Một người mẹ đưa con trai đi dạo quanh khu phố. Cậu bé trạc tuổi con của nhiều gia đình khác trong khu, nhưng trông nhỏ con và gầy hơn hẳn, thấp hơn gần một cái đầu. Nhìn vẻ ngoài có phần yếu ớt của con, người mẹ không giấu được sự lo lắng.
Chị thở dài chia sẻ: “Con tôi ngoan ngoãn về mọi mặt, chỉ có một điều khiến tôi rất lo là bé không thích ăn. Mỗi bữa ăn với con giống như một thử thách. Hơn nữa, ở trường mẫu giáo cháu hay bị cảm vặt, gần như vài ngày lại ốm một lần nên tôi càng sốt ruột.”
Khi được hỏi về thói quen ăn uống của bé, người mẹ kể rằng: “Buổi sáng cháu thường uống sữa và ăn trứng, bữa trưa ăn ở trường. Buổi tối thì tùy hôm, có khi tôi gọi đồ ăn mang về, có khi chỉ luộc bánh bao đông lạnh vì bố mẹ tan làm khá muộn.”
Khi được hỏi liệu đã từng đưa bé đi kiểm tra sức khỏe hay chưa, chị cho biết mình đã cho con đi xét nghiệm vi chất. Kết quả cho thấy hàm lượng kẽm của bé hơi thấp.
Người mẹ chia sẻ thêm rằng trước đây chị chỉ nghĩ trẻ cần bổ sung canxi để phát triển chiều cao, còn việc cơ thể cũng cần bổ sung kẽm thì chị gần như chưa từng nghe đến.
Thực ra, đây không phải là điều hiếm gặp. Nhiều bậc bố mẹ thường chú ý đến các dưỡng chất quen thuộc như canxi hay vitamin, nhưng lại ít biết rằng kẽm cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của trẻ.
Mặc dù kẽm chỉ tồn tại trong cơ thể với một lượng rất nhỏ, nhưng nó lại giống như một “người hùng thầm lặng”, tham gia vào rất nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể.
Trước hết, kẽm cần thiết cho quá trình tái tạo tế bào và tổng hợp DNA, những hoạt động nền tảng giúp cơ thể phát triển. Đối với trẻ em, giai đoạn cơ thể đang lớn nhanh từng ngày, vai trò của kẽm lại càng quan trọng hơn. Dưỡng chất này góp phần hỗ trợ sự phát triển chiều cao, cân nặng, đồng thời tham gia vào hoạt động của vùng hải mã trong não, nơi liên quan đến trí nhớ và khả năng học tập.
Không chỉ vậy, hệ miễn dịch của trẻ cũng cần kẽm để hoạt động hiệu quả. Khi cơ thể thiếu kẽm, các tế bào miễn dịch có thể hoạt động kém hơn, khiến trẻ dễ bị cảm lạnh hoặc mắc các bệnh vặt, và thời gian hồi phục cũng có thể lâu hơn.
Kẽm còn liên quan trực tiếp đến khả năng cảm nhận vị giác. Các thụ thể vị giác trên lưỡi cần kẽm để duy trì hoạt động bình thường. Khi cơ thể thiếu kẽm, trẻ có thể cảm thấy thức ăn nhạt nhẽo hoặc kém ngon miệng, từ đó dẫn đến tình trạng biếng ăn.
Ngoài ra, làn da và mái tóc cũng chịu ảnh hưởng từ tình trạng thiếu kẽm. Một số dấu hiệu như da khô ráp, tóc khô và dễ gãy đôi khi cũng có thể liên quan đến việc cơ thể chưa được cung cấp đủ dưỡng chất này.
Nói một cách đơn giản, nếu ví cơ thể như một công trường xây dựng lớn, thì kẽm giống như một “người thợ đa năng”. Dù không phải là thành phần nổi bật nhất, nhưng ở bất cứ nơi nào cần thiết, từ tăng trưởng, miễn dịch đến vị giác, kẽm đều âm thầm tham gia và đảm nhiệm những công việc rất quan trọng.
Vậy làm thế nào để bố mẹ nhân biết con đang có bị thiếu kẽm hay không?
Tăng trưởng chậm
Đứa trẻ này có chiều cao thấp hơn so với nhiều bạn cùng tuổi. Một trong những nguyên nhân có thể liên quan đến thiếu kẽm. Đây là vi chất tuy cần với lượng nhỏ nhưng lại tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, trong đó có quá trình tiết hormone tăng trưởng. Khi cơ thể không được cung cấp đủ kẽm, quá trình phát triển về chiều cao và thể chất của trẻ có thể bị ảnh hưởng.
Vấn đề này thường gặp hơn ở những trẻ kén ăn hoặc có chế độ ăn uống chưa cân bằng, khiến cơ thể không nhận đủ các vi chất cần thiết cho sự phát triển. Vì vậy, việc chú ý đến khẩu phần dinh dưỡng hằng ngày của trẻ, đảm bảo đầy đủ và đa dạng dưỡng chất, là điều rất quan trọng để hỗ trợ trẻ phát triển khỏe mạnh.
Biếng ăn, kén ăn
Thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận vị giác của trẻ. Khi cơ thể không được cung cấp đủ kẽm, các thụ thể vị giác trên lưỡi hoạt động kém hiệu quả hơn, khiến thức ăn trở nên nhạt nhẽo và kém hấp dẫn. Vì vậy, trẻ thường mất hứng thú với bữa ăn và ăn uống kém hơn.
Một dấu hiệu khá dễ nhận thấy là trẻ bỗng nhiên không còn thích những món ăn mà trước đây rất yêu thích. Điều này không hẳn vì trẻ “khó tính” hơn, mà có thể do vị giác thay đổi khiến trẻ cảm thấy món ăn không còn ngon như trước.
