Trong danh sách 20 loại trái cây tốt cho sức khỏe do một trang ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn, quả mâm xôi đứng ở vị trí thứ 4. Tại Việt Nam, loại quả này được trồng thành công ở Lâm Đồng, mang lại giá trị kinh tế cao.
Mâm xôi còn gọi là phúc bồn tử, là một trong những loại quả mọng nổi tiếng thế giới nhờ hương vị đặc trưng và hàm lượng dinh dưỡng dồi dào. Cây thuộc nhóm thân bụi, có gai nhỏ, thường mọc thành từng khóm và phát triển mạnh trong điều kiện khí hậu mát mẻ.
Quả mâm xôi có dạng tròn, được cấu tạo từ nhiều múi nhỏ li ti kết nối với nhau tạo thành khối mềm mại. Khi chín, quả mang màu đỏ tươi, đỏ sẫm, tím hoặc đen tùy từng giống. Bên trong quả rỗng nhẹ, mọng nước và rất mềm nên dễ giập, vì vậy việc bảo quản và vận chuyển phải hết sức cẩn trọng.
Có nguồn gốc từ châu Âu và Bắc Á, mâm xôi sau đó được trồng phổ biến ở Bắc Mỹ và nhiều quốc gia ôn đới. Nhờ khả năng thích nghi tốt, giống cây này dần được đưa vào trồng thử nghiệm tại các vùng núi cao châu Á. Ở Việt Nam, những khu vực có khí hậu mát lạnh quanh năm như Lâm Đồng được xem là điều kiện lý tưởng để cây sinh trưởng và cho chất lượng quả tốt.
Điểm khiến mâm xôi chinh phục người thưởng thức chính là hương vị hài hòa giữa chua và ngọt. Khi ăn tươi, quả mềm, mọng nước, vị chua dịu xen lẫn chút ngọt thanh rất dễ chịu, để lại cảm giác tươi mát nơi đầu lưỡi. Nhờ đặc tính này, mâm xôi thường được sử dụng trong các món tráng miệng cao cấp, sinh tố, sữa chua, mứt, siro hay làm nhân bánh ngọt. Màu sắc bắt mắt của quả cũng giúp các món ăn trở nên hấp dẫn và sang trọng hơn.
Về giá trị canh tác, mâm xôi là cây lâu năm, có thể cho thu hoạch kéo dài đến 10 năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật. Từ khi trồng đến lúc bắt đầu thu hoạch chỉ khoảng 5–8 tháng. So với dâu tây, công chăm sóc mâm xôi được đánh giá nhẹ hơn, sản lượng khá cao và ổn định. Giá bán trên thị trường khoảng 400.000 đồng/kg đối với quả tươi loại đẹp.
Do là cây thân leo và khá mềm, mâm xôi cần được trồng trên hệ thống giàn dây thép để giữ thân thẳng hàng và tránh đổ ngã. Các nhà vườn tại Lâm Đồng thường đầu tư nhà kính và hệ thống tưới tự động nhằm kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, đồng thời hạn chế côn trùng gây hại. Nguồn giống chủ yếu được nhập từ Israel với ba dòng chính gồm phúc bồn tử đen, đỏ và hồng – mỗi loại mang sắc thái và hương vị riêng biệt.
Một ưu điểm nổi bật khác là khả năng tái sinh mạnh mẽ. Nếu sau 3 năm cây có dấu hiệu suy yếu, người trồng chỉ cần cắt gốc cách mặt đất khoảng 10 cm để kích thích mầm mới phát triển. Sau khoảng 6 tháng, cây có thể phục hồi hoàn toàn và tiếp tục cho thu hoạch. Nhờ tuổi thọ cao và khả năng cải tạo thân mẹ, mâm xôi được xem là mô hình đầu tư lâu dài, mang lại nguồn thu ổn định.
Ngoài việc bán trái tươi, nhiều nhà vườn còn chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm như nước cốt mâm xôi, trà, siro và rượu mâm xôi. Các sản phẩm này không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn mở rộng thị trường tiêu thụ, phục vụ nhu cầu quà tặng và du lịch trải nghiệm tại địa phương.
