Giữa nhiều loại trái cây quen thuộc, nê sữa gây chú ý bởi lớp thịt mềm mịn, vị ngọt thơm và cảm giác béo nhẹ như kem. Không chỉ được tìm mua để thưởng thức, loại quả có hình dáng, màu sắc lạ mắt này còn khiến nhiều người tò mò tìm cây giống về trồng trong vườn nhà.
Khác với mãng cầu ta thường có lớp vỏ nổi thành từng mắt rõ rệt, nê sữa mang vẻ ngoài khá đặc biệt. Quả thường có dáng tròn hoặc hơi giống hình trái tim, bề mặt vỏ tương đối nhẵn. Khi còn non, quả có màu xanh, đến lúc chín chuyển dần sang vàng, vàng cam hoặc phớt hồng, hồng tím tùy giống và điều kiện sinh trưởng.
Điểm khiến loại quả này được chú ý không chỉ nằm ở hình thức mà còn ở phần thịt bên trong. Khi chín, cơm quả mềm, mịn, có độ bở vừa phải, vị ngọt đậm nhưng không quá gắt, kèm hương thơm đặc trưng. Một số người khi thưởng thức cảm nhận được vị béo nhẹ, khiến nê sữa có nét hấp dẫn khác biệt so với nhiều loại na, mãng cầu thông thường.
Tên gọi nê sữa cũng phần nào gợi liên tưởng đến đặc điểm ấy. Khi quả đạt độ chín thích hợp, phần thịt mềm tan trong miệng, ngọt thơm và tạo cảm giác mượt mà. Với những người yêu thích trái cây chín mềm, đây là lựa chọn đáng thử bởi quả không có độ giòn cứng mà thiên về kết cấu mịn, dẻo và mọng.
Nê sữa ngon nhất khi chín tự nhiên. Người mua có thể nhận biết quả chín qua sự thay đổi màu sắc của vỏ và độ mềm khi ấn nhẹ. Tuy nhiên, không nên bóp mạnh vì phần thịt bên trong khá mềm, dễ bị dập nếu quả đã chín kỹ.
Cách thưởng thức phổ biến nhất là ăn tươi. Sau khi rửa sạch lớp vỏ bên ngoài, người ăn có thể bổ đôi quả, dùng thìa xúc phần thịt hoặc tách từng phần để thưởng thức. Những hạt màu sẫm nằm xen trong cơm quả cần được loại bỏ cẩn thận, không nên nuốt hoặc nhai hạt.
Khi ăn trực tiếp, vị ngọt và mùi thơm của nê sữa được cảm nhận rõ nhất. Nếu muốn tăng cảm giác mát lạnh, có thể để quả chín trong ngăn mát tủ lạnh một thời gian ngắn trước khi dùng. Cách này phù hợp trong những ngày nóng, đồng thời giúp phần thịt mềm trở nên dễ ăn hơn.
Ngoài ăn tươi, nê sữa còn có thể được dùng để chế biến một số món tráng miệng. Phần cơm quả sau khi bỏ hạt có thể xay cùng sữa tươi, sữa chua hoặc đá để làm sinh tố. Người thích món ngọt cũng có thể kết hợp với kem, sữa chua lạnh hoặc các loại trái cây khác để tạo thành món ăn giải nhiệt.
Trước đây, nê sữa chưa phổ biến trên thị trường như các giống na dai hay na Thái. Ở một số nơi, cây được trồng rải rác trong vườn nhà, quanh khuôn viên hoặc gần hàng rào. Quả đến mùa thường được hái để ăn trong gia đình, ít khi trở thành mặt hàng được quảng bá rộng rãi.
Những năm gần đây, sự quan tâm dành cho các loại trái cây lạ, đặc sản địa phương và giống cây ăn quả ít gặp đã giúp nê sữa được nhiều người biết đến hơn. Những hình ảnh quả chín có màu sắc bắt mắt, phần thịt mềm mịn cùng lời giới thiệu về vị ngọt béo khiến loại quả này trở thành đề tài được những người thích khám phá ẩm thực quan tâm.
Với du khách, nhất là những người yêu thích trải nghiệm vườn cây và tìm hiểu nông sản địa phương, việc được nhìn tận mắt cây ra quả, tự tay hái trái chín và thưởng thức ngay tại vườn có thể mang lại trải nghiệm thú vị.
Do chưa được trồng đại trà ở nhiều địa phương, nguồn cung nê sữa có thể không ổn định quanh năm. Giá bán tùy thuộc vào kích thước quả, độ chín, chất lượng và nguồn hàng. Theo mức giá tham khảo trên thị trường, quả có thể được bán khoảng 50.000-100.000 đồng/kg.
Hiện nay, cây nê sữa được một số nhà vườn rao bán với kích thước và độ tuổi khác nhau. Giá cây giống phụ thuộc vào chiều cao, phương pháp nhân giống, tình trạng bộ rễ và nguồn cung nên không có một mức giá chung cho tất cả. Người mua nên hỏi rõ cây được nhân giống bằng cách nào, cây mẹ đã cho quả hay chưa, đặc điểm quả dự kiến và điều kiện khí hậu phù hợp trước khi quyết định.
