Đó là hình ảnh Thomas Tuchel cuồng nhiệt trong phòng thay đồ tuyển Anh, bộc lộ niềm vui như một cậu bé, là Mauricio Pochettino với chiếc áo khoác trị giá 500 USD, vô tình trở thành nguồn cảm hứng cho phong cách của những quý ông trung niên, hay Erling Haaland chứng minh rằng một tiền đạo có thể vừa lạnh lùng trước khung thành, vừa vụng về và đáng yêu trong những khoảnh khắc ăn mừng.
Nhưng vượt lên trên tất cả, vẫn có một cái tên nổi bật hơn phần còn lại. Một cầu thủ không chỉ làm chủ trận đấu, mà còn kiểm soát cách thế giới nhìn nhận mình, kiểm soát cảm xúc và từng lời nói của bản thân. Đó là Kylian Mbappe.
Tiếng cười sau cùng của kẻ được định mệnh chọn sẵn
Người ta đã bật cười trước Kylian Mbappe từ khi anh còn là một đứa trẻ, nhưng suốt bao năm qua, anh luôn là người mỉm cười sau cùng.
Khi mới lên ba, cậu bé Mbappe lớn lên ở vùng ngoại ô Paris (banlieue) thường đặt tay lên ngực, hát vang quốc ca La Marseillaise và nói với sự tự tin tuyệt đối rằng một ngày nào đó mình sẽ khoác áo đội tuyển Pháp. Những lời tuyên bố ấy khi đó chỉ nhận lại những nụ cười trìu mến của người lớn, như thể đó chỉ là giấc mơ ngây thơ của một đứa trẻ.
Nhưng nhiều năm sau, cậu bé ấy không chỉ thực hiện lời hứa của mình. Mbappe đã trở thành cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong lịch sử đội tuyển Pháp.
Những người bạn của cha mẹ anh từng mua tặng Mbappe một mô hình sân Bernabeu như một cách trêu chọc giấc mơ khoác áo Real Madrid mà cậu bé khi ấy luôn khẳng định. Nhiều năm sau, điều từng bị xem là viển vông ấy đã trở thành hiện thực.
Vào chủ nhật vừa qua, trong những phút cuối của trận đấu căng thẳng ở vòng 16 đội gặp Paraguay, nơi anh ghi bàn quyết định từ chấm phạt đền, tiền đạo người Pháp chỉ thản nhiên bước đi trên sân với nụ cười rạng rỡ.
Dường như ở bất cứ nơi đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Mbappe luôn tìm được cách để trở thành người mỉm cười sau cùng.
Nghệ thuật di chuyển thong dong và sức hút văn hóa mạng
Đến thời điểm này, tất cả chúng ta đều đã quen thuộc với những phẩm chất biến Mbappe trở thành một lực lượng không thể ngăn cản trên sân cỏ, tốc độ xé gió, nền tảng thể chất lì lợm, mạnh mẽ và đôi chân khiến mọi chuyển động xung quanh dường như đều diễn ra theo nhịp điệu của riêng anh.
Trong tiếng Pháp, người ta gọi mọi cầu thủ hàng đầu là một “crack” (tiếng bẻ khớp), và không ai phù hợp với từ tượng thanh này hơn ngôi sao người Pháp, thon gọn nhưng đầy bản năng, anh giống như một cú quất của roi da, bứt tốc với thứ vận tốc khiến mọi hậu vệ chỉ còn biết nhìn theo trong bất lực.
Bốn tuần qua đã giúp chúng ta cảm nhận rõ hơn vì sao Mbappe lại đặc biệt đến vậy. Góc quay từ camera của trọng tài cho thấy tốc độ và sự dữ dội trong từng pha bứt tốc của anh luôn đi cùng một vẻ ung dung đáng kinh ngạc.
Ở Mbappe, sức mạnh chưa bao giờ đồng nghĩa với sự gồng mình, mỗi pha xử lý đều diễn ra nhẹ như không, nhưng vẫn đủ để hạ gục đối thủ chỉ trong khoảnh khắc. Những bước chạy của anh vừa mềm mại như loài mèo, vừa chuẩn xác và lạnh lùng như một loài chim săn mồi.
Tại World Cup lần này, Mbappe đã vượt khỏi khuôn khổ của một siêu sao bóng đá để trở thành một biểu tượng văn hóa, với tầm ảnh hưởng ngoài sân cỏ tương xứng với sự vĩ đại của anh trên sân đấu. Những ảnh chế (meme) về "Nhà độc tài" xuất hiện dồn dập ngay trước thềm giải đấu và càng tăng tốc kể từ đó, chúng phổ biến đến mức Didier Deschamps cảm thấy cần phải lên tiếng chỉ ra rằng đội trưởng của ông thực chất không phải là một bạo chúa, mà là một cầu thủ được các đồng đội yêu mến và trân trọng.
