Cỏ thài lài hay còn gọi là rau trai, từ lâu đã là một hình ảnh quen thuộc ở các vùng quê Việt Nam. Loài cây này thường mọc hoang ở bờ rào, bờ ruộng, bờ mương, vườn cây ăn quả hoặc những nơi đất ẩm ướt.
Đây là cây thân thảo, mọc bò, cao khoảng 20–60 cm. Thân cây mềm, có nhiều đốt và dễ ra rễ tại các đốt khi tiếp xúc với đất ẩm. Lá cây thon dài, hình ngọn giáo, không có cuống, mọc so le và có bẹ ôm thân. Nhờ khả năng thích nghi tốt, cây có thể phát triển ở nhiều điều kiện khác nhau, đặc biệt là những nơi có độ ẩm cao.
Một trong những ưu điểm nổi bật của thài lài là tốc độ sinh trưởng rất nhanh. Chỉ cần một cơn mưa hoặc điều kiện đủ ẩm, cây có thể phát triển xanh tốt, phủ kín mặt đất trong thời gian ngắn. Chính đặc điểm này khiến nhiều nhà vườn trước đây tìm cách loại bỏ chúng. Hiện nay, nhiều người trồng cây ăn quả, đặc biệt là các vườn cây có múi, lại chủ động trồng thài lài như một lớp phủ tự nhiên. Lớp cỏ này giúp giữ ẩm cho đất, hạn chế xói mòn, đồng thời khi phân hủy còn trở thành nguồn phân xanh giàu dinh dưỡng.
Ít ai biết được rằng, rau thài lài có thể dùng như một loại rau ăn bình thường. Rau thài lài có vị ngọt nhẹ, hơi nhớt đặc trưng nên khi nấu canh sẽ tạo cảm giác mát lành, dễ ăn.
Phổ biến nhất là các món canh như canh thài lài nấu tôm, cua đồng hoặc thịt băm. Khi nấu, rau hòa quyện với vị ngọt tự nhiên của hải sản, tạo nên hương vị đậm đà nhưng không ngấy. Ngoài ra, thài lài còn có thể luộc chấm mắm, tuy đơn giản nhưng lại giữ được độ giòn và vị tươi của rau nếu biết canh lửa đúng cách. Một món khác cũng rất được ưa chuộng là thài lài xào tỏi. Chỉ cần phi thơm tỏi, cho rau vào đảo nhanh tay, nêm nếm vừa ăn là đã có ngay món ăn xanh mướt, dậy mùi hấp dẫn.
Ở nhiều vùng quê, thài lài còn góp mặt trong các món “canh tập tàng” – sự kết hợp của nhiều loại rau vườn như rau sam, rau dền, mồng tơi… tạo nên món ăn vừa ngon vừa bổ dưỡng.
Ở các chợ quê hoặc chợ truyền thống, rau thài lài thường được bán theo bó với giá khoảng 5.000 – 15.000 đồng/bó (khoảng 200–300g), tương đương khoảng 15.000 – 30.000 đồng/kg.
Việc trồng thài lài cũng rất đơn giản và ít tốn công chăm sóc. Người trồng chỉ cần lấy các đoạn thân (hom) dài khoảng 15–20 cm, sau đó rải đều lên mặt đất ẩm trong vườn. Không cần trồng quá sâu, chỉ cần đảm bảo đất đủ ẩm là các đốt thân sẽ nhanh chóng ra rễ và phát triển thành cây mới. Sau khi trồng, nên tưới nước đều đặn để giữ độ ẩm, đặc biệt trong những ngày nắng nóng. Chỉ sau khoảng 35 ngày, thài lài sẽ phủ kín mặt đất và có thể thu hoạch.
Trong quá trình chăm sóc, người trồng không cần sử dụng nhiều phân bón. Nếu muốn cây phát triển tốt hơn, có thể bổ sung phân hữu cơ hoặc phân chuồng hoai mục với lượng vừa phải. Khi cây mọc dài, nên cắt bớt phần ngọn, chỉ để lại gốc khoảng 10 cm. Phần cắt có thể tận dụng làm thức ăn cho vật nuôi hoặc ủ làm phân xanh. Việc cắt tỉa này không chỉ giúp hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng với cây trồng chính mà còn kích thích thài lài phát triển dày hơn.
