Chà là là loài cây có nguồn gốc từ khu vực Trung Đông, nơi có khí hậu khô nóng và khắc nghiệt quanh năm. Chính nhờ khả năng chịu hạn tốt và thích nghi với điều kiện sa mạc mà cây chà là từ lâu đã được người dân nơi đây xem như một loại cây quý.
Cây chà là thuộc họ cau, có tên khoa học là Phoenix dactylifera. Cây thường mọc với thân thẳng cao, đôi khi có nhiều chồi mọc từ gốc tạo thành bụi lớn. Khi trưởng thành, cây có tán lá rộng và chiều cao khá ấn tượng. Quả chà là có hình thuôn dài, kích thước nhỏ, trông hơi giống quả nho và mọc thành từng buồng lớn trên ngọn cây. Lúc còn non, quả có màu xanh; khi chín sẽ chuyển sang màu vàng, đỏ hoặc nâu tùy từng giống. Quả chín có vị ngọt tự nhiên, giòn nhẹ, nếu ăn cả vỏ có thể cảm nhận thêm vị chát nhẹ xen lẫn vị ngọt.
Chà là nằm trong danh sách 21 loại trái cây "tốt nhất thế giới" được chuyên gia dinh dưỡng và chuyên gia sức khỏe hàng đầu thế giới khuyên bạn nên ăn thường xuyên. Chà là có vị ngọt tự nhiên đặc trưng, mùi hương gần giống caramel hoặc mật ong và được nhiều người ưa chuộng như món ăn vặt hoặc nguyên liệu làm bánh, mứt, nước sốt…
Cây chà là phát triển tương đối chậm, thường phải mất vài năm sau khi trồng mới bắt đầu cho thu hoạch. Trong điều kiện chăm sóc phù hợp tại Việt Nam, cây có thể ra trái từ khoảng năm thứ 5 đến năm thứ 7. Mùa chín của chà là thường rơi vào cuối mùa hè đến đầu mùa thu, khoảng từ tháng 8 đến tháng 11, tùy vào giống và điều kiện khí hậu từng vùng. Quả bắt đầu hình thành từ khoảng tháng 4–5 và có thể thu hoạch nhiều đợt trong mùa, khi quả chuyển sang màu nâu đỏ là lúc đạt độ ngọt cao nhất.
Hiện nay, chà là vẫn được xem là loại trái cây khá mới tại thị trường Việt Nam nên được nhiều người tìm mua để thưởng thức. Tùy theo nguồn gốc và chất lượng, chà là tươi thường có giá 80.000 đồng/kg, còn chà là khô có giá khoảng 250.000 – 350.000 đồng/kg.
Nhận thấy thị trường tiêu thụ rộng lớn và ổn định, giá thành cao lại không cầu kỳ trong khâu chăm sóc, nhiều hộ nông dân đã đầu tư trồng cây chà là để phát triển kinh tế gia đình ngay tại địa phương. Trong đó, Đồng Tháp có những vườn chà là sai trĩu, thu hút sự chú ý của du khách từ khắp nơi.
Mô hình trồng chà là thường được kết hợp trong các trang trại tổng hợp hoặc vườn cây ăn trái. Cây chà là có tốc độ sinh trưởng tương đối tốt, thân thẳng, tán lá đẹp nên vừa có thể tạo cảnh quan, vừa cho quả khi đến mùa thu hoạch. Bên cạnh việc bán quả tươi, nhiều nhà vườn còn khai thác thêm nguồn thu từ cây giống.
Khi cây mẹ phát triển ổn định, có thể tách cây con để nhân giống và bán cho người có nhu cầu trồng làm cảnh hoặc mở rộng vườn. Nhờ vậy, giá trị kinh tế của cây chà là không chỉ đến từ sản phẩm quả mà còn từ thị trường cây giống và cây kiểng.
Vào mùa thu hoạch, các buồng quả lớn có màu vàng hoặc nâu đặc trưng, vừa tạo cảnh quan đẹp mắt vừa có thể thu hoạch bán ra thị trường. Ngoài ra, nhiều nhà vườn còn tạo hình cây chà là thành các dạng kiểng hoặc bonsai để phục vụ nhu cầu trang trí sân vườn, quán cà phê, khu nghỉ dưỡng, từ đó tăng thêm giá trị cho cây.
Nhờ những ưu điểm như dễ trồng, tuổi thọ cây cao và giá trị kinh tế đa dạng, chà là đang dần trở thành một hướng phát triển nông nghiệp mới được nhiều nhà vườn quan tâm.