Deschamps vốn không phải mẫu người hài hước nhất nước Pháp, nên ông dường như không nhận ra rằng những màn so sánh Mbappe với Mobutu, điều mà chính các đồng đội của anh cũng đón nhận đầy thích thú, thực chất lại càng làm tăng sức hút và vị thế của Mbappé trong mắt công chúng.
Trong văn hóa Internet hiện đại, việc trở thành chất liệu cho những bức ảnh chế đôi khi lại là dấu hiệu cho thấy sức ảnh hưởng của một biểu tượng đại chúng. Những vĩ nhân đi trước như Messi, Ronaldo, hay thậm chí Zidane có phần quá chừng mực để nhận được sự đối xử này. Kyks Baps (biệt danh của Mbappe) chính là thủ lĩnh của một thế hệ mới, một thế hệ tràn đầy sức sống và cá tính đến mức cuối cùng đã cung cấp cho các thánh troll trực tuyến trên thế giới một kho tàng để làm việc.
Nghệ thuật ngôn từ và tư duy của một chính khách
Trong văn hóa bóng đá Pháp, khả năng ăn nói sắc sảo được coi trọng chẳng kém một pha đảo chân, một cú xỏ háng hay động tác roulette kinh điển. Mbappe, người từng tự tổ chức những buổi họp báo giả từ năm lên 5, từ lâu đã được xem là một trong những cầu thủ phát biểu xuất sắc nhất của thể thao đỉnh cao.
Thế nhưng tại World Cup lần này, Mbappe còn đưa khả năng diễn đạt của mình lên một tầm cao mới. Từ những chia sẻ về sự thay đổi trong phong cách chơi bóng, cách các đồng đội "giải phóng không gian", cho đến các cuộc tranh luận quanh quãng nghỉ tiếp nước, anh luôn đưa ra quan điểm một cách mạch lạc, dứt khoát và đầy sức nặng.
Cầu thủ 27 tuổi cũng không ngần ngại đứng ra bảo vệ Deschamps, vị HLV luôn gây nhiều tranh cãi tại Pháp bất chấp bảng thành tích đồ sộ, khi gọi ông vừa là một người bạn, vừa là một "người cha nghiêm khắc".
Là một cầu thủ dường như luôn được số phận ưu ái, tiền đạo người Pháp cũng sở hữu khả năng tự trào hiếm có. Khi còn là một thiếu niên, sau khi bị các bạn cùng lớp chế giễu vì chiếc áo mặc đến trường, ngay hôm sau anh xuất hiện trong chiếc quần jean ống loe cùng đôi giày chạy bộ quai dán Velcro, chủ động biến mình thành một phần của trò đùa.
Trong một buổi họp báo tại EURO 2024, sau lời kêu gọi cử tri Pháp bỏ phiếu chống phe cực hữu, Mbappe được một phóng viên tự nhận mình đang ngồi ở "phía cực tả" của phòng họp báo đặt câu hỏi. Anh lập tức đáp lại đầy hóm hỉnh: "May mà anh không ngồi ở phía bên kia."
Hiếm có cầu thủ nào ý thức rõ sức nặng của tiếng nói và tầm ảnh hưởng của mình như Mbappe. Nếu Michael Jordan từng nổi tiếng với quan điểm "Người của Đảng Cộng hòa cũng mua giày thể thao", thì tiền đạo người Pháp dường như chấp nhận việc những người theo phe cực hữu sẽ quay lưng với mình, miễn là anh không phải từ bỏ những điều mình tin tưởng.
Vì thế, không quá ngạc nhiên khi tại World Cup lần này, tuyên bố gây chấn động nhất của Mbappe lại là màn đáp trả đanh thép nhằm vào một nữ nghị sĩ Paraguay, người đã đưa ra những phát ngôn mang tính phân biệt chủng tộc sau thất bại của đội nhà trước tuyển Pháp ở vòng 16 đội.
Sau nhiều năm chứng kiến các ngôi sao thể thao hàng đầu chọn cách giữ im lặng hoặc đứng ngoài những tranh luận chính trị, việc Số 10 của Les Bleus sẵn sàng lên tiếng tạo cảm giác như bóng đá đang bước sang một thời kỳ mới, một "kỷ nguyên Mbappe" đúng như cách Guardian ví von là Mbappecene.
