Từ một loài cây cảnh quen thuộc trong sân vườn, mai chiếu thủy những năm gần đây đang trở thành một trong những dòng bonsai được nhiều người yêu thích. Không chỉ sở hữu hoa trắng nhỏ xinh, hương thơm dịu nhẹ và ý nghĩa phong thủy tốt đẹp, mai chiếu thủy bonsai còn gây ấn tượng bởi những dáng thế độc đáo được tạo tác công phu.
Nhiều tác phẩm có tuổi đời hàng chục năm được giới chơi cây săn đón, góp phần đưa loại cây này trở thành một trong những dòng bonsai được ưa chuộng trên thị trường.
Mai chiếu thủy có tên khoa học là Wrightia religiosa, thuộc họ Trúc đào. Cây còn được gọi với những cái tên như mai trúc thủy hay mai chấn thủy. Điểm đặc trưng dễ nhận biết nhất là những chùm hoa nhỏ màu trắng, thường có 5 cánh, mọc thành từng cụm và luôn hướng xuống mặt đất. Chính đặc điểm này đã tạo nên tên gọi "chiếu thủy", mang ý nghĩa những bông hoa như đang soi bóng xuống nước.
Không rực rỡ như mai vàng hay kiêu sa như hoa lan, mai chiếu thủy chinh phục người chơi bằng vẻ đẹp thanh tao. Hoa nở quanh năm nếu được chăm sóc đúng cách, tỏa hương thơm nhẹ, đặc biệt rõ hơn vào chiều tối. Lá cây nhỏ, xanh mướt, thân dẻo dai và hệ rễ phát triển tốt, rất phù hợp để tạo hình bonsai.
Điều khiến mai chiếu thủy ngày càng được ưa chuộng chính là khả năng tạo tác đa dạng. Với thân cây mềm dẻo, nhiều cành nhánh nhỏ, người chơi có thể uốn cây theo nhiều phong cách khác nhau, từ dáng trực, dáng xiêu, dáng hoành, dáng huyền cho đến những thế bonsai nghệ thuật mang tính sáng tạo cao.
Mỗi gốc mai chiếu thủy bonsai đều gần như không có bản sao. Có cây sở hữu bộ rễ nổi bám chặt vào đá, tạo cảm giác cổ kính. Có cây lại nổi bật với phần thân xù xì, nhiều u nần tự nhiên, gợi vẻ già nua dù tuổi đời chưa quá lớn. Một số nghệ nhân còn tạo nên những tác phẩm mang hình tượng rồng, phượng, thuyền, làng quê hay cảnh núi non thu nhỏ, khiến cây không chỉ là vật trang trí mà còn mang giá trị nghệ thuật.
Chính sự khác biệt ấy khiến thú chơi mai chiếu thủy bonsai ngày càng thu hút nhiều người, từ những người mới tập chơi cây cho đến giới sưu tầm lâu năm. Thay vì chỉ chọn cây có hoa đẹp, nhiều người quan tâm hơn đến bộ đế, thân, cành và tổng thể bố cục của cây. Một tác phẩm bonsai được đánh giá cao khi có thân già, rễ đẹp, cành phân bố hài hòa, tán cân đối và thể hiện được nét tự nhiên.
Trong giới bonsai, mai chiếu thủy có nhiều dòng khác nhau như lá lớn, lá trung và lá nhỏ. Trong đó, dòng lá nhỏ, còn gọi là mai chiếu thủy lá kim, được yêu thích nhất vì lá nhỏ giúp tổng thể cây cân đối, dễ tạo cảm giác cổ thụ khi thu nhỏ. Những cây thuộc dòng này thường được lựa chọn để tạo nên các tác phẩm bonsai nghệ thuật có giá trị cao.
Bên cạnh vẻ đẹp hình thức, mai chiếu thủy còn mang nhiều ý nghĩa phong thủy. Loài cây này tượng trưng cho sự bền vững, ổn định và thịnh vượng. Cây xanh tốt quanh năm, hoa nở liên tục được xem là biểu tượng của sự sinh sôi, may mắn và tài lộc. Vì vậy, nhiều gia đình đặt một chậu mai chiếu thủy bonsai trước hiên nhà, trong sân vườn hoặc phòng khách với mong muốn mang đến nguồn năng lượng tích cực.
Hương thơm nhẹ nhàng của hoa cũng là điểm cộng khiến loại cây này được yêu thích. Mùi hương không quá nồng nhưng đủ tạo cảm giác thư thái, dễ chịu sau những giờ làm việc căng thẳng. Ngoài ra, cây xanh còn góp phần tạo không gian mát mẻ, gần gũi với thiên nhiên.
Không chỉ hấp dẫn người chơi, mai chiếu thủy bonsai còn mang lại giá trị kinh tế đáng kể. Nhờ nhu cầu thị trường ngày càng tăng, nhiều nhà vườn đã đầu tư trồng và tạo tác bonsai thay vì chỉ bán cây giống như trước. Tuy nhiên, để tạo nên một tác phẩm đẹp không phải là việc có thể hoàn thành trong thời gian ngắn.
Một cây bonsai đẹp không chỉ phụ thuộc vào kích thước mà còn nằm ở "thần thái". Có những gốc cây nhỏ nhưng thân già, đế đẹp, đường nét tự nhiên nên được đánh giá cao hơn cả những cây lớn. Mỗi tác phẩm đều mang dấu ấn sáng tạo riêng của người tạo tác, vì thế rất khó có hai cây giống hệt nhau.
Hiện nay, trên thị trường, giá mai chiếu thủy bonsai khá đa dạng. Những chậu bonsai mini để bàn hoặc trang trí ban công thường có giá từ vài trăm nghìn đến khoảng 1 triệu đồng. Các cây trung bình, đã được tạo dáng đẹp, dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Trong khi đó, những gốc bonsai cổ, có tuổi đời lâu năm, dáng độc lạ hoặc được nghệ nhân tạo tác công phu có thể được định giá hàng trăm triệu, thậm chí lên đến cả tỷ đồng.
Nổi bật nhất trong số các cây bonsai mai chiếu thủy là tác phẩm thuộc sở hữu của của một người đàn ông ở Hải Phòng. Cây này xuất hiện tại triển lãm cây cảnh Bắc Ninh năm 2020, giành giải vàng nhờ vẻ đẹp cổ kính và tỷ lệ hoàn hảo. Cây có dáng lùn rụt nhưng thân lớn, bông tán phân tầng đều đặn như một cây sanh dáng làng thu nhỏ. Theo chủ nhân, giá trị thực của cây rất khó định, nhưng giới sưu tầm sẵn sàng trả khoảng 1,2 tỷ đồng.
