Nhắc đến chuối, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những giống chuối tiêu, chuối sứ hay chuối cau quen thuộc. Thế nhưng ở xã Cầu Kè, Vĩnh Long (khu vực tỉnh Trà Vinh cũ) lại có một giống chuối vô cùng đặc biệt mang tên chuối tá quạ (hay chuối táo quạ), nổi tiếng với những quả khổng lồ dài tới nửa mét.
Từng chỉ được người dân trồng vài cây trong vườn để ăn chơi, ngày nay chuối tá quạ đã trở thành đặc sản miền Tây được nhiều thực khách săn tìm nhờ hương vị dẻo bùi sau khi luộc và kích thước "khủng" hiếm có.
Chuối tá quạ thuộc họ chuối (Musaceae), là giống chuối bản địa gắn bó lâu đời với vùng đất Cầu Kè. Điều khiến giống chuối này khác biệt nằm ở kích thước quả. Mỗi trái có thể dài từ 40-50cm, đường kính lớn gần bằng cổ tay người trưởng thành, nặng gấp nhiều lần chuối thông thường.
Tuy nhiên, sản lượng của chuối tá quạ lại rất thấp. Sau khi trồng khoảng 8-9 tháng cây mới bắt đầu trổ buồng. Mỗi buồng chỉ có từ 1-2 nải, mỗi nải khoảng 8-10 trái. Chính vì số lượng ít nên loại chuối này thường được bán theo từng quả thay vì theo cân hay theo nải như các giống chuối khác.
Theo lời kể của người dân địa phương, trước đây chuối tá quạ chỉ được trồng lác đác trong vườn nhà. Người dân ít đem bán vì năng suất thấp, chủ yếu để làm món ăn vặt hoặc đãi khách mỗi khi có dịp. Khi nhu cầu thị trường tăng lên, nhiều hộ dân đã nhân giống và mở rộng diện tích trồng chuối tá quạ để phục vụ khách hàng trong và ngoài tỉnh.
Chuối tá quạ được nhân giống chủ yếu bằng cây con tách từ bụi mẹ hoặc cây giống nuôi cấy mô. Cây thích hợp với khí hậu nóng ẩm của khu vực Nam Bộ, phát triển tốt trên đất phù sa hoặc đất thịt tơi xốp, giàu hữu cơ và thoát nước tốt.
Để quả phát triển đều, người trồng thường giữ lại cây khỏe nhất trong bụi, cắt bỏ chồi yếu, bón bổ sung phân chuồng hoai mục kết hợp phân kali trong giai đoạn nuôi quả. Cây cũng cần được tưới nước đều vào mùa khô và làm cỏ định kỳ.
Điểm đặc biệt của chuối tá quạ là không thích hợp để ăn sống. Nếu bóc vỏ ngay khi chín, phần ruột khá mềm, nhão và vị nhạt, không thơm như nhiều giống chuối khác. Người miền Tây từ lâu đã có cách thưởng thức rất riêng là luộc chuối.
Để món chuối luộc ngon, người ta thường chọn những trái thật già, sau đó ủ cho chín. Trước khi luộc, mỗi trái được quấn nhiều vòng dây chuối hoặc dây nylon giống như gói đòn bánh tét. Cách làm này giúp lớp mật bên trong không làm nứt vỏ trong quá trình đun, đồng thời hạn chế nước thấm vào khiến chuối bị nhão.
Chuối được cho vào nồi ngập nước rồi luộc đến khi mềm. Khi chín, phần ruột chuyển sang màu vàng nhạt, tươm mật, có vị dẻo, bùi và ngọt thanh rất đặc trưng.
Ngoài món chuối luộc, chuối tá quạ còn được dùng để nấu cà ri, nấu lẩu hoặc thay thế khoai tây trong nhiều món ăn. Nhờ kết cấu dẻo chắc sau khi nấu chín, loại chuối này tạo nên hương vị rất riêng mà khó giống chuối nào có được.
Hiện nay, chuối tá quạ được bán phổ biến tại các nhà vườn miền Tây, cửa hàng đặc sản và trên các sàn thương mại điện tử với mức giá khoảng 9.000-12.000 đồng/trái, tùy kích cỡ và thời điểm. Những trái lớn, đẹp thường có giá cao hơn. Nếu bán theo kg sẽ có giá khoảng 50.000 đồng/kg.
Trong khi đó, cây giống chuối tá quạ được bán từ khoảng vài chục nghìn đồng/cây, tùy chiều cao và chất lượng giống. Nhiều người yêu thích cây ăn trái lạ cũng tìm mua về trồng trong vườn để vừa làm cảnh, vừa thu hoạch.
