Đánh giá năm đầu tiên của Zuffa Boxing: Tham vọng bá chủ hay gã khổng lồ đi lạc?

Bước vào năm đầu tiên hoạt động, Zuffa Boxing mang theo tham vọng bành trướng của Dana White cùng nguồn tài lực khổng lồ. Tuy nhiên, thay vì tạo ra một cuộc cách mạng, nỗ lực thao túng lập pháp và cách vung tiền thiếu định hướng đang biến họ thành một "startup xác sống" trong một môn thể thao đầy cạm bẫy.

Giới mộ điệu võ thuật từng nín thở chờ đợi một cơn địa chấn khi Zuffa Boxing — được hậu thuẫn bởi tập đoàn TKO và những tay chơi tỷ phú — chính thức bước chân vào thị trường quyền Anh. Dưới trướng Dana White, người đứng đầu đế chế UFC, họ từng kỳ vọng vào một sự lột xác toàn diện. Nhưng khi năm đầu tiên khép lại vào những tháng cuối năm 2026, những gì đọng lại trên bàn tròn chuyên môn không phải là sự kính nể, mà là dấu hỏi lớn về năng lực thực sự của một "gã khổng lồ đi lạc".

Zuffa Boxing Special Presentation
Hình ảnh buổi cân ký nghi thức trước thềm sự kiện đặc biệt của Zuffa Boxing. Nguồn: Bad Left Hook

Sự ngạo mạn của kẻ xâm lăng và "luật rừng" trong quyền Anh

Có một series truyền hình tội phạm nổi tiếng mang tên "Justified". Trong phim, những tay giang hồ cộm cán từ thành phố lớn thường xuyên mò xuống những vùng đồi núi hẻo lánh ở Kentucky với tham vọng "hiện đại hóa" đế chế ngầm tại đây. Chúng mang theo tiền bạc, vẻ ngoài hào nhoáng và niềm tin kiêu ngạo rằng những gã "nhà quê" sẽ dễ dàng quy phục. Nhưng kết cục của những kẻ ngoại lai cố tình xâm phạm vào một vùng lãnh thổ đặc thù — nơi đòi hỏi nhiều hơn là sự tàn bạo thuần túy — thường vô cùng bi đát. Zuffa Boxing hiện tại chính là một phiên bản đời thực của câu chuyện đó.

Rất nhiều chuyên gia từng tin rằng Dana White sẽ không bao giờ thực sự lấn sân sang quyền Anh. Ông ta đã có UFC — nơi quyền lực của ông là tuyệt đối. Một ông bầu như White thực sự cần vị thế độc tôn đó. Quan trọng hơn, ông từng nhiều lần đánh giá quyền Anh là một hệ thống "không thể cứu vãn". Nhưng Zuffa Boxing vẫn ra đời, không phải vì White vừa có một khoảnh khắc thiên tài sáng lên ý tưởng cứu rỗi môn thể thao này. Cốt lõi của vấn đề là tiền bạc đã có sẵn, và mục tiêu thực sự là đập bỏ các rào cản pháp lý để biến quyền Anh thành một phiên bản độc quyền giống hệt UFC.

Thế nhưng, khi những thay đổi chấn động về mặt lập pháp chưa thể diễn ra, Zuffa hoạt động không khác gì những dự án quảng bá tồi tệ từng sớm nở tối tàn trong quá khứ. Họ vung tiền qua cửa sổ một cách thiếu kiểm soát cho những ý tưởng chắc chắn thất bại. Chẳng hạn như việc trả một núi tiền vô lý cho Conor Benn. Nếu White thực sự nghĩ Conor Benn là kiểu võ sĩ để xây dựng toàn bộ đế chế xoay quanh, thì ông ta nên rời khỏi quyền Anh ngay lập tức. Tư duy đó chệch hướng đến mức không thể nào nắn lại được.

Cách tiếp cận phùng mang trợn má của White có thể hiệu quả tại mảng MMA, nhưng giới quyền Anh lại là một hệ sinh thái khác. Những ông trùm như Eddie Hearn, Frank Warren hay cả một người thất thường như Oscar De La Hoya có thể trông giống như những gã ngốc trong mắt White, nhưng thực chất họ là những con cá mập thực thụ. Họ sinh tồn và trỗi dậy giữa sự hỗn mang của môn thể thao này, nhai xương và nhổ toẹt những kẻ ngoại đạo rủng rỉnh tiền bạc dám bước vào lãnh địa của họ.

Giấc mộng thao túng lập pháp và sự phẫn nộ từ giới chuyên môn

Nếu có một khía cạnh đáng lên án nhất trong năm đầu tiên của Zuffa Boxing, thì đó chính là nỗ lực triệt tiêu Đạo luật Cải cách Quyền Anh Muhammad Ali (Ali Act). Cần thẳng thắn nhìn nhận: Đế chế MMA của White được xây dựng dựa trên chính những sự chèn ép bóc lột tồi tệ nhất — thứ mà giới quyền Anh đã mất hơn 100 năm và cần đến một đạo luật của Quốc hội Mỹ để phần nào khắc phục.

