Hoa và lá của cây đu đủ đực từng bị xem là “vô giá trị”, thường bị bỏ đi hoặc không được khai thác. Thế nhưng vài năm trở lại đây, chúng lại trở thành đặc sản, được săn lùng và bán với giá cao, làm thành những món ăn độc đáo.
Trước kia, cây đu đủ đực thường bị người dân nhổ bỏ vì không cho quả. Hoa của loại cây này nở thành từng chùm, nhỏ, màu trắng ngà hoặc xanh nhạt, có vị đắng đặc trưng. Vì không ăn được như quả, lại có vị khó ăn, nên hoa thường rụng xuống rồi bị bỏ đi. Tuy nhiên, theo thời gian, người dân ở một số vùng miền đã phát hiện ra giá trị ẩm thực và dược liệu của hoa đu đủ đực.
Ngày nay, hoa đu đủ đực được xem là nguyên liệu quý trong nhiều món ăn dân dã nhưng hấp dẫn. Phổ biến nhất là món hoa đu đủ xào tỏi, một món ăn có hương vị rất riêng, kết hợp giữa vị đắng nhẹ, bùi bùi và hậu ngọt thanh. Ngoài ra, hoa còn được chế biến thành nhiều món khác như xào thịt bò, nộm, luộc chấm mắm hay nấu canh. Đối với nhiều người, chính vị đắng ban đầu lại tạo nên sự hấp dẫn khó quên khi thưởng thức.
Không chỉ dừng lại ở giá trị ẩm thực, hoa đu đủ đực còn được dân gian sử dụng như một vị thuốc. Người ta tin rằng loại hoa này có tác dụng hỗ trợ giảm ho, thanh nhiệt, giải độc gan và tốt cho hệ tiêu hóa. Chính vì vậy, hoa đu đủ đực khô ngày càng được ưa chuộng, thường được dùng để sắc nước uống hoặc ngâm mật ong.
Hiện nay, trên thị trường, hoa đu đủ đực tươi có giá khoảng 80.000 đồng/kg. Đặc biệt, hoa phơi khô có thể đạt mức giá từ 200.000 - 300.000 đồng/kg, tùy vào thời điểm và chất lượng.
Bên cạnh hoa, lá đu đủ cũng là một nguyên liệu từng bị lãng quên nhưng nay lại “lên đời” thành món ăn độc đáo. Lá đu đủ có hình chân vịt, màu xanh đậm, chứa nhiều nhựa trắng và có vị đắng khá rõ. Trước đây, loại lá này thường chỉ được dùng trong những bữa cơm đạm bạc của người dân quê, thậm chí nhiều người còn không biết lá đu đủ có thể ăn được.
Thế nhưng, với sự sáng tạo trong ẩm thực, lá đu đủ non đã trở thành nguyên liệu chính trong nhiều món ăn hấp dẫn. Người ta thường chọn những ngọn non, lá còn mềm để chế biến, vì khi đó vị đắng dịu hơn và dễ ăn hơn. Trước khi nấu, lá được sơ chế kỹ bằng cách luộc qua hoặc bóp với muối, nước vo gạo để giảm bớt vị đắng.
Từ lá đu đủ, có thể chế biến thành nhiều món như luộc chấm mắm, xào tỏi, xào với thịt hoặc nấu canh cá. Khi ăn, lá có vị đắng nhẹ nhưng bùi và để lại hậu ngọt rất đặc trưng. Chính sự đối lập giữa vị đắng ban đầu và vị ngọt hậu đã khiến món ăn trở nên thú vị, khiến nhiều người ăn thử một lần là nhớ mãi.
Không chỉ dùng làm thực phẩm, lá đu đủ còn được tận dụng để làm nước uống. Một số người sử dụng lá đu đủ để nấu trà hoặc ép nước, tin rằng có thể hỗ trợ thanh lọc cơ thể và tăng cường sức khỏe.
Hiện nay, lá và ngọn đu đủ non được bán trên thị trường với giá khoảng 40.000 đồng/kg. Dù không đắt đỏ như hoa đu đủ đực, nhưng loại rau này vẫn thu hút sự chú ý của nhiều người tiêu dùng, đặc biệt là những ai yêu thích khám phá các món ăn dân dã, độc lạ.
