Có những túi gạo khi mới mua về vẫn trắng sạch, không hề thấy dấu hiệu bất thường. Thế nhưng chỉ sau một thời gian, mở thùng ra lại thấy những con mọt nhỏ bò bên trong. Nhiều người lập tức mang gạo ra phơi nắng với hy vọng tiêu diệt chúng thật nhanh.
Tuy nhiên, với gạo đã bị mọt, xử lý không đúng cách có thể khiến việc bảo quản về sau càng khó khăn. Thay vì phơi dưới nắng gắt, có thể áp dụng một số cách đơn giản để loại bỏ mọt, đồng thời chú ý hơn đến nhiệt độ, độ ẩm và dụng cụ chứa gạo.
Vì sao gạo để lâu lại xuất hiện mọt?
Mọt gạo, hay còn gọi là mọt ngũ cốc, là nhóm côn trùng thường xuất hiện trong các loại hạt và thực phẩm khô. Chúng có kích thước nhỏ, thường chỉ vài milimet nhưng có khả năng sinh sản nhanh khi gặp điều kiện thuận lợi.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là mọt không nhất thiết phải từ bên ngoài chui vào thùng gạo. Trứng có thể đã xuất hiện trong hạt từ trước khi gạo được đưa về nhà. Ấu trùng phát triển bên trong hạt nên trong thời gian đầu rất khó nhận biết bằng mắt thường. Khi trưởng thành, mọt mới chui ra ngoài, khiến gia chủ có cảm giác chúng đột nhiên xuất hiện trong thùng gạo.
Nhiệt độ cao và môi trường ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho các loại côn trùng gây hại trong thực phẩm khô phát triển. Vì vậy, bảo quản gạo ở nơi khô ráo, mát mẻ và hạn chế hơi ẩm là một trong những cách quan trọng để giảm nguy cơ gạo bị mọt.
Nếu chỉ có vài con mọt và hạt gạo vẫn khô, không có mùi lạ hay dấu hiệu nấm mốc, có thể xử lý rồi sử dụng. Ngược lại, nếu gạo đã bị mốc, có mùi bất thường hoặc hư hỏng nghiêm trọng, tốt nhất nên bỏ đi.
4 cách đơn giản để xử lý mọt gạo
1. Cho gạo vào ngăn đông tủ lạnh
Đây là một trong những cách dễ thực hiện nếu lượng gạo không quá lớn.
Cho phần gạo đã xuất hiện mọt vào túi hoặc hộp kín rồi đặt trong ngăn đông khoảng 24-48 giờ. Sau khi lấy ra, để gạo trở lại nhiệt độ thường rồi mới đem bảo quản hoặc nấu như bình thường.
Nhiệt độ thấp có thể tiêu diệt côn trùng và các giai đoạn phát triển của chúng. Một số hướng dẫn bảo quản thực phẩm khô khuyến nghị cấp đông ở khoảng 0 độ F (xấp xỉ -18 độ C) trong vài ngày để xử lý côn trùng và trứng trong thực phẩm.
Sau khi xử lý, có thể vo gạo và nhặt bỏ phần xác mọt trước khi nấu.
2. Dùng hạt tiêu Tứ Xuyên (hoa tiêu)
Một mẹo khác được nhiều gia đình áp dụng là dùng hoa tiêu.
Lấy vài chục hạt hoa tiêu, bọc trong một lớp vải mỏng rồi đặt vào thùng hoặc túi đựng gạo. Mùi đặc trưng của hoa tiêu có thể giúp xua côn trùng, từ đó hạn chế tình trạng mọt tiếp tục xuất hiện.
Với cách này, nên đặt hoa tiêu trong túi vải riêng thay vì để trực tiếp lẫn với gạo để tránh ảnh hưởng đến mùi vị khi nấu.
3. Vỏ cam kết hợp rong biển
Tận dụng những nguyên liệu sẵn có trong bếp cũng là một cách được nhiều người áp dụng.
Vỏ cam khô: Sau khi ăn cam, giữ lại phần vỏ, phơi khô rồi cho vào túi nhỏ đặt trong thùng gạo. Mùi tinh dầu tự nhiên từ vỏ cam có thể giúp hạn chế côn trùng.
Rong biển: Có thể đặt một lượng nhỏ rong biển khô trong thùng gạo. Rong biển có khả năng hút ẩm, giúp môi trường bảo quản khô ráo hơn và từ đó hạn chế điều kiện thuận lợi cho mọt phát triển.
Dù sử dụng cách nào, nguyên liệu đặt trong gạo cũng cần đảm bảo khô hoàn toàn, tránh đưa thêm hơi ẩm vào thùng.
4. Để gạo ở nơi thoáng mát, tránh nắng trực tiếp
Nếu không muốn dùng tủ lạnh, có thể trải gạo ra một nơi khô, sạch và thông thoáng, không có ánh nắng trực tiếp, để mọt bò ra ngoài rồi dùng rây lọc bỏ.
Cách này cần nhiều thời gian hơn nhưng có thể áp dụng khi lượng gạo lớn hoặc không thuận tiện để cấp đông.
