Vài năm gần đây, những loại quả quê vốn không mấy ai để ý, không mang lại giá trị kinh tế lại trở thành đặc sản lạ được người thành phố ưa chuộng, tò mò tìm mua về thưởng thức. Trong số đó phải kể tới quả na xiêm ruột vàng.
Na xiêm ruột vàng còn được biết đến với tên gọi dân dã là mãng cầu núi, tên khoa học của loài cây này là Annona montana, trong tiếng Anh thường gọi là Mountain Soursop. Tuy cùng họ với mãng cầu xiêm (Annona muricata), nhưng na xiêm ruột vàng lại mang trong mình những đặc điểm sinh học và hương vị rất riêng, tạo nên sức hút đặc biệt đối với những ai từng một lần thưởng thức.
Trước hết, có thể nhận biết na xiêm ruột vàng thông qua các đặc điểm về lá, hoa và quả. Lá của cây thường dày, có màu xanh đậm và bề mặt bóng hơn so với lá mãng cầu xiêm. Khi vò nhẹ, lá tỏa ra mùi hắc, dễ dàng phân biệt với các loại cây cùng họ. Hoa của cây có cánh dày, màu xanh vàng, thường mọc đơn lẻ hoặc thành từng cặp.
Điểm nổi bật nhất của na xiêm ruột vàng chính là quả. Quả có hình cầu hoặc hơi giống hình trái tim, vỏ màu xanh đậm khi còn non và chuyển sang ngả vàng khi chín. Các gai trên bề mặt quả thường ngắn, tù và mọc dày hơn so với mãng cầu xiêm truyền thống. Khi chín, quả thường tự rụng xuống đất, lớp gai cũng dần rụng đi, để lộ phần vỏ mềm hơn và tỏa ra hương thơm quyến rũ, lan tỏa trong không gian.
Bổ quả ra, phần thịt bên trong có màu vàng từ nhạt đến cam đậm, khác hẳn màu trắng quen thuộc của mãng cầu xiêm. Thịt quả dẻo, ít nước nhưng lại có hương thơm rất đậm, gần như cô đặc. Khi ăn, vị chua nhẹ hòa quyện với vị ngọt thanh tạo nên cảm giác vừa lạ vừa hấp dẫn. Đặc biệt, món na xiêm ruột vàng dầm đường đá là một cách thưởng thức quen thuộc, mang lại cảm giác mát lạnh, chua chua ngọt ngọt, thơm nức khó quên trong những ngày hè oi ả.
Không chỉ là một loại trái cây ngon, na xiêm ruột vàng còn gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều người, đặc biệt là ở các vùng miền Bắc và miền Trung. Ngày xưa, loại cây này thường mọc ở hàng rào, ven bãi đất trống hay trong vườn nhà. Trẻ con thường háo hức chờ đến mùa quả chín, nhặt những trái rụng dưới gốc cây, có thể ăn trực tiếp hoặc mang về dầm đường đá.
Theo thời gian, khi đời sống thay đổi và nhu cầu ẩm thực ngày càng đa dạng, na xiêm ruột vàng dần trở thành một đặc sản được nhiều người tìm kiếm. Nhờ hương vị độc đáo và hiếm gặp, loại quả này hiện nay được bày bán trên các chợ mạng, chợ chung cư với giá khoảng 50.000 đồng/kg. Không chỉ còn mọc tự nhiên như trước, nhiều người đã bắt đầu trồng na xiêm ruột vàng với mục đích kinh tế, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.
Trong bối cảnh nhiều loại trái cây quen thuộc đã trở nên phổ biến, những loại quả “lạ mà quen” như na xiêm ruột vàng lại dễ dàng thu hút sự chú ý. Nhiều người sẵn sàng tìm mua để ăn thử, trải nghiệm cảm giác mới mẻ và khám phá lại những hương vị tưởng chừng đã bị lãng quên.
