Mỗi khi hè về, dâu tằm lại bước vào mùa chín rộ, xuất hiện dày đặc tại các chợ dân sinh và trên chợ mạng. Những quả dâu nhỏ xíu, căng mọng với màu đỏ tím bắt mắt không chỉ gợi nhớ ký ức tuổi thơ ở làng quê mà còn trở thành nguyên liệu được nhiều người săn đón để làm siro giải nhiệt. Hiện nay, giá dâu tằm tươi dao động khoảng 45.000-60.000 đồng/kg, phù hợp với túi tiền của nhiều gia đình.
Dâu tằm là loại quả gắn bó với người dân Việt Nam từ nhiều thế hệ. Trước đây, cây dâu thường được trồng ven vườn, trước sân nhà hoặc dọc bờ rào để lấy bóng mát và thu hoạch lá phục vụ nghề nuôi tằm. Đến mùa quả chín, những chùm dâu sai lúc lỉu chuyển màu từ xanh sang đỏ rồi tím đen. Khi ấy, đám trẻ trong xóm thường tranh nhau hái những quả chín mọng để ăn ngay tại gốc. Loại quả dân dã này từng ít được chú ý, thậm chí nhiều nơi để rụng đầy gốc.
Những năm gần đây, dâu tằm bất ngờ trở thành mặt hàng được người tiêu dùng thành thị ưa chuộng. Vào chính vụ, nhiều chị em nội trợ tìm mua vài kg dâu tằm để ngâm cùng đường làm siro. Chỉ sau vài tuần, hỗn hợp sẽ cho ra thứ nước màu đỏ tím đẹp mắt, vị chua ngọt hài hòa. Khi sử dụng, chỉ cần pha với nước lọc, thêm đá lạnh là có ngay một thức uống giải khát hấp dẫn trong những ngày nắng nóng.
Ngoài siro, dâu tằm còn được chế biến thành nhiều sản phẩm khác như mứt, nước ép, trà dâu, rượu dâu hay sấy khô để dùng dần. Nhờ hương vị đặc trưng và màu sắc tự nhiên, loại quả này ngày càng được nhiều người yêu thích.
Không chỉ ngon miệng, dâu tằm còn chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe. Quả dâu cung cấp vitamin C, vitamin K, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa như anthocyanin tạo nên màu tím đậm đặc trưng. Theo y học cổ truyền, dâu tằm có tính mát, thường được sử dụng để hỗ trợ thanh nhiệt, giải khát, bồi bổ cơ thể và cải thiện tiêu hóa.
Hiện nay, dâu tằm được trồng ở nhiều địa phương như Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, Lâm Đồng và một số tỉnh trung du, miền núi phía Bắc. Trong đó, xã Đan Phượng (Hà Nội) là một trong những vùng trồng dâu nổi tiếng với diện tích khá lớn. Vào mùa thu hoạch, những vườn dâu chín đỏ trở thành điểm đến thu hút nhiều người tới tham quan và trải nghiệm hái quả.
Cây dâu tằm được đánh giá là khá dễ trồng, thích nghi tốt với nhiều điều kiện khí hậu và đất đai. Người dân thường nhân giống bằng phương pháp giâm hoặc chiết cành. Với cách trồng này, cây chỉ mất khoảng 6-8 tháng là có thể cho quả. Nếu gieo từ hạt, thời gian thu hoạch sẽ lâu hơn, thường từ 1 đến 1,5 năm.
Mùa quả dâu tằm thường bắt đầu từ khoảng tháng 3 đến tháng 5, tùy từng vùng trồng và điều kiện thời tiết. Khi thu hoạch, người hái phải lựa chọn những quả đã chuyển sang màu đỏ thẫm hoặc tím đen, chín đều và mọng nước. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ bởi dâu rất mềm, dễ dập nát và khó bảo quản lâu. Thông thường, quả được hái vào những ngày khô ráo, từ khoảng 9 giờ sáng đến chiều để đảm bảo chất lượng tốt nhất.