Quan trọng nhất là sau khi xử lý, không nên đổ ngay gạo trở lại chiếc thùng cũ nếu thùng vẫn còn vụn gạo, xác mọt hoặc trứng. Cần vệ sinh dụng cụ chứa trước khi bảo quản lại.
Muốn gạo lâu bị mọt, đừng chỉ chú ý đến thùng gạo
Ngoài xử lý khi mọt đã xuất hiện, một số thói quen nhỏ ngay từ lúc mua gạo cũng có thể giúp giảm nguy cơ tái nhiễm.
Mua lượng vừa đủ dùng
Không nhất thiết phải mua một lượng gạo thật lớn để dự trữ. Với gia đình ít người, nên mua lượng vừa phải, ưu tiên sử dụng hết trong thời gian tương đối ngắn rồi mua đợt mới. Các hướng dẫn về kiểm soát côn trùng trong thực phẩm khô cũng khuyến nghị mua lượng phù hợp với tốc độ sử dụng và luân phiên dùng thực phẩm cũ trước.
Kiểm tra gạo ngay khi mua
Trước khi mang về nhà, nên quan sát túi gạo xem có lỗ thủng, dấu hiệu mọt, côn trùng hoặc những hạt có biểu hiện bất thường hay không.
Một mẹo khác có thể áp dụng với gạo mới mua là cho túi gạo vào ngăn đông khoảng 3 ngày, sau đó để gạo trở về nhiệt độ thường trước khi chuyển sang hộp kín. Cách này có thể giúp xử lý những côn trùng hoặc ấu trùng đã có sẵn trong gạo.
Dùng hộp kín để bảo quản
Sau khi mở bao, nên chuyển gạo sang hộp nhựa chuyên dụng cho thực phẩm, lọ thủy tinh hoặc vật chứa có nắp kín. Các loại hộp kín giúp hạn chế hơi ẩm và giảm khả năng côn trùng tiếp cận gạo.
Nếu mua gạo với số lượng lớn, có thể chia thành nhiều phần nhỏ thay vì mở cả bao mỗi lần lấy gạo. Cách này cũng giúp hạn chế việc toàn bộ số gạo bị ảnh hưởng nếu một phần xuất hiện mọt.
Giữ khu vực chứa gạo khô và sạch
Không nên đặt thùng gạo ở nơi thường xuyên có hơi nước, gần bồn rửa hoặc khu vực ẩm thấp. Sau khi lấy gạo, cần đóng nắp ngay.
Nếu gạo bị mọt, đừng chỉ xử lý riêng phần gạo. Hãy kiểm tra thêm bột mì, ngũ cốc, các loại hạt, đậu khô, thức ăn cho thú cưng và những thực phẩm khô khác ở gần đó, bởi các loại côn trùng gây hại trong kho có thể xuất hiện ở nhiều nhóm thực phẩm khô.
Vệ sinh thùng gạo định kỳ
Khi đã dùng hết gạo, cần kiểm tra kỹ đáy và các góc của thùng. Những hạt gạo vỡ, bụi gạo hoặc phần thức ăn còn sót lại có thể trở thành nơi trú ẩn của côn trùng.
Có thể vệ sinh sạch thùng, để khô hoàn toàn rồi mới cho mẻ gạo mới vào. Khu vực xung quanh cũng nên được làm sạch, đặc biệt là các khe, góc tủ và vị trí có thể tích tụ vụn thực phẩm.
Nếu có điều kiện, bảo quản gạo trong tủ lạnh
Trong thời tiết nóng ẩm, bảo quản lượng gạo vừa phải trong tủ lạnh là một lựa chọn đáng cân nhắc. Nhiệt độ thấp không thuận lợi cho côn trùng phát triển, đồng thời giúp gạo tránh được môi trường nóng ẩm bên ngoài.
Nếu bảo quản trong tủ lạnh, gạo cần được đựng trong hộp hoặc túi kín để hạn chế hơi ẩm và mùi từ những thực phẩm khác.
Đừng vội phơi gạo dưới nắng gắt khi thấy mọt
Gạo xuất hiện mọt không đồng nghĩa với việc phải bỏ ngay toàn bộ nếu mức độ nhiễm nhẹ và hạt gạo vẫn khô, không có dấu hiệu hư hỏng. Có thể lựa chọn cách xử lý phù hợp như cấp đông, dùng hoa tiêu, vỏ cam kết hợp rong biển hoặc để gạo ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
Tuy nhiên, xử lý mọt chỉ là bước đầu. Muốn hạn chế tình trạng tái diễn, cần đặc biệt chú ý đến độ khô của gạo, hộp đựng kín, vệ sinh khu vực bảo quản và lượng gạo mua mỗi lần.
Một khi phát hiện mọt, cũng nên kiểm tra những thực phẩm khô khác trong bếp thay vì chỉ nhìn vào thùng gạo. Làm tốt những bước này sẽ giúp việc bảo quản gạo vệ sinh, thuận tiện hơn và hạn chế tình trạng vừa mua gạo mới đã phải xử lý mọt.