Cái nôi Bondy và phòng thí nghiệm của những thiên tài
Một ý thức sâu sắc về những nguyên tắc sống, một nền tảng tri thức không phô trương, cùng sự cẩn trọng với sức nặng của ngôn từ bên cạnh khả năng làm chủ từng động tác trên sân cỏ, đâu là những yếu tố đã kết hợp để nhào nặn nên một nhân cách đặc biệt như Kylian Mbappe, một huyền thoại đang được viết tiếp? “Đó là vấn đề của giáo dục”, chính anh từng đúc kết.
Mbappe vốn là một cậu bé hiếu động, gần như không bao giờ ngồi yên, nhưng cha mẹ anh đã làm mọi thứ trong khả năng để trao cho con trai những công cụ kiểm soát nguồn năng lượng dồi dào ấy, anh có một nhà tâm lý học đồng hành từ năm lớp 7, được học thổi sáo, tham gia các lớp kịch nghệ, và dĩ nhiên, cả bóng đá.
Ngôi nhà của gia đình Mbappe ở Bondy, vùng ngoại ô phía đông bắc Paris, chỉ cách Stade Leo-Lagrange, một sân thể thao cộng đồng nhỏ nhưng đầy đủ tiện nghi, một dãy phố. Chính trên những khoảng sân như thế, giấc mơ bóng đá của nhiều đứa trẻ được nuôi dưỡng. Không phải ngẫu nhiên khi World Cup lần này chứng kiến 56 cầu thủ sinh ra tại Paris góp mặt, nhiều hơn bất kỳ thành phố nào khác trên thế giới.
Trong nhiều tuần qua, người ta nói rất nhiều về banlieue, những vùng ngoại ô trải dài quanh Paris, nơi tập trung hàng triệu cư dân và cũng là nơi đã nuôi dưỡng một phần lớn thế hệ vàng của bóng đá Pháp.
Giữa mạng lưới những khu phố ấy, Bondy nổi lên như một biểu tượng đặc biệt. Đây không chỉ là nơi Kylian Mbappe lớn lên, mà còn là quê hương của William Saliba và nhiều tài năng khác, minh chứng cho khả năng kỳ lạ của vùng đất này trong việc biến những giấc mơ sân cỏ thành hiện thực.
Trong bán kính đi bộ từ sân vận động nơi Ngôi sao người Pháp từng trưởng thành, giữa những cửa hàng đồ gia dụng giá rẻ, những dãy chung cư tiền chế phủ màu xám và vô số sân bóng cộng đồng, tồn tại một khu nhà ở xã hội khác thường với những tòa tháp hình trụ được phủ gạch men sáng bóng cùng một công trình kiến trúc Brutalist nổi tiếng do Oscar Niemeyer thiết kế.
Không nơi nào thể hiện rõ hơn nghịch lý của vùng ngoại ô Pháp, những giới hạn và cơ hội đan xen, sự khắc nghiệt và niềm hy vọng song hành. Chỉ trong một dặm vuông tưởng như đơn điệu ấy, nơi có sự giản dị, tính cộng đồng và những khát vọng mãnh liệt, một phòng thí nghiệm kỳ lạ của tài năng bóng đá đã được hình thành.
Vương miện quyền lực đã có chủ
Và ở trung tâm của vũ trụ ấy, nơi những dòng chảy khác biệt của văn hóa Pháp gặp nhau, nơi hội tụ những giá trị tốt đẹp nhất của thể thao và khả năng tự nhìn nhận của một quốc gia luôn đặt câu hỏi về chính mình, chính là Kylian Mbappe.
Anh vừa mang dáng dấp của một nhà lãnh đạo công chúng, vừa sở hữu sự hài hước của một nghệ sĩ biểu diễn, vừa là biểu tượng của văn hóa meme, vừa là người sẵn sàng lên tiếng cho những sự thật gai góc.
Ngôi sao người Pháp có thể là một trong những tiếng nói giàu sức nặng đạo đức nhất của thể thao hiện đại, nhưng đồng thời cũng là nhân vật khiến người khác thích thú nhất khi trở thành đề tài của những câu chuyện đùa.
Anh là một cầu thủ bóng đá. Một người từng học thổi sáo. Một diễn viên trên sân khấu. Một đứa trẻ được nuôi dưỡng để hiểu rằng tài năng chỉ là điểm khởi đầu, còn bản lĩnh mới quyết định hành trình.
Giờ đây, Mbappe bước vào lịch sử World Cup với sự bình thản gần như vương giả của một người đã nhìn thấy con đường phía trước từ rất lâu. Napoleon từng phải tự đặt vương miện lên đầu mình, nhưng trong bóng đá hiện đại, chiếc vương miện quyền lực nhất không cần được trao bởi bất kỳ ai, nó đã tìm thấy chủ nhân của mình.
