Khoảng tháng 7 hàng năm, tại các chợ dân sinh hay trên chợ mạng có bán một loại quả nhỏ xíu, đỏ tím như chùm nho, được ví như “cherry Việt Nam”, đó là quả bồ quân.
Bồ quân còn có tên gọi khác là hồng quân hay mận quân. Cây thường mọc hoang dưới tán rừng hoặc được người dân trồng xen canh ở vùng đồi núi cao, trồng ở hàng rào. Đây là loại cây sinh trưởng khỏe, ít cần chăm sóc và gần như phát triển hoàn toàn theo điều kiện tự nhiên nên được xem là một loại trái cây sạch.
Mùa bồ quân thường bắt đầu từ khoảng tháng 7 âm lịch và có thể kéo dài đến tận tháng 3 năm sau. Vào thời điểm chính vụ, cây sai trĩu quả, từng chùm đỏ tím nổi bật giữa tán lá xanh khiến nhiều người thích thú. Vì chủ yếu mọc ở vùng núi cao, khí hậu mát mẻ nên quả có vị ngọt thanh đặc trưng, lúc xanh cũng không quá gắt như nhiều loại quả chua khác.
Nhìn thoáng qua, bồ quân khá giống nho rừng. Khi còn non, quả có màu đỏ tươi, đến lúc chín chuyển dần sang đỏ sẫm rồi tím đậm rất đẹp mắt. Quả nhỏ, vỏ mỏng, ít hạt, cắn vào cảm nhận rõ vị chua ngọt hòa quyện cùng chút chát nhẹ nơi đầu lưỡi. Chính hương vị lạ miệng này khiến nhiều người ăn một lần là nhớ mãi.
Với những người từng lớn lên ở vùng quê, bồ quân còn là món quà vặt tuổi thơ khó quên. Nhiều người nhớ lại cảnh lũ trẻ rủ nhau trèo cây hái quả, bỏ vào hai lòng bàn tay vo nhẹ cho mềm rồi mới cắn ăn. Khi ấy, bồ quân mọc nhiều đến mức chẳng ai nghĩ có ngày loại quả này lại được bán với giá cao trên thị trường.
Hiện nay, trên các chợ mạng, bồ quân được rao bán với giá tới 80.000 đồng/kg vào đầu mùa. Khi vào chính vụ, giá giảm còn khoảng 40.000 đồng/kg. Dù giá không hề rẻ so với nhiều loại trái cây dân dã khác, nhưng bồ quân vẫn được nhiều người thành phố săn lùng vì hiếm và sạch.
Không chỉ ăn tươi, bồ quân còn được dùng để ngâm rượu. Những quả chín mọng sau khi rửa sạch sẽ được ngâm cùng rượu trắng trong hũ thủy tinh. Sau một thời gian, rượu chuyển sang màu đỏ tím đẹp mắt, có mùi thơm nhẹ và vị ngọt thanh dễ uống. Nhiều người còn thích ăn bồ quân xanh chấm muối ớt vì vị chua chát đặc trưng rất kích thích vị giác.
Những năm gần đây, khi nhu cầu thị trường tăng lên, nhiều hộ dân ở An Giang, Đồng Nai hay các vùng đồi núi bắt đầu mở rộng diện tích trồng bồ quân để bán quả. Đây được xem là loại cây dễ trồng, ít sâu bệnh và phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới.
Cây bồ quân là cây ưa sáng, sinh trưởng mạnh, có thể phát triển tốt ở vùng đất đồi cao hoặc nơi đất thoát nước tốt. Loại cây này không cần chăm sóc cầu kỳ, ít phải sử dụng phân thuốc nên chi phí đầu tư thấp. Vào mùa khô, cây thường rụng lá, đến khi có những cơn mưa đầu mùa sẽ bắt đầu ra lá non, trổ hoa rồi kết trái.
Hiện nay, người dân trồng bồ quân bằng hai cách phổ biến là gieo hạt và chiết cành. Nếu trồng bằng hạt, cây có tuổi thọ cao hơn nhưng phải mất từ 3-5 năm mới bắt đầu cho trái ổn định. Trong khi đó, cây chiết hoặc ghép cành chỉ cần khoảng 1-2 năm đã có thể thu hoạch nên được nhiều nhà vườn lựa chọn hơn.
Cây càng lâu năm càng cho năng suất cao. Những cây từ 15 năm tuổi trở lên có thể cho hơn 100kg quả mỗi vụ. Vào thời điểm chín rộ, nhiều nhà vườn mỗi ngày thu hái vài trăm kg quả để cung cấp cho thương lái và các chợ online.