"Sự thật bàng hoàng về Zuffa chính là những toan tính lập pháp nhằm xóa bỏ những biện pháp bảo vệ võ sĩ ít ỏi được thiết lập trong 30 năm qua."

White và các mối quan hệ chính trị của mình chính là lý do khiến nỗ lực phá hoại Đạo luật Ali lại được chắp cánh. Ông ta chưa bao giờ thực sự muốn làm quyền Anh cho đến khi có thể dùng tiền của người khác để tước đoạt các quyền lợi tối thiểu của võ sĩ ở cấp liên bang. Mô hình kinh doanh của họ là sự chắp vá từ những phần tồi tệ nhất của kỷ nguyên Don King và thời kỳ đỉnh cao vung tiền của PBC — những thứ mà người hâm mộ chân chính đang nhìn lại với sự khinh miệt.

Ở thời điểm hiện tại, các đề xuất sửa đổi Đạo luật Ali vẫn đang nằm tại Thượng viện Mỹ, với quỹ thời gian 20 ngày làm việc ngắn ngủi trước khi những mối quan hệ cá nhân của White với giới chóp bu chính trị (như Donald Trump) trở nên vô tác dụng sau các đợt bầu cử. Nếu những thay đổi tai hại này bị bác bỏ, cộng thêm việc dòng tiền từ Saudi Arabia đang có dấu hiệu cạn kiệt, Zuffa Boxing hoàn toàn có thể chết yểu chỉ sau một năm.

Startup "xác sống" và sự sụp đổ của một ảo tưởng

Những kỳ vọng về Zuffa Boxing thực chất phụ thuộc vào việc bạn dễ tin người đến đâu. Nếu bạn tin vào lời chém gió rằng họ sẽ thống trị thể thao, dẹp bỏ các tổ chức xếp hạng và tạo ra đai vô địch riêng, hẳn bạn đang vô cùng thất vọng. Không có bất kỳ con đường rõ ràng nào để họ thâu tóm đủ dàn sao hạng A nhằm tự bảo vệ mình trước các ông bầu sừng sỏ khác.

Về mặt đầu tư mạo hiểm, Zuffa hiện tại không khác gì một "startup xác sống" (zombie startup). Họ chưa thể chết ngay lập tức vì tập đoàn mẹ TKO vẫn đang rủng rỉnh tiền từ các thỏa thuận bản quyền truyền hình (như Paramount). Nhưng ngay cả xác sống thì cũng có ngày tan rã nếu nguồn sữa mẹ cạn kiệt.

White không phải là một kẻ có tầm nhìn vượt thời đại. Hãy nhớ lại sự kiện ông ta thậm chí còn không nhận ra Alexander Volkov — võ sĩ hạng nặng cao 2 mét với 20 trận chinh chiến tại lồng bát giác — ngay tại một cuộc họp báo của UFC. Ông ta cũng từng sở hữu Demetrious "Mighty Mouse" Johnson, một trong những chiến binh xuất chúng nhất lịch sử nhân loại, nhưng lại quảng bá tệ đến mức phải đem đổi lấy một võ sĩ khác từ ONE FC.

Những ý tưởng "đột phá" mà họ vẽ ra — như cắt giảm hạng cân hay bảo các liên đoàn quyền Anh cút đi — đã chết từ trong trứng nước. Cấu trúc của môn thể thao này đã hóa thạch quá vững chắc. Sai lầm khi trả lương quá cao cho Conor Benn đã tạo ra một tiền lệ không thể duy trì, dẫn đến thất bại thảm hại trong vụ thương thảo với Shakur Stevenson. Không giống như UFC với hệ thống các giải đấu khu vực vệ tinh và mối quan hệ chặt chẽ với các phòng tập lớn để sàng lọc tài năng trẻ, Zuffa Boxing hoàn toàn không có nền tảng cơ sở.

Khách quan mà nói, chất lượng các trận đấu của Zuffa trong năm qua không hề tệ. Họ đã mang đến những kèo đấu cân bằng và khá mãn nhãn. Nhưng nếu tham vọng ban đầu là thao túng hoàn toàn cuộc chơi, thì giờ đây, họ có lẽ sẽ chỉ an phận ở mức trung bình, hài lòng với những trận đấu tầm trung như Clarke đối đầu Billam-Smith hay Adames chạm trán Warburton. Đó không phải là một vụ nổ ngoạn mục, mà là một tiếng thở dài ngao ngán của một gã khổng lồ đang dần lạc lối trên chính võ đài mà mình lớn tiếng tuyên bố sẽ làm chủ.