Ở miền Tây Nam Bộ có một loài rau vốn mọc hoang dại ở bờ ruộng, bờ rào, bãi đất trống nhưng vẫn xanh tốt quanh năm, đó là rau cải trời. Không cần gieo hạt, bón phân hay tưới tắm thường xuyên, cải trời vẫn sinh trưởng mạnh mẽ, chịu được cả nắng nóng lẫn mưa kéo dài. Chính sức sống bền bỉ ấy đã khiến nhiều người ví đây là "lộc trời", món quà mà thiên nhiên ban tặng.
Cải trời có nguồn gốc từ khu vực Nam Á và Đông Nam Á, sau đó phân bố rộng ở nhiều quốc gia có khí hậu nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Đây là cây thân thảo, cao trung bình từ 30–50 cm. Thân cây khá nhỏ, có màu xanh đậm hoặc ánh tím nhẹ, trên bề mặt có các rãnh dọc và phủ một lớp lông tơ mịn nên khi sờ vào hơi ráp tay. Lá có dạng bầu dục hoặc thuôn dài, mềm, chứa nhiều nước, mép lá có thể nguyên hoặc hơi có răng cưa tùy từng cây. Khi vò nhẹ, lá tỏa ra mùi thơm đặc trưng, hơi giống mùi của các loại cây thuốc nam.
Loài rau này có thể phát triển quanh năm nhưng sinh trưởng mạnh nhất từ sau Tết đến đầu mùa hè, khi những cơn mưa đầu mùa xuất hiện. Đây cũng là thời điểm cây cho nhiều đọt non, lá mềm và xanh mướt, rất thích hợp để thu hái chế biến món ăn.
Trong ẩm thực miền Tây, cải trời được chế biến theo nhiều cách khác nhau. Những ngọn non có thể ăn sống cùng nước mắm, mắm kho hoặc dùng như một loại rau ăn kèm với thịt luộc, cá kho. Vị đắng nhẹ ban đầu nhanh chóng nhường chỗ cho vị ngọt hậu, kết hợp với vị mặn, béo của các món ăn tạo nên hương vị rất riêng. Ngoài ra, cải trời còn có thể luộc hoặc xào với tỏi, tuy nhiên nên chế biến nhanh để giữ được độ giòn, màu xanh và hương thơm tự nhiên.
Được xem là món ngon đặc trưng nhất từ cải trời chính là các món canh, nấu với cá lóc, cá rô đồng, tép đồng hay thịt bằm... Nước canh thanh ngọt, lá rau giòn mềm, xen lẫn chút đắng dịu và hương thơm thoang thoảng như vị thuốc nam tạo nên cảm giác thanh mát, dễ ăn. Với những người ăn chay, cải trời nấu cùng nấm, đặc biệt là nấm mối, cũng là món ăn hấp dẫn, giữ được trọn vẹn vị ngọt tự nhiên của rau.
Trước đây, cải trời chủ yếu được người dân hái ngoài tự nhiên. Tuy nhiên, khi nhu cầu về rau sạch và các loại rau đặc sản ngày càng tăng, một số hộ dân đã đưa loại cây này vào trồng trong vườn nhà. Cải trời được đánh giá là khá dễ trồng, ít sâu bệnh và chi phí đầu tư thấp.
Thông thường, người trồng không gieo hạt mà chọn những gốc cải trời khỏe mạnh ngoài đồng, cắt sát phần thân rồi đem giâm xuống đất tơi xốp, giàu hữu cơ và có độ ẩm vừa phải. Khoảng cách giữa các bụi khoảng 20 cm, mỗi hốc trồng từ 2–3 cọng để cây có không gian phát triển. Sau khi trồng, chỉ cần tưới nước đều đặn từ một đến hai lần mỗi ngày trong giai đoạn đầu để cây nhanh bén rễ. Khoảng 2 tháng, cải trời đã có thể cho thu hoạch.
Một ưu điểm nổi bật của cải trời là khả năng tái sinh rất mạnh. Sau mỗi lần cắt thu hoạch, từ gốc cũ sẽ mọc ra nhiều chồi non mới, giúp người trồng có thể thu hoạch liên tục trong thời gian dài mà không phải trồng lại. Nếu được chăm sóc tốt, mỗi bụi có thể cho hàng chục đọt non và chỉ với vài bụi cũng có thể thu được khoảng 1 kg rau sau mỗi đợt cắt.
Hiện nay, cải trời được bày bán tại nhiều chợ truyền thống và trên chợ mạng với mức giá khoảng 60.000 đồng/kg. Dù giá cao hơn nhiều loại rau thông thường, nguồn cung vẫn khá hạn chế vì sản lượng chưa nhiều và phần lớn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Chính vì vậy, loại rau dân dã từng mọc hoang nơi đồng ruộng nay đã trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua.
