Vài năm trở lại đây, dưa vàng Kim Hoàng Hậu nổi lên như một giống cây trồng nổi bật của nông nghiệp công nghệ cao. Nghe tên đã thấy sang trọng: “hoàng kim” gợi sắc vàng rực rỡ như vàng ròng, còn “hoàng hậu” tượng trưng cho sự quý phái, nổi bật giữa muôn vàn loại trái cây. Nếu trước kia giống dưa này còn khá xa lạ với nhiều người tiêu dùng thì nay đã xuất hiện phổ biến tại siêu thị, cửa hàng nông sản sạch và trở thành mặt hàng được ưa chuộng.
Dưa Kim Hoàng Hậu thuộc loài Cucumis melo, cùng họ với dưa lưới và dưa lê. Trái có hình oval tròn đều, vỏ vàng tươi bắt mắt, khi chín tỏa ra mùi thơm dịu nhẹ đặc trưng. Trọng lượng trung bình dao động từ 1–2 kg/quả, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của gia đình nhỏ lẫn làm quà biếu.
Điểm khiến nhiều người “mê” giống dưa này chính là phần thịt quả. Khi chín, cả vỏ lẫn ruột đều chuyển sang sắc vàng óng, nhìn đã thấy bắt mắt. Thịt dưa giòn, mọng nước, vị ngọt thanh chứ không gắt, độ đường thường đạt khoảng 12–15 độ Brix. So với dưa hấu, dưa Kim Hoàng Hậu thơm hơn, vị đậm hơn nhưng vẫn giữ được cảm giác thanh mát, dễ ăn.
Một trong những ưu điểm lớn của giống dưa này là thời gian sinh trưởng ngắn. Chỉ sau khoảng 65–75 ngày (tức hơn 2 tháng) từ khi trồng là có thể thu hoạch. Chu kỳ ngắn giúp nông dân dễ xoay vòng sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế. Nhờ khả năng thích nghi tốt, dưa Kim Hoàng Hậu hiện được trồng ở nhiều địa phương, đặc biệt phổ biến tại các vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao như Thanh Hóa, Bắc Ninh hay Nghệ An... Phần lớn diện tích được canh tác trong nhà màng, nhà kính nhằm kiểm soát sâu bệnh và chất lượng trái.
Tuy nhiên, để có được những quả dưa đẹp mã, chất lượng cao không hề đơn giản. Trong giai đoạn ra hoa, người trồng phải thụ phấn bằng tay liên tục trong khoảng 10 ngày. Mỗi ngày chỉ chọn một khung giờ nhất định – thường vào buổi sáng khi thời tiết khô ráo – để thụ phấn, bởi nếu quá thời điểm, khả năng đậu quả sẽ kém, chất lượng không đảm bảo. Ngoài ra, mỗi cây chỉ giữ lại một quả đẹp nhất, những quả còn lại buộc phải cắt bỏ để tập trung dinh dưỡng nuôi trái chính. Chính quy trình “chọn lọc khắt khe” này tạo nên những quả dưa tròn đều, vỏ vàng bóng đẹp và vị ngọt đồng nhất.
Theo nhiều nhà vườn, dưa Kim Hoàng Hậu là giống cây dễ trồng, ít sâu bệnh hơn một số loại dưa khác. Khi mới xuống giống, người trồng chủ yếu chú ý phòng các bệnh thường gặp như phấn trắng, đốm lá, nứt dây chảy mủ hay bệnh chết cây con. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, cây sinh trưởng khỏe, hạn chế phải dùng thuốc bảo vệ thực vật.
Một điểm cộng khác khiến giống dưa này “ghi điểm” trên thị trường là khả năng bảo quản lâu. Sau khi thu hoạch, chỉ cần để nơi khô ráo, thoáng mát, dưa có thể giữ được gần một tháng mà không mất đi độ thơm ngon. Nhờ vậy, việc vận chuyển đi xa hay tiêu thụ qua hệ thống thương lái khá thuận lợi.
Về giá cả, dưa Kim Hoàng Hậu thường có mức giá cao hơn dưa truyền thống. Tại ruộng, giá thu mua dao động khoảng 20.000 – 30.000 đồng/kg tùy thời điểm và chất lượng. Khi bán lẻ tại chợ hoặc cửa hàng nông sản sạch, giá có thể từ 40.000 – 60.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn vào mùa nghịch. Với mức giá này, sau mỗi vụ, nhiều hộ trồng có thể thu về lợi nhuận khá, nhất là khi canh tác trong nhà màng kiểm soát tốt năng suất.
