Hồng xiêm là loại cây ăn quả quen thuộc ở Việt Nam với nhiều giống nổi tiếng như hồng xiêm xoài, hồng xiêm ruột đỏ, hồng xiêm Mặc Bắc, hồng xiêm Xuân Đỉnh hay hồng xiêm nhót. Trong đó, hồng xiêm nhót của xã Bắc Tiên Hưng, Hưng Yên được xem là một trong những giống ngon nhất nhờ điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt và kinh nghiệm canh tác lâu đời của người dân địa phương.
Hiện nay, hồng xiêm nhót không chỉ được tiêu thụ tại Hưng Yên mà còn có mặt ở nhiều tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh hay TP.HCM. Trên thị trường, loại quả này thường được bán với giá khoảng 30.000-45.000 đồng/kg, tùy thời điểm và chất lượng quả. Vào dịp cận Tết, những quả tuyển chọn còn nguyên cuống, lá đẹp để bày mâm ngũ quả có thể được bán với mức giá cao hơn.
Điểm tạo nên sức hút của hồng xiêm nhót chính là hương vị khác biệt. Quả có kích thước nhỏ, hình thon dài, một đầu nhọn giống quả nhót nên được gọi bằng cái tên dân dã này. Khi chín, vỏ chuyển màu nâu vàng, mỏng và mịn, phần thịt mềm, màu nâu nhạt, thơm dịu. Khác với nhiều giống hồng xiêm thông thường, hồng xiêm nhót có vị ngọt thanh, mát, ít cát, hạt nhỏ nên ăn rất dễ chịu, không gây cảm giác khô hay gắt.
Chính vị ngọt nhẹ cùng mùi thơm tự nhiên khiến hồng xiêm nhót được nhiều khách hàng tìm mua mỗi khi vào mùa. Quả sau khi hái chỉ cần để vài ngày ở nhiệt độ thường là chín mềm, thích hợp để ăn tươi hoặc làm sinh tố, kem, chè và các món tráng miệng.
Người dân xã Bắc Tiên Hưng cho biết hồng xiêm nhót đã gắn bó với vùng đất này từ nhiều thế hệ. Theo những câu chuyện được lưu truyền, một cụ cao niên trong làng đã mang giống cây từ Thái Lan về trồng thử nghiệm. Nhận thấy quả có hình dáng giống quả hồng nhưng lại thon dài và nhọn ở phần đầu như quả nhót nên cụ đặt tên là hồng xiêm nhót. Từ vài cây ban đầu, giống cây này dần được nhân rộng khắp địa phương và trở thành cây trồng đặc sản. Qua nhiều thế hệ, hồng xiêm nhót đã trở thành niềm tự hào của vùng quê thuần nông, gắn liền với đời sống và sinh kế của người dân nơi đây.
Hiện nay, xã Bắc Tiên Hưng đã phát triển vùng chuyên canh hồng xiêm nhót với diện tích khá lớn. Nhờ chất lượng ổn định, quả vừa thu hái đã có thương lái đến tận vườn thu mua, giúp người trồng yên tâm sản xuất. Nhiều hộ gia đình coi đây là nguồn thu nhập chính, đặc biệt trong những tháng cuối năm và đầu năm mới.
Hồng xiêm nhót cũng là loại cây khá dễ trồng, phù hợp với khí hậu nhiệt đới ẩm ở miền Bắc. Cây sinh trưởng tốt trên đất thịt pha cát hoặc đất phù sa tơi xốp, thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Người trồng thường nhân giống bằng phương pháp chiết cành hoặc ghép để giữ nguyên đặc tính của cây mẹ, đồng thời giúp cây nhanh cho quả hơn so với trồng bằng hạt.
Sau khi trồng khoảng 3-4 năm, cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định. Một cây trưởng thành có thể cho quả liên tục trong nhiều năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật. Hàng năm, người trồng cần cắt tỉa cành sau thu hoạch, bón bổ sung phân hữu cơ kết hợp phân khoáng, giữ ẩm vào mùa khô và chủ động phòng trừ sâu bệnh để cây phát triển khỏe mạnh.
Điểm đặc biệt của hồng xiêm nhót xã Bắc Tiên Hưng là mùa quả kéo dài từ khoảng tháng 11 năm trước đến tháng 5 hoặc tháng 6 năm sau. Đây cũng là thời điểm nguồn cung trên thị trường khá dồi dào. So với nhiều giống hồng xiêm lai có thể cho quả quanh năm, hồng xiêm nhót có mùa vụ rõ rệt nên càng tạo cảm giác chờ đợi đối với người tiêu dùng.
Không chỉ mang giá trị kinh tế, hồng xiêm còn là loại quả giàu dinh dưỡng. Quả chứa nhiều chất xơ, vitamin C, vitamin A, kali và các chất chống oxy hóa tự nhiên. Khi ăn với lượng hợp lý, hồng xiêm có thể hỗ trợ tiêu hóa, bổ sung năng lượng, góp phần tăng cường sức đề kháng và cung cấp khoáng chất cần thiết cho cơ thể.
