Trong thế giới hải sản phong phú của vùng biển Việt Nam, có không ít loài mang cái tên nghe vừa lạ vừa thú vị. Sò mông là một trong số đó. Không chỉ gây tò mò bởi tên gọi độc đáo, loài sò này còn được nhiều người yêu thích nhờ phần thịt dày, vị ngọt đậm và có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Những năm gần đây, sò mông dần xuất hiện nhiều hơn trên thị trường và trở thành một đặc sản được nhiều người tìm mua để thưởng thức.
Sò mông còn được gọi là sò mồng hoặc sò dương, có tên khoa học là Vasticardium flavum. Đây là loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ, sinh sống chủ yếu ở các vùng đáy biển có lớp cát hoặc san hô. Chúng thường vùi mình dưới lớp cát để sinh trưởng và kiếm ăn. Nguồn thức ăn chính của sò mông là các mảnh vụn hữu cơ, sinh vật phù du và những chất dinh dưỡng trôi nổi trong nước biển.
Theo các tài liệu, sò mông phân bố rộng trong khu vực Ấn Độ – Tây Thái Bình Dương. Tại Việt Nam, loài sò này xuất hiện ở nhiều vùng biển khác nhau, từ miền Bắc đến miền Trung và miền Nam. Những nơi có nguồn sò mông khá dồi dào có thể kể đến như Quảng Ninh, Thanh Hóa, Khánh Hòa hay một số vùng ven biển Nam Trung Bộ. Tuy không phải là loài quá hiếm, nhưng việc khai thác sò mông cũng phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và điều kiện tự nhiên của từng khu vực.
Về hình dáng, sò mông có vẻ ngoài khá giống với sò huyết nhưng kích thước thường lớn hơn đáng kể. Một con trưởng thành có thể to gần bằng nắm tay người lớn, vỏ dày và chắc. Bên trong lớp vỏ là phần thịt tròn, dày và khá đầy đặn. Điểm đặc biệt của sò mông là phần cồi nằm gọn trong vỏ và hầu như không lẫn cát, vì vậy khi chế biến và thưởng thức thường không gặp cảm giác sạn như ở một số loại ngao hay sò khác.
Sò mông cũng không phải loài di chuyển nhanh. Phần lớn thời gian chúng nằm yên trong lớp cát dưới đáy biển và lọc thức ăn từ môi trường xung quanh. Nhờ sống trong môi trường tự nhiên giàu dinh dưỡng, thịt sò mông thường có vị ngọt tự nhiên, độ dai giòn đặc trưng và mùi thơm nhẹ của hải sản tươi.
Trước đây, sò mông chủ yếu được người dân ở các vùng ven biển biết đến và sử dụng trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, trong vài năm trở lại đây, nhờ mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến, cái tên sò mông bắt đầu được nhiều người ở thành phố biết đến. Không ít người lần đầu nghe thấy tên đã tò mò tìm mua để thử.
Hiện nay, sò mông được bán khá phổ biến trên các chợ hải sản và chợ mạng. Tùy theo kích cỡ mà giá của chúng có sự chênh lệch khá lớn. Những loại nhỏ hơn có thể dao động khoảng 120.000 đồng mỗi kg, trong khi loại lớn, chỉ khoảng 4–5 con một kg, có thể lên tới hơn 300.000 đồng/kg. Các nhà hàng thường ưu tiên chọn loại kích thước lớn để phục vụ thực khách hoặc dùng trong những bữa tiệc.
Nhờ phần thịt dày và chắc, sò mông có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Những món phổ biến nhất phải kể đến như sò mông nướng mỡ hành, nướng bơ tỏi, hấp sả hay xào cùng các loại gia vị. Ngoài ra, nhiều gia đình còn dùng sò mông để nấu cháo, tạo nên món ăn vừa thơm ngon vừa bổ dưỡng.
Một ưu điểm khác của sò mông là phần thịt khá “sạch”, ít tạp chất nên khi chế biến cũng đơn giản hơn. Người nội trợ chỉ cần chà sạch lớp vỏ bên ngoài, rửa lại với nước rồi đem hấp hoặc nướng là có thể thưởng thức được vị ngọt tự nhiên của loại hải sản này.
