Thực tế, khi quan sát quá trình lớn lên của trẻ, bố mẹ có thể nhận thấy một số biểu hiện cho thấy em bé đang phát triển khỏe mạnh, linh hoạt và thích nghi tốt với môi trường sống.
Trẻ sở hữu những dấu hiệu này được gọi là “em bé may mắn”. Nếu quan sát kỹ, bố mẹ có thể nhận ra 5 đặc điểm đáng chú ý ở những em bé phát triển tốt. Nếu có một trong số đó cũng là tín hiệu đáng mừng, cho thấy con đang có những bước phát triển tích cực trong những năm tháng đầu đời.
5 lợi thế đáng mừng thường thấy ở những em bé phát triển tốt
Nền tảng thể chất tốt, sức khỏe ổn định
Với một em bé, sức khỏe luôn là nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển. Khi trẻ ăn ngủ tương đối ổn định, tăng trưởng phù hợp và ít gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, việc chăm sóc cũng trở nên nhẹ nhàng hơn đối với cả gia đình.
Không ít bố mẹ từng trải qua cảm giác lo lắng khi con thường xuyên quấy khóc, ăn ngủ thất thường hoặc hay mắc bệnh. Ngược lại, một em bé có thể trạng ổn định thường giúp bố mẹ bớt áp lực và có thêm thời gian vui chơi với con.
Cân nặng khi sinh khoảng 3 - 3,5 kg
Trong quan niệm dân gian, nhiều người thường gọi những em bé đủ tháng có cân nặng khoảng 3 - 3,5 kg là “em bé biết ơn” hoặc “em bé dễ nuôi”.
Với trẻ đủ tháng, cân nặng nằm trong khoảng phù hợp thường là một dấu hiệu tích cực về tình trạng phát triển lúc mới chào đời.
Một em bé không quá nhẹ cũng không quá nặng thường có điều kiện thuận lợi để tiếp tục tăng trưởng nếu được chăm sóc và nuôi dưỡng phù hợp.
Vì vậy, bố mẹ nên quan tâm đến đường tăng trưởng theo thời gian, khả năng ăn ngủ và tình trạng sức khỏe tổng thể của trẻ.
Biết tự xoa dịu và dễ tìm lại cảm giác an toàn
Bố mẹ có thể nhận thấy một số em bé khi khó chịu hoặc bắt đầu khóc sẽ tự tìm cách làm dịu mình, chẳng hạn đưa tay lên miệng, mút tay...
Đây có thể là cách trẻ tự điều chỉnh trạng thái khi cảm thấy căng thẳng. Khi được bố mẹ đáp ứng nhu cầu một cách phù hợp, trẻ dần hình thành cảm giác an toàn và học cách điều hòa cảm xúc.
Điều này không có nghĩa trẻ phải luôn tự nín khóc hay không cần người lớn. Trẻ sơ sinh vẫn cần sự ôm ấp, đáp ứng và đồng hành của bố mẹ. Điểm đáng chú ý là theo thời gian, trẻ từng bước học cách tự trở lại trạng thái bình tĩnh sau khi khó chịu.
Khả năng này sẽ tiếp tục được phát triển khi trẻ lớn hơn và trở thành một phần quan trọng trong khả năng thích nghi với những tình huống mới.
Tò mò, nhạy bén với âm thanh
Có những bé đặc biệt chú ý đến những âm thanh, ánh sáng, khuôn mặt hoặc chuyển động xung quanh.
Khi nghe thấy tiếng động, trẻ quay đầu tìm kiếm. Hay nhìn thấy một vật mới, trẻ chăm chú quan sát. Khi người lớn nói chuyện, trẻ có xu hướng dõi theo khuôn mặt hoặc giọng nói.
Những biểu hiện này cho thấy trẻ đang tích cực tiếp nhận thông tin từ môi trường.
Sự tò mò thúc đẩy trẻ quan sát, lắng nghe, chạm vào và khám phá. Mỗi trải nghiệm lại tạo thêm cơ hội để não bộ xử lý thông tin và hình thành những kết nối mới.
Bé hay cười, tạo cảm giác gần gũi
Bé có biểu cảm vui vẻ, dễ mỉm cười và dễ tương tác với người thân. Những biểu hiện đáng yêu này thường khiến người lớn muốn trò chuyện, ôm ấp và chơi cùng trẻ nhiều hơn.
Khi trẻ thường xuyên nhận được ánh mắt, nụ cười, lời nói dịu dàng và sự đáp lại từ người chăm sóc, mối quan hệ giữa hai bên cũng có thêm cơ hội trở nên gắn bó.
Môi trường giàu sự quan tâm và đồng hành này lại tiếp tục hỗ trợ trẻ cảm thấy an toàn, thoải mái và tự tin hơn khi khám phá.
Lợi thế bẩm sinh tốt đến đâu cũng cần được nuôi dưỡng đúng cách
Vì sao có những em bé từ nhỏ đã có nền tảng thể chất và khả năng thích nghi khá tốt, nhưng khi lớn lên, sự khác biệt giữa các trẻ lại ngày càng rõ rệt?
Một phần quan trọng nằm ở môi trường sống và cách bố mẹ đồng hành sau khi trẻ chào đời.
Những lợi thế ban đầu tạo cho trẻ một nền tảng thuận lợi, nhưng không phải “tấm vé” đảm bảo trẻ sẽ luôn phát triển tốt. Nếu thiếu chế độ sinh hoạt phù hợp, ít được vận động, giao tiếp hoặc hỗ trợ về cảm xúc, những lợi thế ấy cũng khó phát huy hết.
Bố mẹ có thể bắt đầu từ những điều rất đơn giản:
- Duy trì nếp sinh hoạt ổn định, đặc biệt chú ý đến thời lượng và chất lượng giấc ngủ của trẻ.
- Cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và không gian bên ngoài một cách phù hợp, tạo cơ hội để con quan sát và khám phá môi trường.
- Khuyến khích vận động theo từng giai đoạn phát triển, từ nằm sấp, lẫy đến bò, đứng và các kỹ năng vận động phù hợp với độ tuổi.
- Trò chuyện và tương tác với trẻ mỗi ngày, đáp lại âm thanh, ánh mắt và cảm xúc của con, đồng thời khuyến khích sự tò mò thay vì vội vàng ngăn cản.
- Không khí gia đình là nền đất quan trọng để trẻ trưởng thành.
Gia đình có không khí ổn định, ít căng thẳng và giàu sự tương tác sẽ tạo cho trẻ cảm giác an toàn. Khi được thường xuyên trò chuyện, lắng nghe và đáp lại, trẻ có thêm cơ hội phát triển ngôn ngữ, tư duy cũng như khả năng nhận biết và điều chỉnh cảm xúc.
Ngược lại, nếu trẻ thường xuyên sống trong tiếng quát mắng, tranh cãi hoặc thiếu sự quan tâm, điều đó có thể ảnh hưởng đến cảm giác an toàn và cách trẻ nhìn nhận thế giới xung quanh.
Vì vậy, dù hai đứa trẻ có nền tảng ban đầu tương đối giống nhau, môi trường sống và cách được nuôi dưỡng vẫn có thể tạo ra những khác biệt đáng kể theo thời gian.
Điều quan trọng là giúp những điểm mạnh tự nhiên của con có cơ hội được phát triển thông qua giấc ngủ, vận động, giao tiếp, tình yêu thương và một môi trường gia đình lành mạnh.
