Hầu như bố mẹ kỳ vọng con đạt điểm số cao, xem đó là thước đo cho tương lai thành công. Tuy nhiên, khi trưởng thành, thành công của một người không chỉ được quyết định bởi thành tích học tập, mà còn phụ thuộc vào những năng lực tích lũy trong quá trình lớn lên.
Tài năng có thể là lợi thế ban đầu, nhưng năng lực thường được rèn luyện qua thời gian. Có ba khả năng quan trọng mà bố mẹ nên giúp con nuôi dưỡng từ sớm.
Khả năng tư duy
Khả năng tư duy giúp trẻ biết phân tích vấn đề, tự đưa ra nhận định và tìm cách giải quyết thay vì chỉ làm theo những khuôn mẫu có sẵn. Vì vậy, điều quan trọng là trẻ biết suy nghĩ độc lập và linh hoạt trước những tình huống mới.
Vậy bố mẹ có thể bồi dưỡng khả năng tư duy cho con bằng cách nào?
Khuyến khích con dám đặt câu hỏi
Bố mẹ có thể nói với con rằng, những điều thầy cô hoặc người lớn nói không phải lúc nào cũng hoàn toàn chính xác. Khi có nghi ngờ, con nên tìm hiểu và kiểm tra lại thông tin.
Trong quá trình học cùng con, nếu trẻ đưa ra câu trả lời khác với suy nghĩ của bố mẹ, hãy bình tĩnh cùng con phân tích đề bài và lý do lựa chọn. Đồng thời, ghi nhận việc con biết suy nghĩ, lập luận và trao đổi để tìm ra câu trả lời.
Cho phép con thương lượng
Trong gia đình, các quy tắc đôi khi được đặt ra theo cảm xúc hoặc quyết định nhất thời của bố mẹ. Chẳng hạn, trẻ có thể bị phạt nếu đi ngủ sau 10 giờ tối.
Tuy nhiên, nếu hôm đó trẻ có lý do hợp lý khiến giờ ngủ bị muộn, bố mẹ có thể lắng nghe và cùng con tìm cách tránh tình huống tương tự.
Mục đích của quy tắc gia đình là giúp trẻ hình thành thói quen tốt, không phải dùng hình phạt để răn dạy.
Khả năng phục hồi
Gần đây, không ít học sinh THCS chịu áp lực học tập quá lớn, thậm chí không muốn đến trường. Đáng chú ý, nhiều em từng có thành tích tốt trong những năm tiểu học.
Điều này cho thấy trẻ cần có cơ hội trải qua những lần vấp ngã từ sớm. Bởi khả năng phục hồi được bồi đắp qua cách trẻ đối diện và vượt qua khó khăn.
Vậy bố mẹ có thể giúp con rèn luyện khả năng phục hồi như thế nào?
Cho con cơ hội trải qua thất bại
Ở bậc tiểu học, khi điểm số của con giảm sút, nhiều bố mẹ lo lắng và lập tức cho con học thêm hoặc tăng bài tập về nhà. Tuy nhiên, đôi khi điều trẻ cần là học cách đối diện với nó.
Con có thể tự nhận ra mình cần rèn kỹ năng tính toán, chủ động đề nghị làm thêm bài vào cuối tuần hoặc ghi lại những lỗi thường mắc phải. Khi được phép thất bại, trẻ có cơ hội tự phân tích nguyên nhân và tìm cách khắc phục.
Đặt mục tiêu vừa sức, từng bước tiến bộ
Muốn con tự tin, trước hết cần giúp con đạt được những mục tiêu nhỏ, phù hợp với khả năng hiện tại.
Ví dụ, nếu bài kiểm tra Tiếng Anh con đạt 8 điểm nhưng phần viết theo tranh hoặc đọc hiểu vẫn chưa tốt, bố mẹ không cần quá lo lắng. Điều quan trọng hơn là con đã học thêm được bao nhiêu từ mới và có tiến bộ so với trước hay không.
Khả năng đón nhận những điều mới mẻ
Ngày nay, việc thanh toán bằng điện thoại hay sử dụng phương tiện công cộng bằng mã QR đã trở nên quen thuộc. Khi không theo kịp những thay đổi ấy, chúng ta sẽ gặp nhiều bất tiện. Vì vậy, cơ hội thường xuất hiện cùng những điều mới mẻ.
Mỗi thời đại đều có những cơ hội riêng. Nếu trẻ thiếu khả năng đón nhận cái mới, các em dễ cảm thấy mình đã bỏ lỡ cơ hội khi mọi thứ thay đổi. Vậy bố mẹ có thể giúp con rèn luyện khả năng này như thế nào?
Tạo một bước đột phá mỗi tháng
Bố mẹ có thể cùng con chọn một chủ đề để tìm hiểu hoặc thử sức mỗi tháng.
Chẳng hạn, tháng này tìm hiểu về quản lý tài chính: trẻ đọc sách, tìm hiểu cách lập kế hoạch chi tiêu hoặc học cách sử dụng tài khoản ngân hàng phù hợp với độ tuổi.
Tháng sau, cả nhà chọn chủ đề ẩm thực. Trẻ tự đi mua nguyên liệu, học một vài món mới và cùng gia đình chuẩn bị bữa ăn cuối tuần.
Mỗi tháng có thêm một trải nghiệm hoặc tiến bộ nhỏ, trẻ sẽ dần quen với việc học hỏi và đón nhận những thay đổi.
Chủ động tìm hiểu khi có chủ đề mới
Khi một chủ đề mới được nhiều người nhắc đến, bố mẹ khuyến khích con tìm hiểu.
Chẳng hạn, khi trí tuệ nhân tạo (AI) xuất hiện và được bàn luận rộng rãi, hãy cùng con tìm hiểu AI là gì, hoạt động ra sao và có thể giúp ích trong những lĩnh vực nào.
Việc chủ động tìm hiểu sẽ giúp trẻ hình thành sự nhạy bén và không ngại tiếp cận những điều mới.
Đọc tin tức và báo chí
Tin tức mới xuất hiện mỗi ngày, nhưng nhiều trẻ, thậm chí cả người lớn, thường ngại đọc vì nội dung khó hiểu hoặc quá chuyên ngành. Vì vậy, báo chí dành cho trẻ em có thể là một lựa chọn phù hợp để giúp con làm quen với các vấn đề đang diễn ra xung quanh.
Nếu muốn tìm hiểu về AI, trẻ có thể tham gia một khóa học cơ bản; nếu quan tâm đến pháp luật, hãy tìm đọc tài liệu hoặc học một khóa phù hợp. Điều quan trọng là tạo cơ hội để trẻ tiếp xúc với nhiều lĩnh vực khác nhau.
Tư duy, khả năng thích ứng và sự cởi mở với cái mới không thể hình thành chỉ sau vài lớp học. Những năng lực này được nuôi dưỡng từ chính cuộc sống hàng ngày, qua việc quan sát, tìm hiểu và không ngừng học hỏi. Trong đó, đọc báo và cập nhật thông tin là một thói quen đáng khuyến khích.
