Trong số những loại hải sản có tên gọi độc đáo ở Việt Nam, ốc vú nàng gây chú ý bởi hình dáng lạ mắt, thịt giòn ngọt và cách khai thác khá kỳ công. Từng được xem là sản vật quý của nhiều vùng biển, loại ốc này ngày nay trở thành món ngon được thực khách tìm mua, thưởng thức theo nhiều cách chế biến khác nhau.
Ốc vú nàng thường sinh sống tại các ghềnh đá, bãi đá ven biển và khu vực rạn san hô. Tùy môi trường sống, ốc có thể khác nhau về kích thước, màu sắc và độ dày của thịt.
Điểm đặc biệt khiến ốc vú nàng dễ nhận diện là phần vỏ hình chóp, hơi lệch, trên đỉnh có một núm nhỏ. Bề mặt vỏ thường mang màu đen xám, trong khi mặt bên trong ánh lên sắc xà cừ lấp lánh. Tên gọi dân gian của loài ốc này cũng bắt nguồn từ hình dáng đặc trưng, khiến nhiều người liên tưởng đến đường nét cơ thể người phụ nữ.
Ốc trưởng thành thường có kích thước bằng khoảng hai đến ba ngón tay người lớn, một số con lớn có thể gần bằng lòng bàn tay. Những con ốc có vỏ dày, chắc, bám chặt vào đá và khó tách khỏi nơi cư trú. Khi quan sát kỹ, phần vỏ có thể ánh lên những sắc hồng hoặc màu nhũ dưới ánh sáng, tạo nên vẻ ngoài khác biệt so với nhiều loại ốc biển thông thường.
Sức hấp dẫn của ốc vú nàng nằm ở phần thịt săn chắc, có độ giòn sần sật nhưng không quá dai nếu được chế biến đúng cách. Khi còn tươi, thịt ốc có vị ngọt tự nhiên, xen chút vị mặn mòi của biển. Phần thịt không quá béo ngậy mà thiên về độ giòn, ngọt và đậm đà, thích hợp với những cách nấu không sử dụng quá nhiều gia vị.
Trong các món ăn từ ốc vú nàng, luộc hoặc hấp sả là lựa chọn được nhiều người yêu thích. Sau khi làm sạch, ốc được cho vào nồi cùng sả đập dập, có thể thêm vài lát gừng để tăng hương thơm. Khi ốc vừa chín tới, phần thịt giữ được độ săn, giòn và vị ngọt đặc trưng. Món ăn thường được dùng nóng, chấm muối tiêu chanh, muối ớt xanh hoặc nước mắm gừng.
Nếu muốn thưởng thức hương vị đậm đà hơn, thực khách có thể chọn ốc vú nàng nướng. Tùy khẩu vị, người chế biến có thể nướng nguyên bản, nướng muối ớt hoặc nướng mỡ hành.
Ngoài ra, thịt ốc vú nàng còn có thể dùng để làm gỏi trộn với rau thơm, hành tây, cà rốt và nước mắm chua ngọt. Thịt ốc thái vừa ăn, trộn cùng các loại rau củ giòn mát giúp món gỏi có vị thanh, phù hợp dùng trong những bữa ăn gia đình hoặc làm món khai vị.
Không giống một số loại hải sản chỉ xuất hiện theo mùa rõ rệt, ốc vú nàng có thể được ngư dân khai thác quanh năm khi điều kiện thời tiết và mặt biển thuận lợi. Tuy vậy, sản lượng ở từng thời điểm không giống nhau. Theo kinh nghiệm của người dân vùng biển, những ngày thủy triều rút, mặt biển êm và nước xuống thấp thường tạo điều kiện thuận lợi để tìm bắt ốc. Vào những ngày trăng tròn, ốc cũng có thể xuất hiện nhiều ở các bãi đá tại một số khu vực.
Ốc vú nàng sống bám rất chắc vào ghềnh đá, khe đá và những vị trí có sóng biển thường xuyên luồn qua. Chúng lấy thức ăn từ các sinh vật nhỏ trong nước biển, thích nghi với môi trường ven bờ nhiều đá. Vì vậy, để thu hoạch được ốc, ngư dân phải quan sát địa hình, lựa theo con nước rồi dùng dụng cụ thích hợp tách từng con khỏi bề mặt đá.
Ở những khu vực nước sâu hoặc có nhiều hốc đá, người khai thác còn phải lặn xuống, soi đèn để tìm ốc ẩn trong các khe hẹp. Công việc này đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm, bởi nếu thao tác không khéo, ốc có thể bị vỡ vỏ hoặc người bắt gặp nguy hiểm do đá trơn, sóng mạnh. Sau khi bắt, ốc thường được đưa về bờ để bán tươi trong ngày. Ngoài loại còn nguyên vỏ, một số tiểu thương còn hấp sơ, lấy thịt rồi đóng gói hút chân không để thuận tiện vận chuyển đến những địa phương xa.
Giá ốc vú nàng trên thị trường có thể thay đổi theo kích cỡ, độ tươi, nguồn cung và địa điểm bán. Mức giá tham khảo khoảng 80.000 đồng/kg đối với một số nguồn hàng, nhưng những con lớn hoặc sản phẩm đã sơ chế có thể có giá khác. Người mua nên hỏi rõ giá theo cân, tình trạng hàng sống hay đã hấp và phần khối lượng được tính là cả vỏ hay thịt ốc.
