4 khung giờ đẹp để lên hương trong ngày Tết Thanh Minh
Một năm được chia thành 24 tiết khí, phản ánh sự vận động của thời tiết và vòng tuần hoàn của bốn mùa. Trong đó, Thanh Minh là tiết khí thứ năm, diễn ra sau Lập xuân 45 ngày và sau Đông chí 105 ngày. Người xưa lấy ngày đầu tiên của tiết này làm Tết Thanh Minh. Xét theo nghĩa, “thanh” là trong lành, “minh” là sáng rõ, nên Thanh Minh gợi lên bầu trời mát mẻ, quang đãng, dễ chịu.
Dù không phải là một dịp lễ lớn, Tết Thanh Minh lại mang ý nghĩa sâu sắc về đạo lý và truyền thống của người Việt. Đây là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, thể hiện lòng biết ơn đối với những người đã khuất, như một ngày giỗ chung của dòng tộc. Qua đó, mỗi người có cơ hội báo hiếu, đền đáp phần nào công ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ.
Theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, vào tiết Thanh Minh, ông bà ta thường đi tảo mộ, dọn cỏ và đắp thêm đất lên phần mộ. Bởi thời điểm này thời tiết bắt đầu ấm lên, mưa nhiều hơn, cây cỏ phát triển mạnh dễ phủ kín mộ phần, thậm chí gây sụt lở. Nhân dịp tảo mộ, mọi người cũng có thể dạo chơi, ngắm cảnh thiên nhiên tươi tốt, nên còn gọi là “đạp thanh”.
Năm 2026, tiết Thanh Minh bắt đầu vào lúc 1 giờ 40 phút ngày 5/4 và kết thúc vào 8 giờ 39 phút ngày 20/4. Tết Thanh Minh rơi vào Chủ nhật, ngày 5/4/2026, tức ngày 18/2 âm lịch (ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ), được xem là ngày lành, thuận lợi để cúng lễ.
Trong ngày này, các khung giờ đẹp để tiến hành lễ cúng Thanh Minh gồm:
- Đinh Mão (5h–7h)
- Kỷ Tỵ (9h–11h)
- Tân Mùi (13h–15h)
- Quý Dậu (17h–19h)
Trong trường hợp không thể tảo mộ đúng ngày Tết Thanh Minh (5/4/2026), gia đình vẫn có thể lựa chọn những ngày đẹp khác trong tiết Thanh Minh để thực hiện lễ cúng. Cụ thể như sau:
- Ngày 21/2 âm lịch (Nhâm Tý): Không hợp với người tuổi Tý và Ngọ.
Các khung giờ tốt gồm: giờ Mão (5h–7h), giờ Tỵ (9h–11h), giờ Thân (15h–17h).
- Ngày 24/2 âm lịch (Ất Mão): Không hợp với người tuổi Mão và Dậu.
Các khung giờ tốt gồm: giờ Mão (5h–7h), giờ Thìn (7h–9h), giờ Mùi (13h–15h).
- Ngày 25/2 âm lịch (Bính Thìn): Không hợp với người tuổi Thìn và Tuất.
Các khung giờ tốt gồm: giờ Thìn (7h–9h), giờ Tị (9h–11h), giờ Thân (15h–17h), giờ Dậu (17h–19h).
- Ngày 26/2 âm lịch (Đinh Tị): Không hợp với người tuổi Tị và Hợi.
Các khung giờ tốt gồm: giờ Thìn (7h–9h), giờ Mùi (13h–15h), giờ Thân (15h–17h).
- Ngày 28/2 âm lịch (Kỷ Mùi): Không hợp với người tuổi Mùi và Sửu.
Các khung giờ tốt gồm: giờ Thìn (7h–9h), giờ Tỵ (9h–11h), giờ Thân (15h–17h).
Việc lựa chọn ngày giờ phù hợp trong tiết Thanh Minh giúp gia đình vẫn có thể thực hiện nghi lễ chu đáo, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên dù không đúng ngày chính lễ.
Mâm cúng Tết Thanh Minh tại nhà và ngoài mộ
Vào dịp Tết Thanh Minh, người Việt thường chuẩn bị lễ cúng cả tại nhà và ngoài phần mộ tổ tiên. Tùy điều kiện và phong tục mỗi gia đình, mâm cúng có thể là lễ chay hoặc lễ mặn. Bên cạnh các món ăn, những lễ vật cơ bản cần có gồm: hương, đèn, trà, trái cây, rượu, nước sạch, trầu cau và tiền vàng.
Mâm cúng tại nhà
Mâm cúng Thanh Minh trong nhà thường gồm các món quen thuộc như xôi, gà luộc, canh măng, món xào… đi kèm với hoa tươi, trái cây, trầu cau và vàng mã. Nếu không làm cỗ mặn, gia đình có thể chuẩn bị mâm chay đơn giản. Trường hợp không nấu nướng, chỉ cần thắp hương với hoa quả, trà và một ít bánh kẹo cũng đủ thể hiện lòng thành kính.
Trước khi cúng, gia chủ nên dọn dẹp nhà cửa gọn gàng, lau chùi bàn thờ sạch sẽ. Khi làm lễ, người cúng cần ăn mặc chỉnh tề, thắp hương, vái lạy và đọc văn khấn. Sau khi hương cháy hết một tuần, gia chủ tiến hành hóa vàng và xin lộc.
Mâm cúng ngoài mộ
Lễ cúng ngoài mộ trong ngày Thanh Minh thường đơn giản với các lễ vật như hương, nước, hoa tươi, trầu cau, trái cây, trà, rượu trắng (kèm chén nhỏ), nến đỏ… Nếu muốn chu đáo hơn, gia đình có thể chuẩn bị thêm mâm cỗ chay hoặc mặn.
Mâm chay thường có xôi, chè, oản, bánh trái, nước, gạo, muối, bỏng, mật ong… Trong khi đó, mâm mặn có thể gồm rượu, thịt lợn, chân giò, gà luộc hoặc giò chả. Nếu khu mộ có nhiều bát hương, cần thắp hương đầy đủ cho từng bát, còn lễ vật đặt chung trên bàn.
Sau khi bày lễ, các thành viên lần lượt thắp hương, một người đại diện đọc văn khấn để tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong bình an, may mắn. Khi hương cháy khoảng hai phần ba, gia chủ làm lễ tạ, hóa vàng và xin lộc mang về nhà.
* Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm!
