Chung kết World Cup là trận đấu lớn nhất của môn thể thao vua. Trong khi các danh hiệu ở cấp độ câu lạc bộ là minh chứng cho năng lực bền bỉ, thì uy tín của một trận chung kết thế giới là không thể so sánh.
Vậy cần những yếu tố gì để ghi được một bàn thắng trong trận cầu lịch sử này? Dựa trên dữ liệu chi tiết của Opta từ năm 1966 đến nay, chúng ta có thể thấy rõ bức tranh về sự khắc nghiệt của việc tìm đường vào khung thành đối phương ở trận đấu cuối cùng.
Tính tổng thể lịch sử, đã có 80 bàn thắng được ghi sau 21 trận chung kết World Cup, đạt tỷ lệ trung bình 3,8 bàn mỗi trận. Tuy nhiên, con số này phần lớn nhờ vào hiệu suất cực cao của các kỳ đại hội sơ khai.
Nếu tính từ trận chung kết năm 1966 đến năm 2022, có 49 bàn thắng được ghi sau 15 trận, trung bình 3,3 bàn mỗi trận. Dù con số này vẫn cao hơn mức trung bình chung của giải đấu (2,6 bàn/trận), chúng ta cần lưu ý rằng có tới 7 trận chung kết trong giai đoạn này phải bước vào hiệp phụ.
Thống kê về chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) phơi bày một thực tế phũ phàng về áp lực tâm lý. Trong 15 trận chung kết gần nhất, tổng xG từ tất cả các pha dứt điểm là 57,6. Ngoại trừ bàn phản lưới nhà duy nhất của Mario Mandzukic năm 2018, thực tế các cầu thủ chỉ ghi được 48 bàn thắng. Điều này đồng nghĩa với việc các chân sút đã ghi ít hơn 9,6 bàn so với kỳ vọng dựa trên chất lượng các cơ hội.
Cụ thể hơn, có 491 cú sút đã được thực hiện trong các trận chung kết kể từ năm 1966 (trung bình 32,7 cú sút mỗi trận). Giá trị xG trung bình cho mỗi cú sút là 0,12, nhưng tỷ lệ bàn thắng thực tế chỉ đạt 0,10. Sự sụt giảm hiệu suất này có thể giải thích bởi tâm lý căng cứng của các tiền đạo hoặc những màn trình diễn xuất thần của các thủ môn, những người vốn có hệ thần kinh được "thiết lập" khác biệt để chịu đựng áp lực.
Về vị trí dứt điểm, phần lớn các bàn thắng đều đến từ cự ly rất gần. Các cầu thủ luôn nỗ lực đưa bóng đến vị trí thuận lợi nhất trước khi dứt điểm để ghi tên mình vào sử sách. Chỉ có 5 trong tổng số 49 bàn thắng trong 15 trận chung kết gần đây được thực hiện từ ngoài vòng cấm.
Lionel Messi đang giữ kỷ lục về bàn thắng có giá trị xG cao nhất trong một trận chung kết. Đó là pha đệm bóng cận thành bằng chân phải ở hiệp phụ trận gặp Pháp năm 2022, đạt chỉ số xG lên tới 0,86. Ngược lại, những bàn thắng "không tưởng" với xG thấp nhất (chỉ 0,03) thuộc về cú sút xa của Gerson vào lưới Ý năm 1970 và pha lập công của Kylian Mbappe vào lưới Croatia năm 2018.
Mbappe hiện là người giữ kỷ lục ghi nhiều bàn thắng nhất trong các trận chung kết World Cup với 4 pha lập công, nhưng anh không thể góp mặt ở trận đấu cuối cùng năm nay sau khi Pháp thất bại trước Tây Ban Nha.
Trong khi đó, Messi sẽ có cơ hội nâng cao thành tích 2 bàn thắng của mình khi Argentina đối đầu với Tây Ban Nha vào rạng sáng thứ Hai tuần sau. Giữa bầu không khí nghẹt thở, người hâm mộ đang chờ đợi xem ai sẽ là người vượt qua áp lực để trở thành người hùng dân tộc tiếp theo.
