỏ au cùng nhiều loại trái cây rừng khác. Màu sắc bắt mắt khiến nhiều du khách dừng chân hỏi mua và nếm thử. Ban đầu, nhiều người còn e ngại vì chưa từng biết đến loại quả này, nhưng sau khi thưởng thức lại cảm thấy hương vị rất lạ và thú vị.
Vải rừng sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên trên những cây cao có tuổi đời hàng chục năm. Không được tưới nước hay bón phân, cây vẫn ra hoa, kết trái đều đặn mỗi năm. Mùa thu hoạch thường kéo dài khoảng hai tháng. Do cây cao nên việc hái quả khá vất vả, người dân thường phải leo lên hoặc chặt những cành nhỏ có nhiều quả rồi mang xuống tách từng chùm.
Chính sự khó khăn trong quá trình thu hái cùng sản lượng không nhiều đã khiến giá bán của vải rừng khá cao. Tùy từng thời điểm, giá có thể dao động từ khoảng 50.000-100.000 đồng/kg.
Hiện nay, bên cạnh những cây mọc tự nhiên trong rừng, một số người đã mang cây con về trồng ở những khu đất trống hoặc vườn nhà. Tuy nhiên, vải rừng là loài cây sinh trưởng khá chậm, phải mất nhiều năm mới bắt đầu cho trái và vẫn giữ đặc tính phát triển gần giống với cây mọc trong tự nhiên.
