Nửa vali là đồ bếp
Với nhiều gia đình, chuẩn bị cho một chuyến du lịch là chọn quần áo, đồ bơi và vài món ăn vặt. Với chị Trang, mẹ của bé H.Đ, danh sách ấy từng bắt đầu bằng nồi nấu và máy xay. Con trai chị gặp khó khăn trong ăn uống, không chịu ăn đồ cứng và chỉ chấp nhận một vài món quen thuộc. Mỗi chuyến đi xa, một nửa chiếc vali được dành cho "căn bếp di động".
"Năm ngoái chị đi du lịch, nào là máy xay, nồi. Đi đâu cũng nhăm nhăm tìm Winmart mua thịt băm với cơm... các thứ. Ông con không ăn được", chị Trang nhớ lại.
H.Đ được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK) lúc 24 tháng tuổi. Theo lời mẹ, trước đó bé phát triển bình thường, đến khoảng 18-19 tháng đã nói được từ đơn và tương tác tốt với người thân, rồi chững lại, mất dần ngôn ngữ. Trước khi bước vào hành trình điều trị, bé được các chuyên gia đánh giá ở mức độ rất nặng, với rối loạn ở hầu hết các khía cạnh hành vi, ngôn ngữ và nhận thức. Một trong những biểu hiện khiến gia đình vất vả nhất là chuyện ăn uống.
Như nhiều trẻ mắc RLPTK, H.Đ rất nhạy cảm với mùi vị, kết cấu và màu sắc món ăn. Bé chỉ ăn đồ xay nhuyễn, gặp món lạ là gạt đi hoặc ăn vạ. Với gia đình chị Trang, điều đó có nghĩa là bữa ăn nào ở ngoài cũng thành một bài toán, và những chuyến đi chơi hiếm khi là ngày nghỉ thực sự của người mẹ.
Thay đổi bắt đầu từ bàn ăn
Đầu năm 2026, H.Đ được chọn từ hơn 100 hồ sơ tham gia chương trình "Cùng trẻ tự kỷ viết hành trình mới" do Viện Nghiên cứu trị liệu tế bào gốc Tokyo (TSRI) và Mirai Care Việt Nam phối hợp thực hiện. Cuối tháng 2/2026, bé cùng gia đình sang Nhật Bản điều trị tại TSRI. Về nước, H.Đ tiếp tục can thiệp tại Phòng khám Phục hồi chức năng Nhật Minh và Viện Tâm lý Giáo dục Chạm.
Sau khoảng ba tháng kết hợp trị liệu tế bào gốc và can thiệp giáo dục, thay đổi rõ nhất mà gia đình ghi nhận nằm ở bữa ăn.
Trước đây, thực đơn của H.Đ chỉ quanh quẩn vài món quen thuộc. Đồ cứng là bé không chịu ăn, nên chị Trang luôn phải nấu riêng, xay riêng cho con. Giờ đây bé đã nhai được thức ăn có độ cứng và chịu thử những món chưa từng ăn.
Bữa ăn dễ dàng hơn cũng kéo theo những thay đổi khác: bé bớt ăn vạ, ngủ sâu giấc hơn và có thêm kỹ năng tự phục vụ. "Hiện tại, gia đình tập trung đưa bé đi học đều đặn, dành nhiều thời gian tương tác với con mỗi ngày để con có thêm những tiến bộ trong thời gian tới", chị Trang chia sẻ.
Mẹ không cần đánh vật với H.Đ mỗi bữa ăn
Chuyến đi Cửa Lò "trong mơ"
Nhờ con ăn uống dễ hơn, gia đình chị Trang có chuyến du lịch Cửa Lò (Nghệ An) nhẹ nhàng hơn hẳn mọi năm. Lần này, vali của chị Trang chỉ có quần áo và đồ đi biển. Không còn nồi, máy xay, cũng không còn cảnh vừa đến nơi đã đi tìm siêu thị.
H.Đ ăn những món cả nhà cùng chọn. Khi khát, bé tự uống sữa, uống nước. Khi đói, bé có thể ăn tạm một món phù hợp trong lúc chờ bữa chính. Đó là những tình huống rất đời thường với nhiều gia đình, nhưng từng là điều không dễ dàng với cậu bé.
"Đúng là chuyến du lịch trong mơ của mẹ", chị Trang nói.
Niềm vui của chị Trang không nằm ở việc chuyến đi xa hay sang trọng. Đó là lần đầu tiên chị được ngồi ăn trọn bữa, vui chơi và nghỉ ngơi cùng gia đình mà không phải tất bật chuẩn bị riêng cho con.
Câu chuyện của H.Đ cũng cho thấy để trẻ tự kỷ cải thiện là hành trình dài, cần sự phối hợp giữa y khoa, phục hồi chức năng, giáo dục và sự kiên trì của gia đình. Trong đó, liệu pháp tế bào gốc là một trong những hướng tiếp cận đang được nghiên cứu và ứng dụng tại một số cơ sở y tế, song mức độ phù hợp và đáp ứng có thể khác nhau ở từng trẻ.
Vì vậy, trước khi lựa chọn phương pháp, phụ huynh cần đưa trẻ thăm khám, đánh giá chuyên môn để được tư vấn lộ trình phù hợp với tình trạng và nhu cầu cụ thể. Theo Mirai Care, quá trình thay đổi của H.Đ sau trị liệu tế bào gốc kết hợp can thiệp giáo dục và phục hồi chức năng sẽ tiếp tục được theo dõi, cập nhật trong thời gian tới.
Phụ huynh quan tâm đến chương trình trị liệu tế bào gốc tại Nhật Bản có thể liên hệ Mirai Care qua hotline 1800 8144 hoặc website miraicare.vn để được tư vấn thông tin và quy trình tiếp cận phù hợp.
