Loại quả “tốt trên thế giới” có ở Đồng Tháp, trồng một lần thu hoạch nhiều năm, thành đặc sản được ưa chuộng giá 80.000 đ/kg

H.A
Chà là nổi tiếng với vị ngọt đậm, thịt dẻo mềm và giàu dinh dưỡng, giá bán từ 80.000 đồng/kg. Có nguồn gốc từ Trung Đông, loại quả này ngày càng được ưa chuộng tại Việt Nam, đồng thời được trồng nhiều ở Đồng Tháp để thu hoạch trái và làm cảnh.

Có nguồn gốc từ vùng Trung Đông khô nóng, quả chà là nổi tiếng với vị ngọt đậm, phần thịt dẻo mềm và hàm lượng dinh dưỡng phong phú. Từng được xem là nguồn lương thực quý của người dân vùng sa mạc, loại quả này ngày càng phổ biến trên thị trường thế giới. Tại Việt Nam, chà là không chỉ được nhập khẩu để tiêu thụ mà còn được trồng thử nghiệm, phát triển thành cây ăn quả và cây cảnh có giá trị kinh tế, trong đó Đồng Tháp là nơi trồng chà là nhiều nhất.

Quả chà là có hình bầu dục thuôn dài, kích thước thường khoảng 2-7cm, mọc thành từng chùm lớn trên ngọn cây. Khi còn non, quả có màu xanh, sau đó chuyển dần sang vàng, đỏ hoặc nâu tùy theo giống. Khi chín hoàn toàn, lớp vỏ bên ngoài thường sẫm màu, phần thịt bên trong dày, mềm và bao quanh một hạt cứng.

Hương vị của chà là có sự thay đổi tùy theo độ chín và cách bảo quản. Chà là tươi thường có phần thịt giòn, mọng nước, vị ngọt thanh hoặc ngọt đậm, đôi khi xen chút chát nhẹ ở lớp vỏ. Trong khi đó, chà là khô có kết cấu dẻo, mềm, vị ngọt cô đặc và hương thơm đặc trưng. Một số giống khi chín có vị gần giống mật ong hoặc caramel tự nhiên, càng nhai càng cảm nhận rõ vị ngọt bùi.

Loại quả khá dễ thưởng thức. Với chà là tươi, chỉ cần rửa sạch, để ráo rồi ăn trực tiếp cả vỏ hoặc bỏ vỏ tùy sở thích. Quả có thể được tách hạt, dùng kèm sữa chua, yến mạch, ngũ cốc hoặc trộn salad để tăng hương vị. Chà là khô thường được sử dụng như một món ăn vặt, dùng cùng các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, hạt điều hoặc nhồi phô mai để tạo thành món khai vị.

Ngoài ra, loại quả này còn được dùng để làm bánh, nấu chè, xay sinh tố, pha sữa hạt hoặc chế biến thành siro tạo vị ngọt tự nhiên. Tại các nước Trung Đông, chà là thường xuất hiện trong những bữa ăn truyền thống. Người dân có thói quen ăn một vài quả chà là để bổ sung năng lượng sau thời gian dài nhịn ăn.

Tùy theo nguồn gốc và chất lượng, chà là tươi thường có giá 80.000 đồng/kg, còn chà là khô có giá khoảng 250.000 – 350.000 đồng/kg. Trong khi đó, chà là khô có thể tìm mua ở siêu thị, cửa hàng thực phẩm nhập khẩu và các sàn thương mại điện tử gần như quanh năm. Loại quả này nằm trong danh sách 21 loại trái cây "tốt nhất thế giới" được chuyên gia dinh dưỡng và chuyên gia sức khỏe hàng đầu thế giới khuyên bạn nên ăn thường xuyên.

Về mùa vụ, cây chà là thường ra hoa vào mùa xuân, sau đó kết quả và phát triển trong những tháng tiếp theo. Thời gian từ khi thụ phấn đến khi quả chín thường kéo dài khoảng 5-7 tháng, tùy giống và điều kiện thời tiết. Quả trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ xanh non, chuyển màu, tích lũy đường cho đến khi đạt độ chín thích hợp để thu hoạch. 

Mặc dù có khả năng chịu hạn tốt, chà là vẫn cần điều kiện chăm sóc phù hợp để sinh trưởng và cho trái chất lượng. Cây ưa nắng, thích hợp với đất tơi xốp, thoát nước tốt, có khả năng chịu được đất hơi mặn. Trong giai đoạn cây con, cần tưới nước đều đặn để bộ rễ phát triển. Khi cây trưởng thành, nhu cầu nước giảm hơn nhưng vẫn cần bổ sung đủ độ ẩm trong thời kỳ ra hoa, đậu quả và nuôi quả.

Chà là có thể nhân giống bằng hạt hoặc tách chồi từ cây mẹ. Tuy nhiên, phương pháp nhân giống bằng chồi thường được ưu tiên trong sản xuất thương mại vì giúp giữ được đặc tính của cây mẹ và rút ngắn thời gian chờ thu hoạch. Cây trồng từ hạt có thể xuất hiện sự khác biệt về chất lượng quả, đồng thời khó xác định giới tính khi còn nhỏ. Thông thường, cây cần nhiều năm sinh trưởng mới bắt đầu cho quả, thời gian cụ thể phụ thuộc vào giống và phương pháp nhân giống.

Ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ và một số tỉnh miền Trung, đặc biệt là ở Đồng Tháp, nhờ khả năng thích nghi tương đối tốt, cây có thể sinh trưởng trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nếu được lựa chọn giống phù hợp và chăm sóc đúng kỹ thuật. Ngoài mục đích thu hoạch quả, chà là còn được trồng làm cảnh quan tại khu du lịch, khu nghỉ dưỡng, sân vườn và công trình đô thị.