Êch hương từ lâu đã được xem là một trong những đặc sản quý hiếm bậc nhất ở Lạng Sơn. Loài ếch này còn chinh phục thực khách nhờ phần thịt trắng, thơm tự nhiên, ngọt thanh và có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.
Mỗi mùa ếch hương, nhiều du khách đến các nhà hàng ở Lạng Sơn đều tìm cách đặt trước để có cơ hội thưởng thức món ngon được ví như "đặc sản đại gia" của vùng núi Mẫu Sơn.
Ếch hương từng được xem là sản vật quý dùng để dâng lên vua chúa. Ngày nay, dù không còn mang ý nghĩa tiến vua, loài ếch này vẫn giữ vị thế đặc biệt trong ẩm thực xứ Lạng bởi độ hiếm và hương vị khó tìm thấy ở bất kỳ giống ếch nào khác.
Điểm làm nên sức hấp dẫn của ếch hương chính là chất lượng thịt. Nếu thịt ếch đồng có độ săn chắc và hơi dai thì thịt ếch hương lại trắng, mềm vừa phải nhưng không bở, vị ngọt thanh xen chút bùi tự nhiên. Khi thưởng thức, thực khách dễ dàng cảm nhận mùi thơm đặc trưng lan tỏa ngay từ miếng đầu tiên, hoàn toàn không có mùi tanh thường gặp ở nhiều loại ếch khác.
Nhờ hương vị đặc biệt ấy, chỉ cần chế biến đơn giản với các loại gia vị quen thuộc cũng đủ để làm nổi bật vị ngon nguyên bản của thịt ếch. Đây cũng là lý do nhiều thực khách sẵn sàng chi từ 500.000-600.000 đồng/kg để thưởng thức đặc sản này mỗi khi có dịp đến Lạng Sơn.
Ếch hương chỉ xuất hiện ở khu vực núi Mẫu Sơn, nơi có khí hậu mát lạnh quanh năm. Chúng sinh sống tại những khe đá, suối nhỏ trong môi trường ẩm ướt với nền nhiệt khoảng 15 độ C. Nếu nhiệt độ vượt quá 30 độ C, loài ếch này rất khó tồn tại.
Chính điều kiện sinh trưởng đặc biệt khiến đến nay việc nuôi thương phẩm vẫn chưa thực sự thành công, nguồn cung gần như hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên. Điều đó càng khiến ếch hương trở nên quý hiếm và có giá trị cao.
Khoảng tháng 5-6 hằng năm là mùa sinh sản của ếch hương. Đến tháng 9-10, chúng đạt kích thước lớn nhất, mỗi con nặng khoảng 400g và cũng là thời điểm thịt thơm ngon nhất trong năm.
Việc tìm bắt ếch hương cũng không hề đơn giản. Ban ngày, chúng thường ẩn mình sâu trong các khe đá hoặc hốc đất ven suối nên rất khó phát hiện. Khi màn đêm buông xuống, ếch mới ra ngoài kiếm ăn, tiếng kêu vang vọng giữa núi rừng giúp những người có kinh nghiệm xác định vị trí.
Người đi săn phải băng rừng, lội suối, mang theo đèn pin hoặc đuốc để soi mắt ếch phản chiếu màu đỏ trong bóng tối. Công việc này vừa vất vả vừa tiềm ẩn nhiều nguy hiểm bởi địa hình đá trơn và những con suối dốc quanh Mẫu Sơn.
Nguồn nguyên liệu hiếm khiến không phải lúc nào các nhà hàng ở Lạng Sơn cũng có sẵn ếch hương phục vụ. Nhiều địa điểm chỉ nhận chế biến khi vào đúng mùa hoặc khi khách đặt trước. Chính điều này càng khiến món ăn trở nên hấp dẫn với du khách yêu thích khám phá ẩm thực địa phương.
Từ ếch hương có thể chế biến thành nhiều món ngon như ếch chiên giòn, ếch xào sả ớt, lẩu ếch măng cay hay nướng than hoa. Mỗi cách chế biến đều giữ được vị ngọt tự nhiên của thịt nhưng mang đến những trải nghiệm hương vị khác nhau.
Trong số đó, nổi tiếng nhất vẫn là ếch hương nấu măng chua Mẫu Sơn. Món ăn sử dụng loại măng tre địa phương được ủ chua tự nhiên nhiều tháng, sau đó xào cùng thịt ếch đã làm sạch và áp chảo sơ cho săn lại. Khi thêm nước dùng và nấu chín, vị chua dịu của măng hòa quyện với vị ngọt thanh của thịt ếch tạo nên hương vị đậm đà nhưng rất thanh, không hề ngấy.
Ngoài món nấu măng chua, ếch xào sả ớt cũng được nhiều thực khách yêu thích. Sả thơm, ớt cay nhẹ và lớp thịt trắng săn chắc tạo nên món ăn vừa dậy mùi vừa kích thích vị giác. Trong khi đó, ếch chiên giòn lại hấp dẫn bởi lớp da vàng ruộm, giòn rụm bên ngoài nhưng phần thịt bên trong vẫn mềm ngọt.
Do giá trị kinh tế cao và nguồn lợi từ tự nhiên ngày càng hạn chế, ếch hương đang nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu nhằm tìm hướng nhân giống trong điều kiện nuôi. Nếu thành công, đây không chỉ là giải pháp bảo tồn nguồn gen quý mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân vùng Mẫu Sơn, đồng thời giúp nhiều du khách có cơ hội thưởng thức đặc sản nổi tiếng này mà không gây áp lực lên quần thể ngoài tự nhiên.
