Rau lỗ bình là một loại rau dại quen thuộc với người dân vùng núi nhưng vẫn còn khá xa lạ đối với nhiều người ở thành thị. Loài rau này thường mọc tự nhiên ở những nơi có khí hậu mát mẻ, đất ẩm như ven suối, sườn đồi, khe đá hoặc trong các khu rừng. Rau phân bố ở nhiều địa phương từ Bắc vào Nam, tập trung nhiều tại các tỉnh vùng Tây Bắc như Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng và khu vực Tây Nguyên như Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng.
Thoạt nhìn, rau lỗ bình khá giống rau càng cua với thân mọng nước, lá xanh bóng, mềm và giòn. Tuy nhiên, rau lỗ bình có hương vị riêng biệt với vị chua nhẹ, thanh mát, giòn ngọt tự nhiên nên rất dễ ăn. Từ lâu, người dân vùng cao đã sử dụng loại rau này trong bữa ăn hằng ngày bằng những cách chế biến đơn giản như luộc, xào tỏi, nấu canh hoặc ăn sống cùng các món gỏi. Hiện nay, nhiều nhà hàng còn sáng tạo thêm các món như salad rau lỗ bình, bánh xèo rau lỗ bình, lẩu gà rau lỗ bình hay rau luộc chấm kho quẹt, mang đến hương vị mới lạ cho thực khách.
Không chỉ được yêu thích bởi vị ngon, rau lỗ bình còn được xem là loại rau sạch nhờ khả năng sinh trưởng tự nhiên và rất ít bị sâu bệnh. Theo kinh nghiệm dân gian, rau còn được sử dụng để hỗ trợ giảm viêm họng, viêm phế quản mãn tính, đau nhức xương khớp, phong thấp và một số trường hợp sưng đau do chấn thương. Tuy nhiên, những công dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền thống và chưa thể thay thế cho các phương pháp điều trị y khoa.
Trước đây, rau lỗ bình mọc hoang khá nhiều nhưng ít được quan tâm, thậm chí nhiều nơi còn nhổ bỏ để lấy đất trồng hoa màu. Những năm gần đây, khi xu hướng sử dụng thực phẩm sạch và rau rừng ngày càng phổ biến, loại rau này dần trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua. Không chỉ xuất hiện tại các chợ địa phương, rau lỗ bình còn được bán trên chợ mạng và vận chuyển đến nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM.
Giá bán tại nơi trồng thường dao động từ 60.000–80.000 đồng/kg, trong khi tại các đô thị lớn có thể đạt 100.000 đồng/kg do chi phí bảo quản và vận chuyển.
Nhận thấy tiềm năng kinh tế của loại rau này, nhiều hộ dân tại Lâm Đồng đã bắt đầu nhân giống và trồng rau lỗ bình ở hàng rào, sân vườn. Khác với việc thu hái tự nhiên, mô hình trồng chủ động giúp tạo nguồn cung ổn định quanh năm, đồng thời góp phần bảo tồn nguồn rau bản địa đang dần khan hiếm.
Một trong những ưu điểm nổi bật của rau lỗ bình là rất dễ trồng. Đây là cây thân thảo có sức sống mạnh, khả năng thích nghi cao với nhiều điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng. Người trồng chỉ cần lựa chọn khu vực có đất tơi xốp, giàu mùn, thoát nước tốt nhưng vẫn giữ được độ ẩm. Rau phát triển tốt trong điều kiện khí hậu mát mẻ hoặc những nơi có bóng râm nhẹ. Nếu trồng vào mùa khô, cần tưới nước đều mỗi ngày để duy trì độ ẩm cho đất.
Rau lỗ bình có thể được nhân giống bằng cách tách bụi hoặc giâm cành. Sau khi trồng khoảng 2–3 tháng, cây bắt đầu cho thu hoạch. Người trồng chỉ cần cắt phần ngọn và lá non, cây sẽ tiếp tục phát triển và cho thu hoạch nhiều đợt trong năm. Nhờ đặc tính sinh trưởng nhanh, hầu như không bị sâu bệnh nên rau không cần phun thuốc bảo vệ thực vật hay sử dụng nhiều phân bón hóa học. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất, đồng thời tạo ra nguồn rau sạch, an toàn cho người tiêu dùng.
Hiện nay, nhiều nông hộ còn đầu tư hệ thống nhà kính và tưới tự động để nâng cao năng suất cũng như chất lượng sản phẩm. Rau sau khi thu hoạch được sơ chế, đóng gói cẩn thận và vận chuyển bằng xe lạnh hoặc đường hàng không để giữ được độ tươi ngon khi đưa đến các tỉnh, thành phố xa. Một số địa phương còn kết hợp mô hình trồng rau lỗ bình với du lịch sinh thái, tạo điều kiện cho du khách tham quan vườn, trải nghiệm thu hoạch và thưởng thức các món ăn chế biến từ loại rau đặc sản này.
