Cây đa (hay cây đa đa, cây dây hải sơn, cây da, cây dong) có tên khoa học là Ficus bengalensis, một loại cây thuộc họ dâu tằm. Cây có nguồn gốc từ Ấn Độ và các nước trong khu vực Đông Nam Á như Myanmar, Thái Lan, Trung Quốc và Việt Nam. Cây thích hợp với khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ngày nay ở Việt Nam cây trồng phổ biến và phân bố rộng khắp cả nước.
Cây đa là cây gỗ lớn sinh trưởng phát triển lâu năm, cây phân nhiều nhánh làm bóng mát tốt. Cây sinh trưởng tự nhiên có chiều cao lên đến 600m2, thật hiếm có loại cây cảnh nào có thể vượt qua được chiều cao của cây đa. Cây đa có lá dày và lớn dài lên đến 30cm, mặt trên lá bóng mượt có 2 màu là màu đỏ và màu xanh.
Cây đa trong tự nhiên cho tán rộng và hệ thống rễ cực lớn
Điểm thu hút nhất chính là phần rễ cây. Cây có hệ thống rễ lớn, rễ mọc ra từ thân và rũ xuống mặt đất, một thời gian bộ rễ phát triển lớn thành thân cây, chính vì vậy cây có sức sống mãnh liệt, rễ ăn sâu xuống lòng đất giúp cây hấp thụ nước tốt. Cây đa ra hoa nhỏ, quả hình tròn bên trong chưa rất nhiều hạt nhỏ, hạt được sử dụng để làm giống.
Hiện nay trên thị trường phân loại cây đa theo mục đích sử dụng, trong đó có đa bonsai được trưng dụng làm cảnh. Cây chủ yếu được nhà vườn trồng sáng tạo, uốn cây từ khi còn nhỏ, một thời gian thân phình to và mọc ra những lá non rất độc đáo, loại này đẹp và được nhiều người tìm kiếm mua trưng bày nhằm tạo nên sự ấn tượng cho không gian thêm độc đáo hơn.
Cây đa cảnh có tác dụng tạo ra một không gian xanh mát, giúp thanh lọc không khí, giảm căng thẳng và mang lại cảm giác thư giãn cho người chăm sóc. Việc chăm sóc cây không chỉ là hoạt động thư giãn mà còn giúp người chơi rèn luyện tính kiên nhẫn và sự tập trung. Đặc biệt, với những cây đa cảnh được tạo dáng bonsai, người chơi còn có cơ hội thể hiện sự sáng tạo và cá tính qua từng thế cây.
Cây đa được các nghệ nhân “hô biến” thành tác phẩm bonsai bề thế
Từ góc nhìn phong thủy, cây đa cảnh mang ý nghĩa sâu sắc. Trong văn hóa Á Đông, cây đa được xem như biểu tượng của sức mạnh, sự trường thọ và bền vững. Rễ cây khỏe khoắn đại diện cho nền tảng vững chắc, giúp gia chủ ổn định và phát triển. Tán lá rậm rạp tượng trưng cho sự thịnh vượng, tài lộc và sự bảo vệ.
Đặt cây đa cảnh trong không gian sống có thể giúp cân bằng năng lượng, xua đuổi điều xui xẻo và thu hút may mắn. Bên cạnh đó, cây đa cảnh còn gắn liền với giá trị tinh thần, giúp kết nối con người với thiên nhiên và nhắc nhở về sự gắn bó với truyền thống. Một cây đa cảnh trong nhà hay sân vườn không chỉ là vật trang trí, mà còn là nguồn cảm hứng, mang lại cảm giác an lành và bình yên.
Trên thị trường cây cảnh hiện có nhiều sản phẩm bonsai từ cây đa, được các nghệ nhân sinh vật cảnh chăm chút. Những chậu đa bonsai mini có giá từ khoảng vài trăm nghìn đồng đến vài triệu đồng, được nhiều người săn lùng để trưng ở ban công, trong vườn nhà, làm đẹp không gian sống. Đa số các tác phẩm cây đa cảnh đều lớn hơn những loại cây khác, nhờ đặc điểm sinh học với bộ rễ lớn.
Cây đa bonsai được nhiều người săn lùng vì ý nghĩa phong thủy đặc biệt
Có nhiều dáng thế khác nhau khi đưa cây đa “lên chậu”
Cách đây không lâu, thị trường cây cảnh đã có dịp mãn nhãn trước đây đa dáng làng có giá 2 tỷ đồng “độc nhất vô nhị” ở Hà Nội. Giới chơi cây cảnh đánh giá đây là cây đa độc đáo nhất ở thời điểm đó, bởi để tạo tác một cây đa nhìn ưng mắt khó gấp nhiều lần cây sanh.
Theo chủ nhân, tác phẩm có tuổi đời khoảng 70 năm và mất hơn 20 năm tạo tác, thuộc dòng đa lá lông - lá có rất nhiều lông như lá mơ chứ không phải dòng đa lá trơn, đa núi. Đây là một tác phẩm quý, toàn bộ bệ rễ ôm đá, tay cành đã hoàn thiện, xung quanh thân cây có những rễ buông thẳng từ các cành lớn xuống dưới nhìn rất tự nhiên. Ngoài gốc cây ôm đá, điểm trên thân cây còn ôm một chậu đá để tạo sự già cỗi cũng như sự chắc chắn cho cây.
Ngoài điểm nhấn là các rễ phụ thẳng nối bệ rễ với các cành, nghệ nhân còn tạo thêm một cành rơi cho cây mềm mại. Bệ rễ trắng trườn theo đá lên cao dần nhìn như một dòng suối. Trải qua thời gian cùng với sự kiên trì của người nghệ nhân, các rễ đã đan xen vào nhau, ôm chặt vào các mỏm đá.
Bộ rễ “khủng” của cây đa bonsai cổ thụ thụ giúp cây có vẻ đẹp đặc biệt
Một điểm đặc biệt của tác phẩm có một số tay cành lớn được uốn như tay cành cây sanh. Các điểm cắt, đục đã liền sẹo nên nhìn cây rất sạch sẽ. Các tay cành lớn nối từ thân cây cũng đã múp sẹo. Theo các nghệ nhân, dù biết tạo tác đa khó nhưng vẫn cứ làm để vườn cây thêm đa dạng.
Cây đa bonsai không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật sống mà còn là hiện thân của ký ức văn hóa, phong thủy và sự sáng tạo của người nghệ nhân. Việc sở hữu một cây đa bonsai là cách để mỗi người nuôi dưỡng sự tĩnh lặng, nâng tầm không gian sống và kết nối với hồn quê Việt trong đời thường.
