Bên cạnh những cái tên quen thuộc như sim, trâm, bứa hay dâu da đất, trái rỏi cũng là một loại quả rừng có hương vị độc đáo mà nhiều người tò mò ăn thử trong những năm gần đây. Trước đây, trái rỏi chỉ được hái để ăn chơi trong những chuyến lên rừng, ít ai nghĩ rằng có ngày loại quả dân dã này lại trở thành đặc sản được nhiều người thành phố tìm mua.
Trái rỏi còn được nhiều nơi gọi là măng cụt rừng hoặc măng cụt núi bởi hình dáng khá giống quả măng cụt thông thường. Khi chín, vỏ quả chuyển sang màu hồng đỏ, đỏ đậm hoặc nâu đậm rất bắt mắt, bên trong có phần ruột trắng chia thành nhiều múi. Nếu măng cụt nổi tiếng với vị ngọt thanh thì trái rỏi lại hấp dẫn bởi vị chua ngọt hài hòa, mang đến cảm giác lạ miệng ngay từ lần đầu thưởng thức.
Loại quả này phân bố chủ yếu ở các khu rừng tự nhiên thuộc miền Trung và khu vực Tây Nam Bộ, đặc biệt nhiều tại xã Tri Tôn và phường Tịnh Biên của tỉnh An Giang. Cây rỏi thường mọc xen dưới tán rừng, phát triển tự nhiên mà không cần chăm sóc. Đến khoảng mùa hè, khi trái bắt đầu chín rộ cũng là lúc người dân địa phương vào rừng hái về ăn hoặc mang ra chợ bán.
Đối với nhiều người lớn lên ở vùng núi, trái rỏi là món quà tuổi thơ không thể quên. Những buổi trưa hè, lũ trẻ thường rủ nhau vào bìa rừng tìm những cây rỏi sai quả, hái những trái chín đỏ rồi bóc vỏ ăn ngay tại chỗ. Có người còn chuẩn bị sẵn chén muối ớt để chấm, tạo nên vị chua, cay, mặn, ngọt hòa quyện vô cùng hấp dẫn. Ngoài ăn tươi, nhiều gia đình còn đem trái rỏi chín trộn với đường hoặc để lạnh trước khi thưởng thức, giúp hương vị càng thêm ngon.
Không chỉ trái chín, trái rỏi xanh cũng được người dân tận dụng trong chế biến món ăn. Nhờ vị chua thanh tự nhiên, loại quả này thường được dùng để nấu canh chua, kho cá hoặc kho thịt. Vị chua dịu của trái rỏi giúp món ăn đậm đà mà không gắt như khi sử dụng khế hay sấu, tạo nên hương vị rất riêng của ẩm thực vùng núi.
Ngày trước, cây rỏi mọc khá nhiều trong rừng, nhưng do diện tích rừng tự nhiên ngày càng thu hẹp nên số lượng cây cũng giảm đáng kể. Muốn tìm được những cây rỏi lớn, sai quả, người dân thường phải đi sâu vào rừng. Chính vì vậy, nhiều hộ đã chủ động mang cây con mọc tự nhiên trong rừng về trồng trên các sườn đồi hoặc khu đất vườn gần nhà. Cây rỏi vốn thích nghi tốt với điều kiện đất đồi, ít sâu bệnh nên sau vài năm có thể cho trái. Việc trồng chủ yếu nhằm phục vụ nhu cầu của gia đình, có thêm trái sạch để ăn mỗi mùa. Một số hộ khi cây cho nhiều quả còn thu hái bán thêm để tăng thu nhập.
Những năm gần đây, khi xu hướng tìm kiếm các loại nông sản sạch và đặc sản vùng miền ngày càng phát triển, trái rỏi cũng dần được nhiều người biết đến hơn. Trên các chợ quê và trên chợ mạng, loại quả này thường được rao bán ngay khi vào mùa. Nếu tại địa phương giá chỉ khoảng 20.000 đồng/kg thì khi đưa lên các thành phố lớn, giá có thể dao động từ 50.000 - 60.000 đồng/kg. Vì màu sắc bắt mắt và hương vị độc lạ nên thứ quả mọc dại này được nhiều người ở thành phố tò mò tìm mua về ăn thử.
