Trong đời sống hằng ngày, câu nói “Có vay có trả, vay nữa không khó” từ lâu đã trở thành chuẩn mực ứng xử quen thuộc. Điều này không chỉ nói đến việc hoàn trả vật chất, mà còn thể hiện chữ tín và tinh thần trách nhiệm – những giá trị được người xưa đặc biệt coi trọng để duy trì các mối quan hệ bền chặt và sự gắn kết lâu dài.
Tuy vậy, bên cạnh sự sẵn lòng giúp đỡ, cổ nhân cũng nhấn mạnh ranh giới cần giữ thông qua lời răn: “Có năm thứ không nên cho mượn, mượn rồi nhà tất bại”. Đây không đơn thuần là mê tín, mà là lời cảnh báo về những vật dụng mang ý nghĩa tinh thần, biểu trưng cho vận khí và sự hưng suy của gia đình, đòi hỏi mỗi người phải hết sức thận trọng.
Ba trong số những món đồ tuyệt đối không nên cho mượn gồm:
Thứ nhất, ấm sắc thuốc
Trong quan niệm xưa, ấm sắc thuốc gắn liền với sức khỏe và phúc khí của gia đình. Việc cho mượn vật dụng này bị xem là đem bệnh tật hoặc điều không may từ bên ngoài về nhà, vì vậy được coi là điều đại kỵ để giữ gìn sự bình an.
Thứ hai, dao
Dao không chỉ là công cụ sinh hoạt mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự cắt đứt, chia rẽ. Người xưa cho rằng cho mượn dao dễ dẫn đến mâu thuẫn, tranh chấp, làm tổn hại tình cảm và hòa khí giữa người với người.
Thứ ba, hương hỏa
Hương hỏa gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tượng trưng cho phúc lộc và sự che chở của dòng tộc. Việc cho người khác mượn hương hỏa bị xem là tự tay chuyển đi vận may của gia đình, đồng thời thể hiện sự xem nhẹ trách nhiệm gìn giữ truyền thống tổ tiên.
Gậy chống
Gậy chống không chỉ là vật dụng hỗ trợ người cao tuổi trong sinh hoạt hằng ngày, mà còn được xem là biểu tượng của sức khỏe và tuổi thọ. Theo quan niệm xưa, việc cho mượn gậy đồng nghĩa với việc san sẻ phúc thọ của bản thân cho người khác, dễ mang lại điều không lành. Vì vậy, gậy chống luôn được coi là vật dụng cá nhân, không nên tùy tiện cho mượn.
Lương thực
Trong xã hội xưa, khi đời sống còn nhiều thiếu thốn, lương thực giữ vai trò sống còn đối với mỗi gia đình. Không chỉ là nguồn nuôi sống con người, lương thực còn tượng trưng cho sự ổn định và an toàn. Việc cho mượn lương thực đồng nghĩa với việc tự đặt gia đình mình vào nguy cơ thiếu đói, nên đây là điều người xưa đặc biệt kiêng kỵ.
