Cây củ bình vôi có tên khoa học là Stephania Glabra, cây thuộc họ tiết Dê. Cây có tên thường gọi khác là Ngải Tượng, Tử Nhiên, cây Củ Một, Củ Mối Trộn. Đây là cây thân leo, phần thân gần đất phình to ra có dạng như bình đựng vôi ăn trầu. Đó cũng chính là điểm đặc trưng mà nó mang cái tên này. Tùy thuộc vào điều kiện khí hậu khác nhau mà kích thước và hình dáng của cây có sự thay đổi.
Cây bình vôi vốn là một loại cây mọc dại trên núi cao, nay được trồng nhiều ở các tỉnh miền núi có đá vôi ở phía Bắc như Lai Châu, Phú Thọ, Ninh Bình,…Cây bình vôi còn được tìm thấy mọc ở những vùng cát. Tuy nhiên, những cây từ núi đá có phần củ, lá to và chất lượng hơn.
Cây củ bình vôi trong tự nhiên, độc lạ từ củ, thân đến lá cây
Điểm nổi bật là phần lá, lá cây nhỏ, mọc so le, có hình trái tim, cuống lá dài đến 4cm. Phiến lá dày, hai mặt lá đều có màu xanh lục. Cây củ bình vôi còn ra hoa và kết quả. Hoa màu xanh nhạt và khá nhỏ, hoa đực và hoa cái ở khác gốc. Phần quả có hình dạng như hình cầu, hạt thì như hình móng ngựa, khi quả bình vôi chín có màu đỏ tươi.
Trong y học, cả củ, thân và rễ của loại cây này được dùng làm thuốc, là vị thuốc của nhiều bài thuốc Bắc. Cây củ bình vôi có thể thu hoạch quanh năm. Phần củ quả được rửa sạch, cạo vỏ bên ngoài, thái mỏng và phơi hoặc sấy khô. Bảo quản củ bình vôi khô trong hũ thủy tinh hoặc bì nilon để không bị ẩm mốc.
Cây bình vôi nếu mọc ở núi hoang có thể có kích cỡ rất lớn. Tuy là loài thuốc quý nhưng cây bình vôi sinh sản rất nhanh nhờ phát tán hạt giống nên nó không phải là loài cây quý hiếm. Trong phong thủy, loại cây này được coi như một loại cây trừ tà, xua ma quỷ và giúp cho gia chủ có được vượng khí. Trồng củ bình vôi trong nhà sẽ đem đến may mắn cho gia chủ, sẽ giúp mang về tiền tài, may mắn và bình an.
Cây củ bình vôi hiện nay được trồng nhiều để trang trí không gian sống
Nhờ đặc tính về hình dáng cũng như ý nghĩa phong thủy đặc biệt, cây củ bình vôi được nhiều người trồng ngay tại nhà để trang trí không gian sống. Khi trở thành cây cảnh, bonsai bình vôi có hình dáng rất ấn tượng, bắt mắt, được nhiều người ưa thích. Những năm gần đây, bình vôi bonsai chính là lựa chọn mới được nhiều người chi tiền triệu để trang trí nhà cửa.
Tác phẩm bình vôi bonsai dễ sử dụng ngay trong nhà hoặc nơi làm việc
Tại các sàn thương mại điện tử, giá bán cây bình vôi từ 150.000 đến hàng triệu đồng/cây, tùy theo kích thước. Các hội, nhóm về cây củ bình vôi trên mạng xã hội cũng thu hút nhiều người yêu cây cảnh tham gia. Tại đây, họ chia sẻ cách trồng cũng như kinh doanh bình vôi bonsai, có tác phẩm được định giá hàng chục triệu đồng nhờ vẻ đẹp độc lạ.
Theo các nghệ nhân sinh vật cảnh, loài cây này được gọi là "bình vôi" vì hình dáng đặc trưng giống chiếc bình và thường mọc trên các vách đá. Họ trồng hàng trăm cây trong vườn nhà để kinh doanh, giá của mỗi cây bình vôi khác nhau tùy thuộc vào giống, tuổi đời và thời gian chăm sóc. Mỗi năm, không kể dịp lễ, Tết, nhiều người đã bán hàng trăm chậu cây, chủ yếu cho khách hàng muốn trang trí nhà cửa.
Mỗi tác phẩm bình vôi bonsai đều được các nghệ nhân chăm sóc tỉ mỉ
Để chăm và chơi cây củ bình vôi chỉ khó ở giai đoạn đầu khi còn đang ươm rễ và mầm. Củ không hút được nước thì mầm và lá sẽ teo khô. Để tránh trường hợp này, người chơi cây nên kiểm tra rễ thường xuyên bằng cách lắc nhẹ củ. Nếu rễ đã bám chắc vào đất thì tiếp tục ươm cho củ ra mầm. Hoặc cắt ngắn mầm để củ ra rễ trước thì cây sẽ sống khỏe về sau.
Đó cũng là lý do các nghệ nhân mất khá nhiều thời gian kể từ lúc lấy củ, ươm mầm, chăm sóc cho đến khi thành sản phẩm bonsai đẹp mắt. Có những cây cần thời gian hơn một năm mới đạt đủ tiêu chuẩn, nên giá thành cao hơn, lên tới hàng chục triệu đồng vẫn được người yêu cây săn lùng.
