Bưởi xếp thứ 9 trong danh sách những loại trái cây tốt nhất thế giới do trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn.
Nhắc đến những giống bưởi nổi tiếng của Việt Nam, bên cạnh bưởi Diễn, bưởi da xanh hay bưởi Phúc Trạch, nhiều người sành quả không thể bỏ qua bưởi đỏ Luận Văn – loại trái cây đặc sản gắn liền với vùng đất Lam Sơn, Thanh Hóa. Với màu đỏ gấc độc đáo từ vỏ đến ruột, giống bưởi này từ lâu đã được xem là biểu tượng của tài lộc và thịnh vượng.
Bưởi đỏ Luận Văn có nguồn gốc từ làng Luận Văn, xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Theo các tài liệu địa phương, giống bưởi này đã xuất hiện từ hàng trăm năm trước và từng được tuyển chọn để dâng lên vua chúa trong các dịp lễ lớn. Chính vì vậy, người dân thường gọi đây là “bưởi tiến vua”.
Điểm khác biệt lớn nhất của bưởi đỏ Luận Văn nằm ở màu sắc hiếm có. Khi còn non, quả có màu xanh giống các loại bưởi thông thường. Đến giai đoạn trưởng thành, vỏ chuyển dần sang vàng rồi ngả đỏ khi bước vào thời kỳ chín. Đặc biệt, phần tép bên trong cũng mang màu đỏ cam hoặc đỏ gấc bắt mắt. Đây là đặc điểm khiến loại bưởi này trở nên nổi bật trên thị trường và được nhiều người tìm mua.
Không chỉ hấp dẫn về hình thức, bưởi đỏ Luận Văn còn được đánh giá cao về chất lượng. Quả có kích thước vừa phải, vỏ mỏng, múi đều, tép mọng nước. Khi thưởng thức, người ăn cảm nhận được vị ngọt thanh dịu nhẹ, xen chút chua nhẹ tự nhiên, hương thơm dễ chịu và ít bị đắng như một số giống bưởi khác.
Một ưu điểm nữa là quả có khả năng bảo quản khá lâu. Nếu được thu hái đúng độ chín và bảo quản nơi khô ráo, bưởi có thể giữ được màu sắc và chất lượng trong nhiều tuần. Vì thế, ngoài mục đích ăn tươi, loại quả này còn được sử dụng để trang trí bàn thờ, phòng khách hoặc làm quà biếu trong dịp năm mới.
Hiện nay, bưởi đỏ Luận Văn được trồng tập trung tại xã Lam Sơn và một số khu vực lân cận. Nơi đây có địa hình đồi thấp, đất tơi xốp, khả năng thoát nước tốt cùng điều kiện khí hậu phù hợp, giúp cây sinh trưởng ổn định và cho chất lượng quả đặc trưng.
Để phát triển giống bưởi quý này, người dân chủ yếu sử dụng phương pháp chiết cành hoặc ghép cành nhằm giữ nguyên đặc tính của cây mẹ. Cây giống sau khi trồng khoảng 3-4 năm bắt đầu cho quả bói, từ năm thứ 5 trở đi có thể thu hoạch ổn định.
Bưởi đỏ thích hợp với đất thịt pha cát hoặc đất đồi giàu dinh dưỡng. Khi trồng, người dân thường đào hố rộng, bón lót phân chuồng hoai mục kết hợp phân hữu cơ để tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển. Khoảng cách giữa các cây thường từ 4-5m nhằm đảm bảo độ thông thoáng và hạn chế sâu bệnh.
Trong quá trình chăm sóc, cây cần được tưới nước đều đặn vào mùa khô, đồng thời cắt tỉa cành vượt, cành sâu bệnh để tập trung dinh dưỡng nuôi quả. Người trồng cũng chú trọng bón phân định kỳ theo từng giai đoạn sinh trưởng, đặc biệt là thời kỳ cây ra hoa và nuôi quả.
Ngoài các vườn chuyên canh quy mô lớn, hiện nay nhiều cơ sở còn cung cấp cây giống bưởi đỏ Luận Văn cho khách hàng trên cả nước. Không ít người mua cây về trồng trong vườn nhà, sân vườn hoặc khuôn viên trang trại vừa để lấy quả vừa làm cây cảnh. Khi đến mùa chín, những quả bưởi đỏ nổi bật trên nền lá xanh tạo nên khung cảnh rất đẹp mắt, mang ý nghĩa may mắn theo quan niệm dân gian.
Giá trị kinh tế của bưởi đỏ Luận Văn cũng ngày càng tăng. Trên thị trường, những quả đẹp, đồng đều thường có giá từ vài trăm nghìn đồng . Đối với các sản phẩm được tuyển chọn kỹ hoặc sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, giá bán có thể cao hơn nhiều lần. Vào thời điểm cận Tết, nhiều nhà vườn nhận đơn đặt hàng từ rất sớm do nguồn cung không đáp ứng đủ nhu cầu.
