Từng được xem là “rau cứu đói” của người dân vùng cao, nay rau dớn được ví như “rau trường sinh”, không chỉ bởi hương vị độc đáo mà còn mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng.
Rau dớn thuộc họ dương xỉ, có thân và rễ ngắn, mọc bò lan trên mặt đất với chiều dài từ 0,5 đến 1m. Lá cây có dạng kép lông chim, đầu nhọn như ngọn giáo. Thoạt nhìn, nhiều người dễ nhầm rau dớn với dương xỉ, nhưng điểm đặc trưng giúp nhận diện chính là phần ngọn non cuộn tròn như vòi voi, phủ một lớp lông tơ trắng mỏng. Chính phần ngọn này là phần được thu hái để làm thực phẩm, bởi khi còn non, rau có độ giòn, vị bùi và ngọt thanh rất đặc trưng.
Trong tự nhiên, rau dớn mọc hoang dại ở các khu vực ẩm ướt như ven suối, bìa rừng hay dưới tán cây rậm rạp. Loại rau này phát triển mạnh sau những cơn mưa, khi các chồi non đồng loạt vươn lên xanh mướt. Người dân địa phương gọi rau dớn bằng nhiều cái tên khác nhau như dớn rừng, dón rừng hay “pắc cút” theo tiếng Thái. Từ xa xưa, rau dớn đã gắn bó với đời sống của đồng bào miền núi, trở thành nguồn thực phẩm quen thuộc trong những giai đoạn khó khăn.
Không chỉ đơn thuần là một loại rau rừng, rau dớn còn được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng. Rau chứa nhiều chất xơ, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và giúp thanh nhiệt. Một số nơi còn gọi đây là “rau trường sinh” bởi quan niệm rằng ăn thường xuyên có thể giúp cơ thể khỏe mạnh, dẻo dai.
Điểm hấp dẫn của rau dớn còn nằm ở sự đa dạng trong cách chế biến. Từ những món đơn giản như luộc chấm mắm, xào tỏi đến các món cầu kỳ hơn như xào bò, làm gỏi hay nhúng lẩu, rau dớn đều mang đến hương vị riêng biệt. Khi chế biến đúng cách, rau giữ được độ giòn, hơi nhớt nhẹ, vị bùi và hậu ngọt rất đặc trưng, khiến nhiều thực khách lần đầu thưởng thức cũng phải ấn tượng.
Những năm gần đây, khi xu hướng tiêu dùng thực phẩm sạch và tự nhiên ngày càng phát triển, rau dớn trở thành mặt hàng được ưa chuộng tại các thành phố lớn. Giá bán của loại rau này dao động từ 50.000 đến 90.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn tùy thời điểm.
Nắm bắt nhu cầu thị trường, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đưa rau dớn từ rừng về trồng trong vườn nhà. Ưu điểm của loại cây này là dễ sống, ít sâu bệnh và không đòi hỏi chăm sóc cầu kỳ. Chỉ cần đảm bảo đất ẩm, có bóng râm và thoát nước tốt, cây sẽ sinh trưởng nhanh và liên tục cho đọt non. Sau khoảng 2 tháng trồng, người dân đã có thể bắt đầu thu hoạch và duy trì nguồn thu ổn định trong thời gian dài.
Thực tế cho thấy, mô hình trồng rau dớn đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện đáng kể thu nhập. Có người mỗi ngày thu hoạch hàng chục kg rau, cung cấp cho thương lái và nhà hàng, mang về hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, người trồng cần chú ý chọn giống tốt, duy trì độ ẩm hợp lý và đảm bảo đầu ra ổn định.