Dễ ốm vặt
Khi trong gia đình có người bị cảm lạnh, trẻ rất dễ bị lây bệnh theo. Tương tự, nếu ở lớp mẫu giáo có bạn ốm, nhiều khi đứa trẻ lại là người bị lây sớm nhất.
Không chỉ vậy, thời gian hồi phục của trẻ cũng thường kéo dài hơn bình thường. Trong khi nhiều bạn khác có thể khỏe lại sau khoảng hai hoặc ba ngày, thì trẻ có thể mất gần một tuần, thậm chí lâu hơn mới hoàn toàn hồi phục.
Các vấn đề về da và tóc xỉn màu
Đứa trẻ thường xuất hiện các nốt mẩn đỏ trên mặt, tay và chân, làn da cũng trở nên khô ráp và thiếu sức sống.
Không chỉ vậy, mái tóc của bé khá thưa, có màu vàng nhạt, trông khô và xơ, giống như sợi rơm. Những biểu hiện này khiến nhiều bố mẹ bắt đầu lo lắng về tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe của con.
Các đốm trắng trên móng tay
Phần gốc của móng tay cũng cần kẽm để duy trì sự khỏe mạnh. Khi cơ thể thiếu vi chất này, móng có thể xuất hiện những đốm trắng nhỏ, hoặc trở nên giòn và dễ gãy hơn bình thường.
Tuy nhiên, nếu chỉ thỉnh thoảng thấy vài đốm trắng trên móng thì chưa hẳn là vấn đề đáng lo. Nhưng nếu dấu hiệu này xuất hiện cùng với nhiều biểu hiện khác như biếng ăn, chậm phát triển hoặc sức đề kháng kém, thì bố mẹ nên chú ý hơn và cân nhắc kiểm tra để biết liệu trẻ có đang thiếu kẽm hay không.
Làm thế nào để bổ sung kẽm cho trẻ? Hãy nhớ 3 nhóm thực phẩm giàu kẽm
Kẽm là một vi chất rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ, nhưng cơ thể lại không tự sản xuất được mà cần được bổ sung thông qua thực phẩm hàng ngày. Phần lớn kẽm được tìm thấy trong thịt, hải sản, các loại đậu... vì vậy bố mẹ có thể chú ý đưa những thực phẩm này vào bữa ăn của trẻ.
Dưới đây là ba nhóm thực phẩm giàu kẽm khá quen thuộc và dễ bổ sung trong thực đơn.
Các loại thịt
Thịt bò, thịt lợn, gan lợn hay gan gà đều là nguồn cung cấp kẽm khá tốt cho cơ thể.
Trong đó, thịt bò nạc thường được nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích vì vừa giàu kẽm vừa chứa nhiều protein giúp trẻ phát triển thể chất.
Bố mẹ có thể chế biến thịt bò thành nhiều món phù hợp với trẻ như: Cơm bò, thịt bò viên, bò xào rau củ...
Tương tự, thịt lợn cũng có thể được chế biến thành các món quen thuộc như thịt viên, thịt kho, thịt xào gừng. Những món ăn này vừa dễ ăn, vừa giúp bổ sung thêm kẽm cho trẻ một cách tự nhiên.
Hải sản
Một số loại hải sản cũng chứa hàm lượng kẽm khá cao, đặc biệt là hàu. Trong dinh dưỡng, hàu thường được ví như “sữa của biển” vì rất giàu dưỡng chất.
Ngoài hàu, các loại hải sản khác như: cá mòi, sò điệp, lươn... cũng là những lựa chọn tốt để bổ sung kẽm.
Tuy nhiên, khi cho trẻ ăn hải sản, bố mẹ nên ăn với lượng vừa phải và hợp lý. Ví dụ, hàu có thể cho trẻ ăn khoảng một đến hai lần mỗi tuần, không nhất thiết phải ăn quá thường xuyên.
Trứng, sản phẩm từ sữa và các loại đậu
Ngoài thịt và hải sản, kẽm cũng có mặt trong một số thực phẩm quen thuộc khác như: Trứng, phô mai, sữa chua, đậu nành, hạnh nhân, hạt điều...
Một bữa sáng đơn giản với bánh mì kẹp trứng và phô mai, hoặc một bữa ăn nhẹ với một ít hạt dinh dưỡng cũng có thể giúp bổ sung thêm kẽm cho cơ thể.
Để cơ thể hấp thu kẽm hiệu quả hơn, bố mẹ có thể kết hợp thực phẩm giàu kẽm với các thực phẩm chứa vitamin C.
Ví dụ: Thịt bò xào cùng ớt chuông, hải sản ăn kèm một ít nước chanh, bữa ăn có thêm rau xanh hoặc trái cây.
Vitamin C có thể giúp cơ thể tăng khả năng hấp thu kẽm. Ngược lại, một số thực phẩm chứa nhiều axit phytic như ngũ cốc nguyên hạt chưa lên men hoặc một số loại đậu có thể làm giảm khả năng hấp thu kẽm. Vì vậy, nếu bữa ăn có nhiều thực phẩm này, bố mẹ có thể sắp xếp ăn cách thời điểm với thực phẩm giàu kẽm để cơ thể hấp thu tốt hơn.
Khi duy trì những thói quen này trong một thời gian, nhiều bố mẹ sẽ nhận thấy trẻ ăn uống tốt hơn, ít ốm vặt, mái tóc khỏe hơn và sự phát triển cũng dần cải thiện. Điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh và đa dạng để cơ thể trẻ được cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết.
