Giữa những cánh rừng ở Lạng Sơn có một loại đặc sản mang cái tên rất dễ gây nhầm lẫn: tôm rừng. Không sống dưới sông, suối hay ao hồ như các loài tôm thông thường, loài côn trùng này lại cư trú trên thân cây mục trong rừng, có thể leo trèo nhanh nhẹn nên còn được người dân gọi vui là "tôm rừng leo cây".
Nhờ hương vị thơm bùi, giòn béo đặc trưng, tôm rừng ngày càng được nhiều thực khách săn tìm dù giá bán lên tới 300.000–400.000 đồng/kg.
Tôm rừng là một trong những đặc sản độc đáo của vùng núi Lạng Sơn, tuy nhiên không phải ai cũng có cơ hội thưởng thức. Thực chất đây là một loài côn trùng sinh sống trong những cánh rừng tự nhiên, thường ẩn mình trong các thân cây mục hoặc hốc cây. Chúng có ngoại hình khá giống cào cào với thân thon dài, chân khỏe, di chuyển nhanh, nhưng phần thân trong mờ và hình dáng lại gợi liên tưởng đến con tôm nên được người dân địa phương đặt tên là tôm rừng.
Loài này có kích thước khá nhỏ, con lớn nhất cũng chỉ bằng ngón tay út. Ban ngày, chúng gần như không xuất hiện mà ẩn sâu trong tổ. Khi màn đêm buông xuống, tôm rừng mới bò hoặc bay ra ngoài tìm thức ăn. Chính tập tính này khiến việc săn bắt trở nên khó khăn và đòi hỏi nhiều kinh nghiệm.
Những người chuyên đi bắt tôm rừng cho biết, muốn có một chuyến săn thành công phải am hiểu địa hình rừng, biết xác định nơi tôm làm tổ và đặc biệt phải thật nhẹ nhàng khi tiếp cận. Chỉ cần nghe thấy tiếng động, tôm sẽ lập tức chui sâu vào tổ và rất khó bắt.
Người đi săn thường mang theo vợt dài, đèn pin và di chuyển vào ban đêm. Có hôm may mắn, một tổ có thể thu được từ 1–3kg tôm, nhưng cũng có những ngày lội rừng nhiều giờ vẫn chỉ bắt được vài lạng.
Tôm rừng xuất hiện quanh năm nhưng thời điểm ngon nhất là khoảng tháng 6 đến tháng 7. Đây là lúc chúng phát triển đầy đủ, thân mập, nhiều thịt và có vị béo rõ nhất. Vì sản lượng trong tự nhiên không nhiều nên vào chính vụ, giá bán thường dao động từ 300.000-400.000 đồng/kg, thậm chí có thời điểm còn cao hơn nếu khan hàng. Không ít thực khách ở Hà Nội, TP.HCM hay các tỉnh phía Nam phải đặt mua trước nhiều ngày mới có hàng.
Điểm khiến tôm rừng được yêu thích chính là hương vị rất riêng, khó nhầm lẫn với bất kỳ loại côn trùng hay hải sản nào. Sau khi bắt về, người dân sẽ làm sạch, bỏ chân, rút ruột rồi chế biến ngay để giữ độ tươi. Khi chín, thịt tôm có vị ngọt, bùi, béo nhẹ, lớp vỏ giòn tan nhưng không cứng, càng nhai càng cảm nhận được mùi thơm đặc trưng của núi rừng.
Trong số các món ăn từ tôm rừng, nổi tiếng nhất là tôm rừng rang lá mắc mật hoặc rang lá chanh. Tôm được chao qua dầu nóng cho giòn rồi rang cùng gia vị, thêm lá mắc mật, lá gừng hoặc lá chanh để dậy hương. Thành phẩm có màu vàng óng, thơm nức, vị mặn ngọt hài hòa, xen lẫn chút béo bùi rất hấp dẫn. Ngoài ra, nhiều người còn chế biến tôm rừng chiên giòn, nướng hoặc rim mắm để làm món nhậu, ăn kèm cơm nóng cũng rất đưa cơm.
Điều thú vị là dù được xem là đặc sản nổi tiếng ở Lạng Sơn nhưng nguồn cung tôm rừng vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên. Hiện nay chưa có mô hình nuôi thương phẩm, vì vậy số lượng bán ra thị trường không nhiều. Người dân địa phương thường thu gom từ các hộ chuyên đi săn trong rừng rồi đưa đến chợ hoặc bán qua mạng xã hội.
