Nằm trong danh sách "20 loại trái cây tốt nhất" được một chuyên trang ẩm thực tại Anh công bố, táo là loại quả có hàm lượng dinh dưỡng cao, xếp vị trí đầu tiên trong bảng xếp hạng.
Nhắc đến các giống táo nổi tiếng ở Việt Nam, không thể không nhắc đến giống táo gió Khánh Hoà. Cây táo gió vốn xuất phát từ dạng mọc hoang, sau được người dân phát hiện có khả năng thích nghi tốt với đất cát, nắng gió mạnh và lượng mưa thấp. Từ vài bụi cây rải rác ven vườn, ven đường, giống táo này dần được chọn lọc và nhân rộng thành những vườn trồng quy mô lớn.
Điểm hấp dẫn đầu tiên của táo gió chính là hương vị. Khác với nhiều giống táo thông thường, táo gió có kích thước nhỏ vừa, hình bầu dục, lớp vỏ mỏng màu xanh nhạt khi non và chuyển vàng nhẹ khi chín. Khi cắn vào, cảm giác đầu tiên là độ giòn rõ rệt, gần như “rôm rốp” nhưng không khô, mà mọng nước tự nhiên. Vị ngọt thanh không gắt, xen chút mát dịu đặc trưng của vùng đất nắng gió tạo nên hậu vị rất dễ chịu. Chính sự cân bằng giữa giòn – ngọt – mát đã giúp loại trái cây này được nhiều người ưa chuộng.
Khu vực trồng táo gió tập trung nhiều ở Khánh Hòa và vùng lân cận như Phan Rang, nơi có đặc trưng nắng nhiều, gió mạnh, lượng mưa thấp và đất cát pha thoát nước tốt. Chính điều kiện tưởng chừng khắc nghiệt này lại giúp cây táo phát triển khỏe, cho trái giòn và đậm vị hơn. Người trồng hiện nay áp dụng thêm kỹ thuật canh tác hiện đại như tưới nhỏ giọt, che lưới giảm nắng gắt và cắt tỉa cành hợp lý để cây ra trái đều, hạn chế sâu bệnh.
Trước đây, táo gió chủ yếu mọc tự nhiên, ai đi qua cũng có thể hái ăn. Khi thấy giá trị kinh tế của cây, người dân đã bắt đầu nhân giống và chuyển sang trồng quy mô lớn hơn. Nhiều hộ gia đình mạnh dạn chuyển đổi đất trồng kém hiệu quả sang trồng táo, từ đó mang lại nguồn thu nhập ổn định hơn so với trước.
Hiện nay, nhiều nhà vườn ở Khánh Hòa còn kết hợp trồng táo với du lịch trải nghiệm. Du khách có thể đi giữa các hàng cây, tự tay hái táo, ăn tại vườn và chụp ảnh trong không gian xanh mát. Một số nơi còn bán thêm nước ép, mứt táo hoặc các sản phẩm chế biến từ táo để phục vụ khách ngay tại chỗ. Cách làm này giúp vườn táo trở nên sinh động hơn, không chỉ là nơi trồng trọt mà còn là điểm dừng chân trải nghiệm nhẹ nhàng. Đặc biệt vào mùa trái chín, lượng khách thường tăng, nhiều gia đình và nhóm bạn trẻ đến vừa tham quan vừa thưởng thức tại vườn.
Trên thị trường, táo gió có giá dao động khoảng 30.000–50.000 đồng/kg tùy thời điểm và chất lượng quả. Ngoài táo tươi, các sản phẩm chế biến như mứt táo có giá khoảng 150.000 đồng/kg cũng được tiêu thụ tốt, nhất là vào dịp lễ Tết.
Cây táo gió có chu kỳ sinh trưởng tương đối nhanh, khoảng 10–12 tháng đã cho thu hoạch lứa đầu. Mỗi năm có thể cho 1–2 vụ, trong đó vụ chính rơi vào cuối năm. Để cây cho trái đẹp và đều, người trồng phải thường xuyên cắt tỉa cành, điều chỉnh lượng quả trên cây và áp dụng thêm kỹ thuật như tưới nhỏ giọt hoặc che lưới giảm nắng gắt. Một số vườn còn sử dụng nhà lưới để hạn chế sâu bệnh, đặc biệt là ruồi vàng.
Không chỉ tiêu thụ trái tươi, táo gió còn được chế biến thành nhiều sản phẩm khác như mứt táo, siro, nước ép hay rượu táo. Trong đó, mứt táo gió là món quen thuộc vào dịp Tết, có vị ngọt thanh, dẻo nhẹ và dễ ăn nên được thị trường ưa chuộng. Nhờ sự đa dạng này, đầu ra của sản phẩm cũng ổn định hơn, đặc biệt khi kết hợp thêm du lịch vườn.
