Trong danh sách 20 loại trái cây tốt cho sức khỏe do một chuyên trang ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn, đu đủ đứng ở vị trí thứ 14, vượt qua nhiều loại quả quen thuộc như dưa hấu, lựu hay mận. Nổi bật là giống đu đủ ruột vàng được trồng ở Tây Ninh.
Đến mùa, nhiều tuyến đường và vùng chuyên canh ở Tây Ninh ngập tràn sắc vàng của những vườn đu đủ chín rộ. Trên thân cây cao thẳng, từng chùm quả lớn xếp san sát từ gốc đến ngọn, tạo nên khung cảnh trĩu quả đẹp mắt. Đây cũng là thời điểm nông dân tất bật thu hoạch để kịp phục vụ nhu cầu thị trường tăng cao.
Đu đủ ruột vàng được nhiều gia đình yêu thích nhờ phần thịt dày, ít hạt, vị ngọt thanh và màu vàng óng đẹp mắt. Đặc biệt, trong văn hóa của người miền Nam, đu đủ là một trong năm loại quả thường xuất hiện trên mâm ngũ quả với ý nghĩa cầu mong cuộc sống đủ đầy, sung túc.
Thuộc loài Carica papaya, đu đủ là cây ăn quả nhiệt đới được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, nhờ điều kiện khí hậu nắng nhiều, đất đai tơi xốp và thoát nước tốt, đu đủ ruột vàng ở Tây Ninh phát triển mạnh, cho chất lượng trái nổi bật với ruột vàng đậm, vị ngọt dịu và hương thơm tự nhiên.
Trái đu đủ ruột vàng Tây Ninh thường nặng từ 2-2,5kg, có dạng thuôn dài hoặc hơi tròn tùy giống. Khi còn non, vỏ mang màu xanh đậm, đến lúc chín chuyển sang vàng tươi bắt mắt. Bổ đôi quả sẽ thấy phần thịt vàng cam óng ánh, dày, chắc, ít xơ và khoang hạt nhỏ. Khi thưởng thức, vị ngọt thanh lan nhẹ nơi đầu lưỡi, không quá gắt, kết hợp với mùi thơm dịu khiến loại quả này phù hợp với nhiều lứa tuổi.
Không chỉ ăn tươi, đu đủ ruột vàng còn được sử dụng để chế biến nhiều món ngon như sinh tố, nước ép, salad trái cây, kem, mứt hoặc kết hợp cùng sữa chua. Quả xanh cũng có thể dùng để nấu canh, làm gỏi hoặc hầm cùng thịt, tạo nên những món ăn dân dã nhưng giàu dinh dưỡng.
Hiện nay, đu đủ ruột vàng Tây Ninh được bày bán rộng rãi tại các chợ truyền thống, cửa hàng nông sản và hệ thống siêu thị với giá dao động khoảng 15.000-25.000 đồng/kg. Vào thời điểm cuối năm, khi nhu cầu mua trái cây tăng cao, giá bán thường nhích lên so với ngày thường, khoảng 40.000 đồng/kg.
Không chỉ hấp dẫn bởi hình thức đẹp và hương vị thơm ngon, đu đủ còn được đánh giá là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Loại quả này chứa nhiều vitamin A, vitamin C, folate, kali, chất xơ và các chất chống oxy hóa. Đặc biệt, enzyme papain có trong đu đủ giúp hỗ trợ tiêu hóa, góp phần phân giải protein trong thức ăn, đồng thời lượng chất xơ dồi dào cũng giúp cải thiện hoạt động của đường ruột.
Đây là một trong những cây ăn trái có thời gian cho thu hoạch khá nhanh. Sau khi xuống giống khoảng 6 tháng, cây bắt đầu cho trái. Nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, mỗi cây có thể đạt năng suất từ 20-25kg quả, thời gian khai thác kéo dài khoảng 2 năm trước khi thay lứa mới.
Cây thích hợp với những vùng đất cao ráo, tơi xốp và thoát nước tốt. Đất trồng cần được làm kỹ, bón lót phân hữu cơ, phân lân và chế phẩm vi sinh trước khi đặt cây giống để giúp bộ rễ phát triển khỏe. Sau khoảng một tháng, người trồng bắt đầu bổ sung phân NPK và tiếp tục bón định kỳ kết hợp các loại phân dưỡng lá, dưỡng hoa và nuôi trái nhằm giúp quả lớn đồng đều, màu sắc đẹp và tăng độ ngọt.
Một kinh nghiệm được nhiều nông dân Tây Ninh áp dụng là tỉa bớt lá trước khi thu hoạch khoảng một tháng. Cách làm này giúp ánh nắng chiếu đều lên quả, tạo màu vàng đẹp, vỏ bóng và tăng giá trị thương phẩm. Hằng năm, nhiều nhà vườn thường xuống giống từ khoảng tháng 5 âm lịch để có thể thu hoạch vào cuối tháng Chạp, đúng thời điểm thị trường Tết sôi động nhất.
