Chuyên trang Medical News Today của Mỹ đánh giá chanh là một trong những loại quả thuộc nhóm tốt nhất thế giới. Nổi tiếng ở Việt Nam phải kể tới giống chanh tứ quý được trồng ở Tây Ninh.
Chanh tứ quý còn được gọi là chanh không hạt, có nguồn gốc từ Mỹ và được đưa vào Việt Nam từ nhiều năm trước. Giống chanh này thích nghi khá tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới, đặc biệt phù hợp với các tỉnh miền Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Trong đó, Tây Ninh được xem là nơi trồng thành công giống chanh này, đem lại năng suất cao.
Nhờ khả năng sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh và cho trái liên tục bốn mùa nên chanh tứ quý ngày càng được nhiều nhà vườn lựa chọn thay thế các giống chanh truyền thống.
Điểm dễ nhận biết của chanh tứ quý là quả có hình bầu dục hoặc tròn hơi dài, kích thước lớn hơn chanh ta. Khi còn non, vỏ có màu xanh đậm, đến lúc thu hoạch chuyển sang xanh sáng, căng bóng và mỏng. Phần lớn quả không có hạt hoặc chỉ có rất ít hạt, lượng nước nhiều, tép mọng và có mùi thơm dịu đặc trưng.
Hương vị của chanh tứ quý được nhiều người đánh giá là chua thanh, không quá gắt như một số giống chanh khác. Nhờ lượng nước dồi dào, loại chanh này rất thích hợp để pha nước chanh, trà chanh, nước detox hay các loại đồ uống giải nhiệt. Ngoài ra, chanh còn được sử dụng làm gia vị cho các món hải sản, gỏi, nước chấm, khử mùi tanh của thịt cá và tăng hương vị cho nhiều món ăn.
Không chỉ phục vụ ẩm thực, chanh tứ quý còn được dùng để chế biến nước cốt chanh đóng chai, tinh dầu vỏ chanh, mứt, siro và nhiều loại thực phẩm khác. Hàm lượng vitamin C cao cùng các chất chống oxy hóa giúp loại quả này được người tiêu dùng ưa chuộng, đặc biệt trong xu hướng sử dụng thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên và tốt cho sức khỏe.
Trước đây, chanh chủ yếu được trồng xen trong vườn nhà hoặc ven bờ rào để phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Tuy nhiên, khi giống chanh tứ quý xuất hiện, nhiều địa phương đã chuyển sang trồng chuyên canh với quy mô lớn bởi thời gian thu hoạch nhanh và hiệu quả kinh tế cao.
Ưu điểm nổi bật nhất của giống chanh này là chỉ sau khoảng 8-10 tháng trồng, cây đã bắt đầu cho lứa quả đầu tiên. Trong điều kiện chăm sóc tốt, cây liên tục ra hoa và kết trái quanh năm, giúp người trồng có nguồn thu đều đặn thay vì chỉ thu hoạch theo mùa vụ như nhiều loại cây ăn quả khác.
Bên cạnh thời gian cho thu sớm, chanh tứ quý còn rất sai quả. Mỗi cây trưởng thành có thể cho hàng trăm quả trong một năm. Quả đồng đều, vỏ mỏng, nhiều nước và dễ tiêu thụ nên luôn được thương lái, chợ đầu mối, nhà hàng và các cơ sở chế biến tìm mua.
Giống chanh này có khả năng thích nghi với nhiều loại đất như đất phù sa, đất pha cát hoặc đất vườn tạp, miễn là đất tơi xốp và thoát nước tốt. Cây chịu hạn khá, sinh trưởng khỏe và ít gặp các loại sâu bệnh nguy hiểm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.
Vào thời điểm cây ra hoa, nhiều nhà vườn chú trọng giữ ẩm, tưới nước hợp lý và bảo vệ hoa trước thời tiết bất lợi để tăng tỷ lệ đậu quả. Nhờ áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp, năng suất chanh tứ quý luôn duy trì ở mức ổn định trong nhiều năm.
Hiện nay, giá bán chanh tứ quý tại vườn thường dao động từ 10.000-20.000 đồng/kg. Vào mùa nắng nóng hoặc thời điểm nhu cầu tăng cao, giá có thể lên tới 30.000-40.000 đồng/kg.
Ngoài việc trồng để thu hoạch quả, những năm gần đây nhiều nhà vườn còn nhân giống chanh tứ quý để bán cây giống. Cây phát triển nhanh, dễ chăm sóc nên được nhiều gia đình mua về trồng trong sân vườn, quanh hàng rào hoặc trong chậu lớn. Chỉ sau một thời gian ngắn, cây đã xanh tốt, sai trĩu quả vừa phục vụ nhu cầu sử dụng hằng ngày, vừa tạo cảnh quan đẹp cho không gian sống.
