Quả cau kiểng chín đỏ rực ở góc vườn, bờ rào thường bỏ đi, nay được làm thành món mứt độc lạ, bán với giá cao. Không chỉ gây tò mò bởi hương vị độc đáo, mứt cau kiểng còn khiến nhiều người bất ngờ vì sự kỳ công trong cách chế biến.
Cau kiểng, hay còn gọi là cau cảnh, là loại cây được trồng chủ yếu để trang trí trong sân nhà, công viên, biệt thự hay quán cà phê. Khác với cây cau truyền thống dùng lấy quả ăn trầu, cau kiểng có dáng thấp, thân thon gọn và tán lá đẹp mắt. Hiện nay, loại cây này được trồng khá phổ biến ở cả thành thị lẫn nông thôn bởi dễ chăm sóc, tạo cảnh quan xanh mát và mang ý nghĩa phong thủy tốt.
Sau khoảng 3 năm trồng, cây cau kiểng cao chừng 2–3 mét sẽ bắt đầu cho trái. Những chùm quả lúc non có màu xanh, khi già dần chuyển sang đỏ cam rực rỡ, xen lẫn nhau trông rất bắt mắt. Đặc biệt, cây có thể ra trái quanh năm nên lúc nào cũng tạo cảm giác sum suê, sinh động cho khu vườn.
Trước đây, nhiều người nghĩ quả cau kiểng chỉ có tác dụng làm đẹp, đến khi chín rụng thì quét bỏ. Thế nhưng vài năm gần đây, loại quả này lại được tận dụng để làm mứt – một món ăn vặt dân dã nhưng khá cầu kỳ. Nhờ hương vị lạ miệng, mứt cau kiểng nhanh chóng thu hút sự chú ý của nhiều thực khách.
Dạo quanh các chợ online, không khó để bắt gặp những bài đăng bán “mứt cau kiểng đặc sản” với giá dao động khoảng 150.000–200.000 đồng/kg. Tuy nhiên, mặt hàng này không phải lúc nào cũng có sẵn. Nhiều người bán cho biết họ thường xuyên rơi vào tình trạng “cháy hàng”, khách phải đặt trước vài ngày đến cả tuần mới mua được.
Điểm đặc biệt của mứt cau kiểng nằm ở hương vị vừa dẻo, vừa bùi, thoang thoảng vị chua ngọt dễ ăn. Nhiều người lần đầu thưởng thức đều bất ngờ vì nghĩ cau sẽ chát và khó ăn như cau trầu truyền thống. Thế nhưng khi được sơ chế kỹ, phần hạt cau lại có độ dẻo mềm khá giống các loại mứt hạt, càng nhai càng bùi.
Để làm ra món mứt này, người chế biến phải chọn những quả cau chín vừa tới. Nếu quả quá già, hạt sẽ cứng, ăn sượng; còn quá non thì bị mềm và không có độ bùi. Khi chọn thường dùng móng tay bấm thử, thấy độ cứng vừa phải mới đạt yêu cầu.
Sau khi chọn quả, cau được đập lấy hạt rồi luộc khoảng 3 lần để giảm vị chát. Tiếp đó, hạt được ngâm với nước muối pha chanh, rửa sạch và cạo bỏ lớp vỏ lụa bên ngoài. Công đoạn này khá mất thời gian nhưng quyết định độ ngon của thành phẩm.
Khi sơ chế xong, hạt cau được ướp với đường theo tỷ lệ phù hợp, đôi khi thêm chút màu gấc hoặc màu cam tự nhiên để tạo màu đẹp mắt. Sau vài giờ cho thấm, hỗn hợp được đem sên trên lửa nhỏ đến khi đường sánh lại rồi mang phơi nắng. Theo những người làm nghề, mứt cau kiểng ngon nhất là khi được phơi dưới nắng to tự nhiên, giúp miếng mứt dẻo và thơm hơn so với sấy lò.
Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị, cau kiểng còn là loại cây khá dễ trồng. Cây phù hợp với khí hậu nóng ẩm, ưa sáng và phát triển tốt trên nhiều loại đất tơi xốp, thoát nước tốt. Người trồng có thể nhân giống bằng hạt, tuy nhiên thời gian cho trái sẽ lâu hơn, thường mất khoảng 5–6 năm. Trong khi đó, các giống cau lùn hoặc cây chiết có thể cho quả sau khoảng 3–5 năm chăm sóc.
Cau kiểng không cần quá nhiều công chăm bón. Chỉ cần tưới nước đều, bón phân hữu cơ định kỳ và giữ đất đủ ẩm là cây có thể sinh trưởng tốt. Ngoài việc làm cảnh, hiện nay nhiều nhà vườn còn tận dụng quả để bán cho các cơ sở làm mứt, tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể.
Từ một loại quả ít người để ý, cau kiểng nay trở thành nguyên liệu làm nên món đặc sản độc đáo. Sự kết hợp giữa vị bùi, dẻo và chút chua ngọt lạ miệng khiến nhiều người ăn thử một lần rồi nhớ mãi. Có lẽ cũng vì thế mà những chùm cau đỏ vốn chỉ để ngắm nhìn giờ đây lại mang thêm giá trị mới, vừa làm đẹp sân vườn vừa góp mặt trong những món quà quê đầy thú vị.
