Nước ngọt có đường có thể tác động đến gan như thế nào?
Khi nhắc đến những yếu tố gây hại cho gan, nhiều người thường nghĩ ngay đến rượu bia hoặc chế độ ăn nhiều chất béo. Tuy nhiên, lượng đường bổ sung từ đồ uống cũng là vấn đề đáng lưu ý, đặc biệt khi chúng xuất hiện thường xuyên trong khẩu phần hằng ngày.
Nước ngọt có ga, nước trái cây đóng chai, trà đóng chai, nước tăng lực hay nhiều loại đồ uống pha sẵn thường chứa một lượng đường đáng kể. Khi uống, cơ thể hấp thu đường khá nhanh, trong khi đồ uống dạng lỏng thường tạo cảm giác no kém hơn so với thực phẩm nguyên dạng.
Một phần đường trong khẩu phần có thể được gan chuyển hóa. Khi lượng năng lượng và đường đưa vào vượt quá nhu cầu trong thời gian dài, quá trình tạo và tích trữ chất béo có thể gia tăng, góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
Điều đáng chú ý là tình trạng này có thể xảy ra ngay cả ở những người không uống rượu bia.
Vì sao đồ uống có đường dễ khiến chúng ta nạp quá nhiều đường?
Một lon nước ngọt có thể được uống hết chỉ trong vài phút nhưng lại cung cấp thêm một lượng đường và năng lượng đáng kể cho khẩu phần trong ngày.
Vấn đề nằm ở chỗ đồ uống không tạo cảm giác no tương đương với một bữa ăn. Sau khi uống, nhiều người vẫn tiếp tục ăn uống bình thường mà không nhận ra mình vừa bổ sung thêm một nguồn năng lượng đáng kể.
Nếu thói quen này lặp lại hằng ngày, tổng lượng đường và năng lượng dư thừa có thể tăng lên. Về lâu dài, điều đó không chỉ liên quan đến cân nặng mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa.
Đặc biệt, những sản phẩm chứa nhiều đường bổ sung hoặc các loại siro giàu fructose cần được sử dụng có chừng mực. Fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan và khi tiêu thụ quá mức, nó có thể góp phần thúc đẩy quá trình tạo chất béo tại cơ quan này.
Không chỉ nước ngọt có ga mới cần lưu ý
Một sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ cần bỏ nước ngọt có ga là đã loại bỏ được vấn đề đường trong đồ uống.
Trên thực tế, nhiều sản phẩm khác cũng có thể chứa lượng đường đáng kể như trà sữa, cà phê pha siro, trà đóng chai, nước tăng lực, nước trái cây đóng chai hoặc các loại nước giải khát có hương vị.
Ngay cả một số đồ uống được quảng cáo với hình ảnh trái cây cũng không đồng nghĩa với việc chúng có ít đường. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào tên sản phẩm, người dùng nên kiểm tra bảng thành phần và lượng đường trên nhãn.
Một ly đồ uống ngọt thỉnh thoảng không phải nguyên nhân duy nhất quyết định sức khỏe của gan. Điều đáng quan tâm hơn là tần suất sử dụng, khẩu phần và tổng thể chế độ ăn uống trong thời gian dài.
Muốn bảo vệ gan, nên thay đổi từ thói quen uống hằng ngày
Một trong những cách đơn giản nhất là giảm dần đồ uống có đường và ưu tiên nước lọc trong sinh hoạt hằng ngày.
Trà hoặc cà phê không đường cũng có thể là lựa chọn phù hợp với nhiều người, miễn là không thêm quá nhiều đường, kem hoặc siro. Với nước trái cây, ăn trái cây nguyên quả thường giúp bổ sung chất xơ và tạo cảm giác no tốt hơn so với uống nước ép đã lọc bã.
Bên cạnh đó, chế độ ăn cân bằng vẫn đóng vai trò quan trọng. Rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn protein phù hợp và chất béo lành mạnh có thể được kết hợp trong khẩu phần thay vì tập trung quá nhiều vào thực phẩm giàu đường và tinh bột tinh chế.
Vận động thường xuyên cũng giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Không nên hiểu rằng chỉ cần tập thể dục là có thể bù lại hoàn toàn cho việc uống đồ uống nhiều đường mỗi ngày; cả chế độ ăn lẫn mức độ vận động đều cần được duy trì hợp lý.
Nếu đã được chẩn đoán gan nhiễm mỡ hoặc có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và trao đổi với bác sĩ sẽ giúp xác định hướng điều chỉnh phù hợp.
