Giữa vô vàn hải sản quen thuộc của vùng biển phía Nam, có một cái tên khiến nhiều người ngượng ngùng khi lần đầu nghe thấy, đó là vú nàng dẹt. Dù tên gọi có phần “nhạy cảm”, loài hải sản này lại được xem là đặc sản hiếm, mang hương vị độc đáo không thua kém nhiều loại cao cấp khác. Những món ăn từ vú nàng dẹt khiến du khách tò mò và muốn thử khi đặt chân đến Côn Đảo hay các đảo nhỏ phía Nam.
Vú nàng dẹt còn được gọi bằng tên khác là bào ngư láng, nhằm phân biệt với các loài ốc vú nàng khác như ốc nón hay ốc đụn. Sở dĩ có tên gọi này là bởi hình dáng của chúng khá giống bào ngư, nhưng phần vỏ lại có dạng chóp nón thoai thoải, không nhọn cao mà dẹt xuống. Lớp vỏ bên ngoài thường có màu xám hoặc nâu sẫm, bám chắc vào các ghềnh đá dưới biển. Chính đặc điểm này khiến việc khai thác vú nàng dẹt không hề đơn giản, đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm và sức khỏe tốt.
Loài hải sản này chủ yếu sinh sống ở những vùng biển có nhiều đá ngầm, nơi sóng vỗ mạnh như khu vực Hòn Tài hay Hòn Trác. Chúng bám chặt vào các khe đá, hang đá để tránh dòng chảy và kẻ thù tự nhiên. Muốn bắt được vú nàng dẹt, ngư dân phải lặn sâu xuống đáy biển, dùng tay hoặc dao khéo léo tách chúng ra khỏi bề mặt đá. Công việc này không chỉ tốn sức mà còn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm do địa hình gồ ghề và áp lực nước lớn.
Trước đây, vú nàng dẹt từng xuất hiện khá nhiều, chỉ cần một đêm lặn biển, ngư dân có thể thu được số lượng lớn. Tuy nhiên, theo thời gian, do nhu cầu tăng cao và việc khai thác diễn ra liên tục, nguồn lợi này ngày càng suy giảm. Hiện nay, sản lượng không còn dồi dào như trước, khiến giá thành của vú nàng dẹt cũng tăng lên đáng kể.
Trên thị trường, vú nàng dẹt loại tươi sống có giá khoảng 350.000 đồng/kg, còn loại đã chế biến sẵn có thể lên tới 450.000 đồng/kg.
Điểm làm nên sức hút của vú nàng dẹt chính là phần thịt thơm, ngọt và có độ dai vừa phải. Khi chế biến, thịt không bị bở mà giữ được độ giòn nhẹ, mang lại cảm giác thú vị khi thưởng thức. Từ nguyên liệu này, người dân vùng biển đã sáng tạo ra nhiều món ăn hấp dẫn, vừa mang đậm hương vị địa phương vừa phù hợp với khẩu vị của du khách.
Phổ biến nhất phải kể đến món vú nàng dẹt nướng mỡ hành. Khi nướng trên than hồng, lớp mỡ hành thơm lừng quyện với vị ngọt tự nhiên của thịt tạo nên hương vị khó cưỡng. Chỉ cần thêm chút đậu phộng rang và chấm cùng muối tiêu chanh là đủ khiến thực khách nhớ mãi.
Ngoài ra, gỏi vú nàng dẹt cũng là món ăn được nhiều người yêu thích. Thịt vú nàng được thái mỏng, trộn cùng thịt ba chỉ, da heo, dưa chuột và các loại rau thơm như rau răm, húng quế. Tất cả hòa quyện trong vị chua nhẹ của chanh, cay của ớt và đậm đà của nước mắm, tạo nên món ăn vừa thanh mát vừa đậm đà. Khi ăn kèm bánh đa nướng, món gỏi càng trở nên tròn vị, hấp dẫn.
Không thể không nhắc đến món cháo vú nàng dẹt, một lựa chọn lý tưởng cho những ai thích hương vị nhẹ nhàng. Sau khi làm sạch, phần thịt được xào sơ với hành để dậy mùi, rồi cho vào nồi cháo nóng. Cháo chín mềm, quyện cùng vị ngọt của hải sản và chút cay nhẹ của tiêu, tạo nên món ăn bổ dưỡng, dễ ăn và phù hợp với nhiều lứa tuổi.
Theo kinh nghiệm của ngư dân, thời điểm lý tưởng nhất để khai thác vú nàng dẹt là vào những ngày thủy triều rút, đặc biệt là dịp trăng rằm hoặc đầu tháng âm lịch. Khi đó, các ghềnh đá lộ ra rõ ràng, giúp việc tìm kiếm trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, do loài này bám rất chắc vào đá nên vẫn cần đến sự khéo léo và kiên nhẫn để thu hoạch.
