Trong danh sách "20 loại trái cây tốt nhất" được chuyên trang ẩm thực nổi tiếng của Anh công bố, đu đủ xếp ở vị trí thứ 14, vượt qua nhiều loại quả quen thuộc như dưa hấu, lựu, mận...
Từ lâu, cây đu đủ đã gắn bó với đời sống của người Việt, đặc biệt ở các vùng nông thôn. Trong những khu vườn quê, không khó để bắt gặp vài cây đu đủ mọc cạnh hàng rào hay sau nhà. Ngày trước, loại quả này quá quen thuộc nên ít được xem là đặc sản. Thế nhưng những năm gần đây, đu đủ chín cây tự nhiên lại trở thành mặt hàng được nhiều người thành phố tìm mua bởi hương vị thơm ngon, giá trị dinh dưỡng cao.
Đu đủ có tên khoa học là Carica papaya, thuộc nhóm cây ăn quả nhiệt đới. Đây là loại cây thân thảo, sinh trưởng nhanh, chiều cao thường từ 2-6m. Thân cây mềm, mọc thẳng, phía trên là tán lá lớn xòe rộng. Trái đu đủ khi non có màu xanh, đến khi chín chuyển sang vàng hoặc vàng cam bắt mắt. Phần thịt quả mềm, ngọt thanh, thơm dịu, bên trong chứa nhiều hạt màu đen bóng.
Một trong những ưu điểm của cây đu đủ là cho trái quanh năm. Tuy nhiên, thời điểm đu đủ ngon nhất thường từ khoảng tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Khi đó thời tiết khô ráo, nhiều nắng giúp quả lên màu đẹp, thịt chắc và ngọt hơn. Ở miền Nam, đặc biệt là khu vực Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, đu đủ gần như được thu hoạch liên tục. Trong khi đó, tại miền Bắc, cây phát triển chậm hơn do ảnh hưởng của mùa đông lạnh và thường cho năng suất tốt vào mùa hè, mùa thu.
Ngày trước, đu đủ là loại cây dễ trồng nên hầu như gia đình nào cũng có vài cây trong vườn. Trái chín rụng xuống thường được trẻ nhỏ nhặt ăn hoặc dùng làm thức ăn cho gia cầm. Chính vì quá quen thuộc nên ít ai nghĩ rằng có ngày đu đủ lại được người tiêu dùng săn đón như hiện nay. Tại nhiều địa phương, đu đủ chín cây được bán với giá từ 15.000-30.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn nếu là sản phẩm canh tác sạch hoặc hữu cơ.
Đu đủ chín có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Ngoài cách ăn trực tiếp như món tráng miệng, loại quả này còn được dùng để làm sinh tố, kem, sữa chua, chè hoặc sấy dẻo. Hương vị ngọt dịu cùng độ mềm mịn đặc trưng khiến đu đủ phù hợp với nhiều lứa tuổi. Không chỉ ngon, đu đủ còn chứa nhiều vitamin A, vitamin C, chất xơ và các chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Nổi bật nhất phải kể tới giống đu đủ ruột vàng Tây Ninh. Đây là giống đu đủ được trồng khá phổ biến tại địa phương nhờ điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng thuận lợi. Trái có trọng lượng trung bình từ 2-2,5kg, hình dáng đẹp, vỏ vàng óng khi chín. Phần ruột bên trong có màu vàng cam đậm, thịt dày, ít xơ, ít hạt và tỏa hương thơm dịu đặc trưng.
Điểm hấp dẫn của đu đủ ruột vàng là vị ngọt thanh, không quá gắt, dễ ăn và phù hợp với khẩu vị của nhiều người. Nhờ chất lượng tốt, loại quả này hiện được tiêu thụ rộng rãi tại các chợ truyền thống, siêu thị và cửa hàng trái cây sạch với giá dao động từ 15.000-25.000 đồng/kg.
Đu đủ ruột vàng là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế khá cao cho nhà vườn. Sau khoảng 6 tháng xuống giống, cây bắt đầu cho thu hoạch. Nếu được chăm sóc tốt, mỗi cây có thể đạt năng suất từ 20-25kg trái. Cây có tuổi thọ khoảng 2 năm và tương đối dễ thích nghi với nhiều điều kiện canh tác khác nhau.
Tuy nhiên, để đạt năng suất cao, người trồng cần chú ý khâu làm đất, bón phân và phòng trừ sâu bệnh. Đu đủ thích hợp với đất tơi xốp, thoát nước tốt và không chịu được ngập úng. Trong quá trình sinh trưởng, cây thường gặp các đối tượng gây hại như rệp sáp, bệnh vàng lá hay thối rễ. Vì vậy, việc theo dõi vườn thường xuyên và áp dụng các biện pháp chăm sóc hợp lý là rất cần thiết.
